Forbes, Türkiye’nin S-400 hava savunma sistemlerini Birleşik Arap Emirlikleri’ne devrederek ABD ile yaşadığı yaptırım krizini aşma ve F-35 programına dönüş yolunu açma arayışında İsrail’in devreye girdiğini öne sürdü. Habere göre Moskova olası bir satışa belirli koşullarla onay verebileceğini bildirirken, İsrail’in BAE’ye bu yönde adım atmaması için baskı yaptığı iddia edildi.
Forbes’in aktardığına göre, Türkiye’nin Rusya’dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemlerini Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) satma ihtimali yeni bir diplomatik gerilime dönüştü. İsrail’in, Ankara’nın S-400’leri elden çıkararak ABD yaptırımlarının kaldırılmasının ve F-35 programına dönüşünün önünü açmasını istemediği, bu nedenle BAE yönetimine satıştan vazgeçmesi yönünde baskı yaptığı öne sürüldü.
Türkiye, 2017’de Rusya’dan sipariş ettiği S-400 sistemlerinin ilk teslimatını Temmuz 2019’da aldı. Bunun ardından ABD, Ankara’yı F-35 Müşterek Taarruz Uçağı Programı’ndan çıkardı ve Türkiye için üretilen savaş uçaklarını teslim etmedi. Washington, 2020’de ise Türkiye’ye CAATSA kapsamında yaptırım uyguladı.
Forbes’in haberinde, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un 26 Eylül’de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında yaptığı açıklamalara da yer verildi. Lavrov, Türkiye’nin S-400 sistemlerini üçüncü bir ülkeye devretmesinin mümkün olduğunu ancak bunun Rusya’nın onayına bağlı bulunduğunu söyledi.
Sistemi satın alacak ülkenin Moskova ile dostane ilişkiler içinde olması gerektiğini belirten Lavrov, S-400’lerin daha sonra Ukrayna’ya gönderilmemesi konusunda da güvence talep edildiğini ifade etti. S-400’LER F-35’LERİN ÖNÜNDEKİ EN BÜYÜK ENGELLERDEN BİRİ Forbes’e göre Ankara, son dönemde Washington ile ilişkilerde yıllardır çözülemeyen S-400 sorununu aşmak için farklı seçenekleri değerlendiriyor.
ABD, Türkiye’nin S-400 sistemlerini satın almasına başından itibaren karşı çıkmış, sistemlerin NATO altyapısı ve F-35 teknolojisi açısından güvenlik riski oluşturduğunu savunmuştu. S-400’lerin Türkiye’de bulunmaya devam etmesi, Ankara’nın F-35 programına geri dönmesinin önündeki temel sorunlardan biri olmayı sürdürüyor.
BAE’YE SATIŞ FORMÜLÜ Forbes, Türk basınında temmuz ayında gündeme gelen ve daha sonra Wall Street Journal tarafından da aktarılan bir seçeneğe dikkat çekti. Buna göre Ankara’nın, S-400 sistemlerini BAE’ye satması olasılığı değerlendiriliyor. Böyle bir satışın gerçekleşmesi halinde Türkiye’nin sistemleri topraklarından çıkararak ABD ile yaşadığı yaptırım krizinin çözümü için önemli bir adım atabileceği belirtiliyor.
Haberde, S-400’lerin BAE’nin halihazırda sahip olduğu çok katmanlı hava savunma sistemine yeni bir savunma katmanı ekleyebileceği değerlendirmesine de yer verildi. Forbes, ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack’ın son açıklamalarını da hatırlattı. Barrack, 21 Eylül’de yaptığı açıklamada Türkiye ile ABD arasındaki S-400 anlaşmazlığının “çözüleceğini” söyledi.
İki gün sonra yaptığı başka bir açıklamada ise sürecin zaman alabileceğini belirterek, Washington ile Ankara’nın CAATSA yaptırımları ve ABD Kongresi’nin getirdiği diğer şartlar üzerinde çalıştığını ifade etti. Haberde, Türkiye’nin yeniden F-35 satın alabilmesi için S-400 sistemlerinin ve bunlara ait unsurların Türkiye topraklarından çıkarılmasının Washington açısından kritik önem taşıdığı belirtildi.
İSRAİL’DEN BAE’YE BASKI İDDİASI Forbes’in aktardığına göre süreci zorlaştıran bir diğer unsur ise İsrail’in tutumu. Haberde, Haber7 yazarı Mehmet Acet’in 23 Eylül’de yayımlanan yazısına atıfla, S-400’lerin BAE’ye satışının önündeki asıl engelin Rusya olmadığı öne sürüldü. Acet’in ismini açıklamadığı bir kaynağa dayandırdığı iddiaya göre Ankara ile Moskova, olası satış konusunda ortak bir anlayışa vardı.
Ancak İsrail yönetimi, BAE’nin Türkiye’den S-400 satın almaması için Abu Dabi’ye baskı yapıyor. İddiaya göre İsrail’in temel kaygısı, Türkiye’nin S-400 sorununu çözmesinin ardından CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ve Ankara’nın yeniden F-35 programına dönmesinin önünün açılması.
İSRAİL TÜRKİYE’NİN F-35 ALMASINA KARŞI Forbes’in analizinde, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Türkiye’nin F-35 savaş uçaklarına sahip olmasına daha önce açık biçimde karşı çıktığı hatırlatıldı. İsrail yönetimi, Türkiye’nin F-35 filosuna sahip olmasının bölgedeki askeri güç dengelerini ve İsrail’in güvenlik hesaplarını etkileyebileceğini savunuyor.
Haberde, bu nedenle İsrail açısından Türkiye’nin elinde kullanılmayan S-400 sistemlerinin bulunmasının, Ankara’nın onlarca F-35’e sahip olmasından daha tercih edilebilir bir senaryo olabileceği değerlendirmesine yer verildi. SURİYE’DEKİ REKABET DE DENKLEMDE Forbes, Türkiye ile İsrail arasındaki askeri rekabetin S-400 ve F-35 başlıklarıyla sınırlı olmadığına da işaret etti.
Haberde, İsrail’in Türkiye’nin Suriye’de daha geniş bir askeri varlık oluşturmasına karşı çıktığı ve Ankara’nın kullanımına açılabileceği iddia edilen bazı askeri tesisleri daha önce hedef aldığı hatırlatıldı.
Reuters’ın Şubat 2025 tarihli haberinde de İsrail’in, Türkiye’nin Suriye’deki askeri etkisine karşı denge oluşturması amacıyla Rusya’nın ülkedeki askeri üslerini koruması için ABD nezdinde girişimlerde bulunduğu aktarılmıştı.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
