Dolandırıcılar, profesyonel görünen ilanlar ve gerçek şirket bilgileriyle iş arayanları hedef alıyor. Uzman Osman Demircan; para, şifre, doğrulama kodu veya uzaktan erişim isteyen başvuruların kesilmesini, mağdurların ise bankaya ve yetkili mercilere hızla başvurmasını öneriyor.
Bir iş ilanı görüyorsunuz. Şirket tanıdık, ilan profesyonel, karşıdaki kişi kendisini insan kaynakları uzmanı olarak tanıtıyor. Kısa bir yazışmanın ardından görüşme tarihi belirleniyor. Her şey normal görünüyor. Ancak birkaç adım sonra sürecin sandığınız kadar masum olmadığını fark ediyorsunuz.İnternette dolandırıcıların hedef aldığı alanlara her geçen gün yenileri eklenirken, iş arama süreci de bu yöntemlerin yeni hedeflerinden biri haline geldi.TEHLİKE SANILANDAN ÇOK DAHA BÜYÜKABD merkezli Better Business Bureau (BBB) tarafından paylaşılan verilere göre, 2025 yılında yaklaşık 25 bin kişi iş bulma dolandırıcılığına maruz kaldığını bildirdi. BBB, ABD ve Kanada’da faaliyet gösteren, işletmeler ile tüketiciler arasında güveni artırmayı amaçlayan kâr amacı gütmeyen özel bir kuruluş. BBB’nin 2026 tarihli güncellemesine göre, istihdam dolandırıcılığı bildirimleri bu yıl da benzer şekilde görülüyor. Ülkemizde de bu tür dolandırıcılıkta örnekler her geçen gün artıyor. Bilişim Uzmanı Osman Demircan, Türkiye’de iş bulma ve ek gelir elde etme ihtiyacının dolandırıcılar tarafından istismar edildiğini belirterek, önemli bilgiler paylaştı.TÜRKİYE’DE DE TABLO DİKKAT ÇEKİYORTürkiye’de sahte iş ilanı dolandırıcılıklarına ilişkin kapsamlı ve güncel bir toplam veri bulunmadığını belirten Osman Demircan, ancak buna karşın farklı vakaların sorunun boyutuna ilişkin önemli göstergeler sunduğunu ifade etti.Şikâyetvar’ın Nisan 2025’te kamuoyuna aktardığı verilere göre evde paketleme ve benzeri ek iş vaatleriyle ilgili dolandırıcılık şikâyetlerinin 33 bini aştığını belirten Demircan, bu rakamın dikkatli değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Söz konusu sayının platforma ulaşan şikâyetleri ifade ettiğini, 2025 yılında gerçekleşmiş ve adli olarak doğrulanmış 33 bin ayrı vaka anlamına gelmediğini de vurguladı.Mayıs 2025’te İzmir merkezli bir soruşturmada yaklaşık bin kişinin evde iş vaadiyle toplam 100 milyon lira dolandırıldığı yönündeki tespitlerin de ulusal basına yansıdığını hatırlatan Demircan, “Türkiye’de de iş bulma ve ek gelir elde etme ihtiyacının istismar edildiğini somut vakalarda görüyoruz” dedi.
DİKKAT! DOLANDIRICILAR BU ŞEKİLDE YOL ALIYORDolandırıcıların kullandığı yöntemlerden biri, gerçek şirketlerin kimliğini kullanmak. Şirketlerin internet sitelerinde daha önce yayımlanmış gerçek ilanlar kopyalanabiliyor, başvurusu sona ermiş pozisyonlar yeniden dolaşıma sokulabiliyor. Şirket logoları, çalışan isimleri ve insan kaynakları uzmanlarının kimlikleri de taklit edilebiliyor.İlk temasın gerçek bir işe alım sürecinden ayırt edilmesini zorlaştıran nokta da burada ortaya çıkıyor. Adaya e-posta gönderiliyor, telefon görüşmesi yapılıyor, çevrim içi mülakat gerçekleştiriliyor ve daha sonra iletişim WhatsApp, Telegram ya da başka bir mesajlaşma uygulamasına taşınabiliyor.Osman Demircan, özellikle profesyonel iş ağı platformlarında bu yöntemin daha inandırıcı hale gelebildiğine dikkat çekti: “LinkedIn gibi iş ağı üzerine kurulu kurumsal sosyal ağlarda da bu tarz dolandırıcılıklarla karşılaşılıyor. Firma sahibi, CEO veya insan kaynakları yöneticisi gibi işe alım sürecini yönetebilecek üst düzey unvanlara sahip sahte hesaplar oluşturulabiliyor. Bu hesaplardan iş fırsatlarına açık olduğunu belirten kişilere ulaşılarak güven oluşturulmaya çalışılıyor.”
ÖNCE KÜÇÜK BİR ÖDEME, SONRA BİTMEYEN MASRAFLARSahte iş ilanlarının maddi boyutunda ise çoğu zaman doğrudan yüksek miktarda para talep edilmiyor. Bunun yerine küçük ve makul gösterilen bir ödeme ile süreç başlatılabiliyor. Kayıt, güvence, malzeme, kargo, sigorta veya vergi gibi gerekçelerle para istenebiliyor. Aday ödeme yaptıktan sonra ise yeni bir masraf ortaya çıkabiliyor.Osman Demircan, “Kişi ilk ödediği parayı kaybetmemek için ikinci, sonra üçüncü defa ödeme yapabiliyor. Dolandırıcı burada hem işe kavuşma umudunu hem de daha önce ödenen parayı kurtarma isteğini kullanıyor” dedi. Bir başka yöntemde ise kişiye video beğenme, ürün değerlendirme gibi basit görevler verilebildiğini anlatan Demircan, başlangıçta küçük bir ödeme yapılarak güven oluşturulabildiğini söyledi:“Daha sonra uygulamada yüksek bir kazanç gösteriliyor ve bunu çekebilmek için vergi, uluslararası para transferi veya başka gerekçelerle para yatırılması isteniyor. Ekranda görünen bakiye ise kişinin gerçekten sahip olduğu bir para olmuyor.”
BU NOKTADA ‘DUR’ DEMEK GEREKİYOROsman Demircan, bazı taleplerin iş başvurusunun olağan sınırlarının dışına çıktığını belirterek özellikle şu durumlarda sürecin kesilmesi gerektiğini söyledi:* İşe kabul edilmek veya kazancı çekebilmek için para istenmesi. * İlk aşamalarda kimlik kartının önlü arkalı görüntüsünün veya kimlikle çekilmiş selfie’nin talep edilmesi. * Banka ya da e-Devlet şifresi, SMS kodu veya mobil bankacılık onayı istenmesi. * Mülakat gerekçesiyle bilinmeyen bir uygulama yükletilmesi. * Bilgisayara veya telefona uzaktan erişim verilmesinin istenmesi. * Kişisel banka hesabına para kabul edilip başka bir hesaba gönderilmesinin görev olarak sunulması. *“Şimdi karar vermezsen fırsatı kaçırırsın” gibi ifadelerle araştırma yapmanın engellenmeye çalışılması.Gerçek bir işe giriş sürecinde bazı kişisel bilgilerin gerekli olabileceğini belirten Demircan, burada asıl önemli olanın bilginin “kime, hangi aşamada, hangi amaçla ve hangi güvenli kanal üzerinden” verildiği olduğunu söyledi: “Banka ve e-Devlet şifreleri ile doğrulama kodları işe alım görevlisine verilmez. Görüntülü görüşme yapılması, gönderilen belgenin kaşeli olması veya sayfada çok sayıda takipçi bulunması da tek başına güvence değildir.”
TUZAĞI FARK EDEN ÖNCE PARAYI DEĞİL, ZARARI DURDURMALISahte ilana başvurduğunu veya dolandırıldığını fark eden kişilerin beklememesi gerektiğini belirten Osman Demircan, özellikle para transferi gerçekleşmişse ilk dakikaların önemli olduğunu vurguladı:-- Öncelik, paylaşılmış bilgiye ve yapılmış işleme göre belirlenmeli. Önce kaybı durdurmak için bankaya ulaşılmalı. Daha fazla para, belge veya kod gönderilmemeli. Bankanın resmî uygulamasından ya da kartın üzerindeki numaradan iletişim kurulmalı; transferin tarihi, tutarı, alıcı IBAN’ı ve işlem referansı verilerek dolandırıcılık bildirimi yapılmalı. Transferin durdurulması veya geri çağrılması için işlem başlatılması bankadan istenmeli.-- Dolandırıcılık fark edildiğinde yalnızca banka ile iletişime geçmek de yeterli değil. İlanın bağlantısı, sahte profil, telefon numarası, e-postalar, mesajlaşmalar, dekontlar ve gönderilen belgelerin saklanması gerekiyor. Bunlarla polis, jandarma veya Cumhuriyet Başsavcılığına başvurularak hukuki süreç başlatılabilir.
Kaynak: Hürriyet
