Ete kemiğe büründüm, Yunus diye göründüm
Dokuz yeni şiirinin gün yüzüne çıkması beklenen Yunus Emre, birkaç dizeye sığdırdığı varlık, insan ve sevgi düşüncesiyle yüzyıllar sonra da felsefenin büyük sorularına sesleniyor.
Haber detayı
Haberin ayrıntıları
Yunus Emre şiirlerine “Türk Yurdu Nüshası”nın bulunmasıyla dokuz yeni şiir eklendi. Bu haber Yunus Emre’nin anlam dünyasıyla gönül bağı kurmaya çalışan herkes için paha biçilmez bir hediyedir. Şimdi sabırla ve heyecanla bu yeni şiirlerin yayınlanmasını bekleyeceğiz. Yunus Emre, kuşkusuz Türk dilinin en büyük şairidir.
Onun büyüklüğü ancak yüzlerce cümleyi yan yana getirerek söyleyebileceğimiz devasa bir düşünceyi bir iki cümleyle karşımıza koymasında aranmalıdır. Örneğin, “Ete kemiğe büründüm/ Yunus diye göründüm,” ifadesi düşünce tarihine aşina insanlar için “pes doğrusu!” dedirtecek bir öneme sahiptir.
Çetin Türkyılmaz, Yunus Emre’nin bu cümleleri için önce yeni-Platonculuk etkisiyle Augustinus’un, “İtiraflar”da yaptığı bir tespiti dikkatimize sunar: “Sonra kendime döndüm ve dedim ki: ‘Sen kimsin?’ Yanıt verdim: ‘İnsanoğlu’. Kendime baktığımda gördüğüm bir beden, bir de ruhtu, biri dışımda, biri içimde. Bunların hangisine sormalıyım Tanrı’mı?” Augustinus’un yanıtı “içteki insan”dır.
İnsanı, iç ve dış olarak ikiye ayıran bu okumayı Çetin Türkyılmaz, Yunus Emre’nin “Ete kemiğe büründüm/ Yunus diye göründüm” düşüncesini anlamak için yeterli bulmaz ve şöyle der: “Yunus oluşta, belirleyici olan unsurlardan biri de “et ve kemik” yani bedendir çünkü ete kemiğe bürünülmese, Yunus diye de görünülmeyecek yani Yunus’un varoluşu onun “ete kemiğe bürünmesiyle mümkün.
Bu açıdan bakıldığında, “görünmek”, dışta durmak, dışa çıkmak, kendini belirli bir şey olarak ortaya çıkarmak, orada olmak belirleyici burada. Yani dış olarak görünen şey (zahir), bir “örtü” değil de özün, iç’in (bâtın) görünmesi, kendini göstermesidir.”
* HEGEL’LE YAKINLIK Türkyılmaz, Yunus Emre’nin “Ete kemiğe büründüm/ Yunus diye göründüm” düşüncesinin filozof Hegel’le olan yakınlığına dikkat çeker ve son derece önemli bir değerlendirmede bulunur: “Hegel’e göre, belirli ‘bir şey’ olarak varlık, hep sınır ve oluş düşüncesi çerçevesinde bir başkasıyla ilişkisi içinde belirli olacaktır: Var olma (Dasein) belirli varlıktır.
Onun belirliği, var olan belirliliktir yani niteliktir.” Hegel, öz görünür der, “daha doğrusu öz görünmelidir.” Öz, kendini görünür kılarak gerçekleştirendir. Burada dikkate değer olan şey, “özün kendi dışında kalan, ondan yalıtık, ayrık bir “dış”la, onu kapatan “örtü” ile belirlenmediğidir. Yani özden bağımsız bir görünüş alanı yoktur.”
Hegel felsefesinin merkezi kavramı olan “mutlak” varlık, öz ve kavram ilişkisinde anlaşılır hale gelir ve Hegel bu düşüncesini anlaşılır hale getirmek için devasa bir literatür ortaya koyar. Bunu yüzlerce, binlerce cümleyle yapabilmek için emek harcar ve Türkyılmaz’ın ifadesiyle, “Ete kemiğe büründüm, tarih diye göründüm” der.
Hegel’in bu hayranlık duyulası çabası Yunus Emre’nin bir, iki cümlesini samimiyetle anlamak isteyen insanlara belli ki ışık tutmaktadır. YUNUS’UN DİZELERİ Yunus’umuzun dokuz yeni şiirinin yayınlanmasını beklerken hiç eskimeyecek olanlardan birkaçını da hatırlayalım: “Adımız miskindir bizim/ Düşmanımız kindir bizim/ Biz kimseye kin tutmayız/ Kamu âlem birdir bize.”
“Dört kitabın manisi/ Bellidir bir elifte/ Sen elifi bilmezsin/ Bu nice okumaktır?” “Ben gelmedim dava için/ Benim işim sevi için/ Dostun evi gönüllerdir/ Gönüller yapmaya geldim,” diyen Yunus Emre’miz hiç kuşkusuz daha yüzlerce yıl gönüller yapmaya devam edecektir. * Çetin Türkyılmaz - Filozoflarla Düşünmek, BilgeSu Yayınları.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
