Son birkaç yıldır sokak hayvanlarına yaşatılanların acımasızlığı belki yıllar sonra anlaşılacak. “Sokakların güvensiz” olmamasının en baş nedeni olarak gösterilen özellikle sokak köpekleri, son yıllarda sistematik olarak işkenceyle toplatılarak öldürülmeye veya barınaklara kapatılmaya başlandı.
Büyük bir çoğunluğu yıllardır sokaklarda kimseye zararı olmamış, insanlarla uyumlu hayvanlardı.
“Katliam yasası” olarak anılan 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu, 2024 yılında yasallaştı. Yasada belediyelere “nitelikli barınak” şart koşuldu, hayvanlara işkence yapılmasının yaptırımları artırıldı. Ama yine de “katliam” görüntülerinin önüne geçilemedi.
“Batı’da sokakta bir tek köpek göremezsiniz” diyerek Batı’yı örnek olarak gösterenler, nedense Batı’nın barınaklarının ve hayvan bakımının kalitesini Türkiye’ye layık görmedi. Hatta daha da ileriye gidip “Niye hayvanları beslemeye para harcıyoruz, öldürelim” diyenler bile çıktı. Bugüne kadar gönüllüler barınaklara gidip durumlarını gözler önüne seriyordu.
Barınakların bazısı ziyaretçi geleceği bildirimi yapıldığında temizleniyordu ancak sonra yine hayvanlar kötü şartlarda yaşamaya devam ediyordu. Barınakların çoğunda yine “nedense” 7/24 canlı kamera yoktu veya çalışmıyordu. Tüm bu şartlar, hayvanseverleri BarınakTakip isimli bir platform kurmaya itti. Tamamen bağımsız ve gönüllü yürütülen bir sistemle internet sitesi yapıldı.
Sosyal medya hesapları da bulunan BarınakTakip ile bakımevlerine giden gönüllülerin karşılaştıkları kötü veya iyi tabloları paylaşmaları sağlanıyor. Böylece sistemli bir şekilde barınakların durumu takip edilmiş oluyor. Konuyu platformun kurucuları Batuhan Özgür Özdemir, Begüm Ünal, Nihan Akkaş, Sena Gürdoğan ve İrem Zeybek ile konuştuk.
BARINAKLAR GÖRÜNÜR OLSUN DİYE KURULDU *Barınak Takip platformu nasıl ortaya çıktı? Sizi bu siteyi kurmaya iten neydi? İlk aşamada hangi kritik sorunları çözmeyi hedefliyorsunuz? BarınakTakip, hayvanların barınaklara götürüldükten sonra hangi koşullarda yaşadıklarının ve akıbetlerinin yeterince şeffaf ve düzenli biçimde takip edilmemesinden doğan bir ihtiyaçla ortaya çıktı.
Özellikle 2024 yılında 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda yapılan değişikliklerin ardından sahipsiz hayvanlarının toplanması ve barınaklara (bakımevlerine) yerleştirilmesiyle ilgili süreçlerde ciddi kaygılar oluştu. Ancak hayvanların barınaklara götürülmesi, onların yaşam koşullarının gerçekten güvence altına alındığı anlamına gelmiyor.
Bu süreçte barınakların koşullarına, hayvanların akıbetine ve yapılan uygulamalara ilişkin bilgiye erişimin ne kadar önemli olduğunu gördük. Bu hayvanların nerede olduğu, hangi koşullarda yaşadığı, sağlık ve bakım ihtiyaçlarının karşılanıp karşılanmadığı, hastalanan veya hayatını kaybeden hayvanlara ne olduğu gibi soruların yanıtlanabilmesi gerekiyor.
Bugün bir barınakta yaşanan ciddi bir sorun sosyal medyada gündem olabiliyor. Ancak birkaç gün sonra kamuoyunun ilgisi başka bir yere yöneldiğinde, o barınaktaki hayvanların durumunun değişip değişmediğini çoğu zaman bilmiyoruz. Bir barınağı ziyaret eden bir gönüllünün gözlemi çoğu zaman kendi sosyal medya hesabında kalıyor.
Başka bir gönüllünün aylar sonra yaptığı ziyaretle bu gözlemi karşılaştırmak, barınakta zaman içinde nelerin değiştiğini anlamak veya daha önce kaydedilmiş bir sorunun devam edip etmediğini görmek oldukça zor. Böylece önemli bilgiler kayboluyor ve aynı sorunlar tekrar tekrar yaşanabiliyor. Biz, Biz, BarınakTakip'i, hayvanların barınak kapılarının ardında yaşadıklarının görünür hale gelmesi için kurduk.
BarınakTakip'i, hayvanların barınak kapılarının ardında görünmez hale gelmemesi için kurduk. Amacımız, Türkiye genelindeki hayvan bakımevlerini ve doğal yaşam alanlarını görünür kılmak, gönüllülerin sahadan edindikleri gözlemleri ortak bir sistemde toplamak ve aynı barınağın farklı tarihlerdeki durumunu karşılaştırılabilir hâle getirmek.
İlk aşamada önceliğimiz, barınakların kapsamlı bir envanterini oluşturmak, düzenli ziyaretleri teşvik etmek ve tespit edilen sorunların takip edilebilmesini sağlamak.
Uzun vadede ise yalnızca sorunları görünür kılan değil, bu sorunların giderilip giderilmediğini izleyen, gerektiğinde hukuki başvurulara dayanak oluşturabilecek kayıtların tutulmasını kolaylaştıran ve kamu kurumlarının hesap verebilirliğini güçlendiren sürdürülebilir bir sivil takip ağı oluşturmak istiyoruz.
Çünkü bizim için önemli olan yalnızca bir barınakta ne yaşandığının ortaya çıkarılması değil, aynı sorunların yaşanmaması için kalıcı bir takip mekanizmasının kurulması. DEVAMLI GÖZLEM RAPORU *Nasıl bir sistem kurdunuz? Nasıl çalışmalar yürüttünüz? Örneğin barınakların listesine nasıl ulaştınız? Nasıl bir iletişim mekanizması geliştirdiniz?
BarınakTakip'i, Türkiye genelindeki barınakların gönüllüler tarafından düzenli olarak izlenebileceği, gözlemlerin kayıt altına alınabileceği ve herkes tarafından erişilebilir hale getirilebileceği bağımsız bir dijital platform olarak tasarladık. Kullanıcılar, platform üzerinden hayvan bakımevlerini ve doğal yaşam alanlarını harita veya liste üzerinden görüntüleyebiliyor.
Bir barınak hakkında daha önce yapılmış ziyaretleri inceleyebiliyor ve kendi ziyaretlerinde edindikleri gözlemleri standart bir form aracılığıyla sisteme aktarabiliyor.
Bu formlarda hayvanların temiz suya ve yeterli beslenmeye erişimi, barınma alanlarının hijyen koşulları, hasta veya yaralı hayvanların durumu, yavrulu anneler, karantina alanları ve veterinerlik hizmetleri gibi temel konulara ilişkin sorular bulunuyor. Gönüllüler gözlemlerini fotoğraflarla da destekleyebiliyor.
Böylece bir barınağın yalnızca belirli bir tarihteki durumunu değil, zaman içerisinde hangi koşullarının iyileştiğini veya hangi sorunlarının devam ettiğini de görebiliyoruz. Barınak envanterini oluştururken belediyelerin ve ilgili kurumların kamuya açık bilgileri, harita ve konum kayıtları ile yerel kaynaklardan ve gönüllülerden gelen bildirimler gibi farklı kaynaklardan yararlanıyoruz.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
