Ahmet Hakan’ın Selahattin Demirtaş’ın “ortak vatan” ve “Türkiye toplumu” ifadelerini içeren mesajı üzerine yazdığı değerlendirme, kullanılan kavramlar üzerinden eleştirildi. Yazıda Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 3. ve 6. maddelerine atıf yapılarak “Türk toplumu” ve “Türk milleti” ifadelerinin esas alınması gerektiği savunuldu.
Sözcükler “tekin” değildir, yanlış kullanıldıklarında öylesine tepki gösterip öç alırlar ki adamı eşek tepmesinden beter ederler!... Tepilenlerden biri de Hürriyet gazetesinde parçalı yazılar yazan Ahmet Hakan. AKP iktidarınının savaş tutsağı sayıp mahpus damına attığı Selahattin Demirtaş ’ın bir demecini yazı konusu yapmış. Vikipedi’nin yazdığına göre Demirtaş’ın özyaşamöyküsü şöyle: “(d.
10 Nisan 1973) Zaza asıllı Türk siyasetçi, avukat ve yazardır. 2010’dan 2014’e kadar Barış ve Demokrasi Partisi’nde ve 2014’ten 2018’e kadar Halkların Demokratik Partisi’nde eş genel başkan olarak görev aldı. 4 Kasım 2016’dan beri Edirne Cezaevi’nde tutukludur. Demirtaş, Mayıs 2023 seçimlerinden sonra siyaseti bıraktığını açıkladı.”
Ahmet Hakan’ın 13 Ağustos 2026 tarihli Hürriyet gazetesinde yayımlanan yazısını aynen aktarıyorum: SELAHATTİN DEMİRTAŞ’IN İÇ CEPHE MANİFESTOSU [ ŞÖYLE diyor Selahattin Demirtaş, önceki gün verdiği mesajda: “Bizler Türkiye toplumu olarak bu dönemde bir ve beraber olacağız. Olası risklere, saldırılara, provokasyonlara karşı gerektiğinde Edirne’den Hakkari’ye kadar 86 milyonluk bir halk ordusuna dönüşeceğiz.
Ortak vatanımızı canımız pahasına savunacağız. Kendi iç sorunlarımızı kendi aramızda karşılıklı güven çerçevesinde ve kardeşlik ruhuyla çözeceğiz”. Bunun dışındaki her arayış felaket getirir. *** İç cephenin sağlam olması gerektiği bir dönemde... Ama demeden, hiçbir şart öne sürmeden iç cephe çıkışı yaptı Selahattin Demirtaş.
*** Bu manifestodan benim çıkardığım asıl sonuçlar şunlardır: - Hapiste de vatansever olmak mümkünmüş . - Hapiste de ülkenin birliğini dert edinmek mümkünmüş. - Hapiste de milletin yararına bir duruş sergilemek mümkünmüş.
] Yazıma başlarken “Sözcükler tekin değildir” dedim ya, Ahmet Hakan’ın pek beğendiği “manifesto”da bir sözcük, “ortak”, intikam almak için hemen öne çıkıyor: “Ortak” lık şirketlere özgü bir niteliktir. Örneğin: “Ali ile Ayşe ortak ana babanın (ortak) çocuklarıdır” demezsiniz ama “Ali ile Ayşe aynı ana-babanın çocuklarıdır” dersiniz. Her sözcüğü her cümlede kullanamazsınız.
Vatan, vatandaşların anonim, kolektif ya da komandit şirketi değildir. Türkiye bir yapı kooperatifi mi ki “ortaklar” ın vatanı olsun? Bir devletin yurttaş vatandaşlarının vatanıdır Türkiye. Boşnak, Arnavut, Kürt, Laz, Çerkes, Pomak, Çingene, Türk diye etnik sayım yapılmaz, yapılamaz. Tamamı vatandaştır! Vatandaşlık sıfatı etnisiteyi kabul etmez.
Örneğin Fransa ’da Breton, Katalan, Bask, Korsika, Alsas (Alman), Kreol (Karayip), Malenezya, Kanak, Guyan, Flaman, Oksitan, İtalyan kökenli topluluklar yaşar ve gündelik hayatta kendi dillerini konuşur ama kimliklerinde ve pasaportlarında “Fransız” oldukları yazar. Fransa ve denizaşırı (outre-mer) topraklarında yaşayan vatandaşların resmi dili Fransızcadır.
Anayasanın 2’nci maddesine göre resmi dil ve eğitim dili Fransızcadır. (La langue de la République est le français) Bizim anayasanın 3. maddesinde de şunlar yazar: “Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Dili Türkçedir.” Buna göre Türkiye Devleti’nin sadece ülkesi değil milleti de bölünemez. Yani “Türk milleti” bir üst kimliktir.
Alt kimlikler üniter ulus devlet anayasasında yer almamıştır, almazlar. Fransa Anayasası’nın 3. maddesine göre “Ulusal egemenlik halka aittir ve halk bu egemenliği temsilcileri aracılığıyla ve referandum yoluyla kullanır. Halkın hiçbir kesimi veya hiçbir birey bu egemenliği kullanma iddiasında bulunamaz.” (La souveraineté nationale appartient au peuple qui l’exerce par ses représentants et par la voie du référendum.
Aucune section du peuple ni aucun individu ne peut s’en attribuer l’exercice.) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın egemenlikle ilgili 6. maddesi: “Egemenlik, kayıtsız şartsız milletindir. Türk milleti, egemenliğini, anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili organları eliyle kullanır. Egemenliğin kullanılması, hiçbir surette hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa bırakılamaz.
Hiçbir kimse veya organ kaynağını anayasadan almayan bir devlet yetkisi kullanamaz.” Fransız anayasasının 3. maddesi ile TC Anayasası’nın 6. maddesi hemen hemen aynı. Selahattin Demirtaş, “Bizler Türkiye toplumu olarak bu dönemde bir ve beraber olacağız” demekte. Ama “Türkiye toplumu” diye bir şey yoktur. Türkiye’nin anayasal toplumunun adı Türk toplumudur.
Anayasaya göre Türkiye adlı vatanda yaşayan vatandaşlara Türk toplumu denir. Anayasa buyruğunu zorunluluk saymanın şovenlikle ilgisi yoktur. Vatandaşlık bilinci gereği o topluluk “Türk toplumu” adıyla anılır. DEM Parti, yeni bir anayasa yapılmasını istiyor ama çocukların “Dondurma isterim” diye tutturmasına benzemez anayasa işleri. Birkaç gün içinde bu konuyla ilgili iki yazı yayımladım. Yazıyı uzatmanın gereği yok.
Son söz: Türkiye Cumhuriyeti’nin anayasasında Türk kimliğinden başka bir kimlik yer alamaz. Bunu zaten anayasamızın 3. maddesi söylüyor: “Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. ” Veee Türkiye herhangi bir etnisiteler şirketinin ortak vatanı değildir. Ahmet Hakan da “vatan” ı şirket saymıyorsa bu doğru gerçeği Selahattin Demirtaş’a uygun bir dille anlatmak zorundadır.
Ortakların kurduğu şirketler bir süre sonra bozulup dağılabilir. Türkiye bir şirket değil anayasalı bir devlettir. Selahattin Demirtaş sıradan bir siyasetçi değil. Ürünlerini okumadım ama kendisinin yazınsal (edebi) bir niteliği de var. Bilmesi gerekir ki Türkçe, Türkiye Cumhuriyeti’nin resmi dili olduğu kadar, aynı zamanda bir lingua franca ’dır, yani ortak dildir.
Devletin resmi dili ve ortak dili Türkçedir; Türkiye’de konuşulan öteki dillere yerel dil denir ki Kürtçe bu dillerden biridir. Selahattin Demirtaş yazınsal dil olarak Türkçeyi kullandığı sürece, evrensel yazın toplumunda şöyle tanımlanır: “Kürt kökenli Türk yazar” Ayrıca, “Türkiye toplumu” demek terminoloji olarak da yanlıştır; doğrusu “Türk toplumu” dur.
Selahattin Demirtaş’ın kimlik ve pasaportunda her TC vatandaşı gibi “Türkiyeli” yazmıyor “Türk” yazıyor. Resmen “Türk” olmak istemeyen kişi vatandaşlıktan çıkar. Çünkü “Türkiyeli” deyişi TC vatandaşlığının anlamdaşı ve dengi değildir.
İsteyen Fransa’ya vatandaş olur ancak Fransız vatandaşlarının kimliğinde de Fransalı değil “Fransız” yazıyor, tıpkı şimdi tahtalı köyde dinlenen, şair ve yazar olarak Tristan Cabral adını kullanan Bröton kökenli arkadaşım Yann Houssin ’in kimliğinde “Fransız” yazdığı gibi: Nationalité/Nationality: FRA (Français) Tıpkı Macar, İngiliz, Bulgar, İspanyol yazıldığı gibi.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
