Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda’nın milliyetçi liderleri, ülkeler arasındaki işbirliğini ve anayasal geleceğe ilişkin tartışmaları ele almak üzere Cardiff’te bir araya gelecek. Yetki devri sürecinin başlamasından bu yana ilk kez Birleşik Krallık’tan ayrılmayı savunan isimler, üç yönetimin de başında bulunuyor.
Galler Başbakanı Rhun ap Iorwerth, İskoçya Başbakanı John Swinney ve Kuzey İrlanda Birinci Bakanı Michelle O’Neill, pazartesi günü Cardiff’te bir araya gelecek. Toplantı, Plaid Cymru lideri Rhun ap Iorwerth’in mayıs ayında Galler Başbakanlığı görevine gelmesinden bu yana üç milliyetçi liderin ilk yüz yüze buluşması olacak. Görüşmeye Sinn Féin lideri Mary Lou McDonald da katılacak.
Galler Başbakanı ap Iorwerth’in ev sahipliğindeki görüşmelerde enerji, ekonomi, Avrupa ile ilişkiler ve yönetimler arası işbirliğinin ele alınması bekleniyor. Ap Iorwerth ile Swinney’nin günün ilerleyen saatlerinde ayrıca bir araya gelerek “ortak çıkar alanlarında gelecekteki işbirliğine” ilişkin bir anlaşma imzalaması planlanıyor.
Plaid Cymru’dan yapılan açıklamada, Birleşik Krallık’taki değişen siyasi tablonun enerji ve ekonomi gibi alanlarda daha yakın siyasi işbirliğini gerekli hale getirdiği savunuldu. Açıklamada, ülkelerin karşı karşıya bulunduğu daha geniş siyasi ve anayasal meseleler ile “kendi kaderini tayin hakkının” da görüşmeler kapsamında ele alınacağı belirtildi.
“WESTMINSTER MODELİ ARTIK İŞLEMİYOR” Ap Iorwerth, mayıs ayında yapılan Galler seçimlerinin ülke açısından “bir dönüm noktası” olduğunu söyledi. Birleşik Krallık genelinde yeni bir siyasi tablonun ortaya çıktığını savunan ap Iorwerth, “Westminster modelinin artık işlemediğine ilişkin giderek büyüyen bir kabul var” dedi.
Kuzey İrlanda Birinci Bakanı Michelle O’Neill de İrlanda Adası’nda yaşayanların çıkarlarının Westminster tarafından yeterince gözetilmediğini savundu. O’Neill, anayasal değişime hazırlıklı olunması gerektiğini belirterek, Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda’da ilk kez aynı anda üç milliyetçi liderin yönetimde bulunmasını siyasi değişimin göstergesi olarak değerlendirdi.
İskoçya Başbakanı John Swinney ise anayasal değişim yönünde “inkâr edilemez” bir ivme bulunduğunu söyledi. Swinney, Birleşik Krallık’ı oluşturan ülkelerin önemli bir anayasal dönemeçte olduğunu savunarak Westminster sisteminin yurttaşların beklentilerine yanıt vermediğini ifade etti.
Üç liderin buluşması, İskoçya’nın bağımsızlığına ilişkin tartışmaların İngiltere Parlamentosunda yeniden gündeme gelmesinden kısa süre sonra gerçekleşecek.
İSKOÇYA’DA İKİNCİ REFERANDUM TARTIŞMASI İngiltere Başbakanı Andy Burnham, parlamentodaki Başbakana Sorular oturumunda yaptığı açıklamada, kamuoyunda açık bir destek oluşması halinde İskoçya’da ikinci bir bağımsızlık referandumunun değerlendirilebileceğine işaret etti. Burnham, durumu Kuzey İrlanda’da olası bir sınır referandumu için Hayırlı Cuma Anlaşması’nda öngörülen koşullarla karşılaştırdı.
Ancak Burnham daha sonra ikinci bir İskoçya bağımsızlık referandumunun halen gündem dışında olduğunu belirterek açıklamasına açıklık getirdi. İskoçya’da Eylül 2014’te yapılan bağımsızlık referandumunda seçmenlerin yüzde 55’i Birleşik Krallık’ta kalma, yüzde 45’i ise bağımsızlık yönünde oy kullanmıştı. Galler’de ise bağımsızlık konusunda İskoçya’dan farklı bir yol izleniyor.
Mayıs ayında yapılan Senedd seçimlerinin ardından Galler’in İşçi Partili olmayan ilk başbakanı olan ap Iorwerth, hükümetinin ilk döneminde bağımsızlık referandumu düzenlemeyeceğini açıklamıştı. Ap Iorwerth bunun yerine bağımsızlık konusunda “ulusal bir tartışma” başlatmayı ve gelecekteki olası adımlar için bir komisyon kurmayı hedefliyor.
Galler hükümeti ayrıca polis teşkilatı ve gençlik adaleti başta olmak üzere bazı alanlarda Londra’dan Cardiff’e daha fazla yetki devredilmesini talep ediyor. FİNANSMAN SİSTEMİ DE GÜNDEMDE Görüşmelerde, Birleşik Krallık hükümetinin Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda’ya sağladığı finansmanın da ele alınması bekleniyor.
Galler hükümetleri uzun süredir kamu harcamalarının dağılımında kullanılan Barnett formülünün ülkeyi dezavantajlı duruma düşürdüğünü savunuyor. Buna karşılık sistemin İskoçya açısından daha avantajlı olduğu yönünde değerlendirmeler bulunuyor. Üç yönetimin liderlerinin gelecek ay İngiltere Başbakanı Andy Burnham ile de bir araya gelmesi planlanıyor.
Birleşik Krallık hükümeti ise Başbakanın ülkenin dört parçasında da değişim sağlamaya kararlı olduğunu ve Birleşik Krallık’ın bütünlüğünü güçlü biçimde desteklediğini açıkladı. MUHALEFETTEN TEPKİ Galler Muhafazakâr Parti lideri Darren Millar, ap Iorwerth’i bağımsızlık tartışmalarına odaklanmakla eleştirdi.
Millar, Galler hükümetinin sağlık sistemindeki sorunlar ve eğitim standartlarındaki gerilemeye öncelik vermesi gerektiğini savundu. Reform UK Wales de Plaid Cymru’nun Sinn Féin ve İskoç bağımsızlık yanlılarıyla gerçekleştireceği görüşmelere tepki gösterdi.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
