Zehirlenme vakaları artıyor! Görünüşüne ve rengine bakarak ayırt edemezsiniz

Mantar zehirlenmeleri Türkiye’de genellikle belirli dönemlerde artıyor. Bu dönemler çoğunlukla havaların nemli ve yağışlı olduğu sonbahar ve ilkbahar aylarıdır. Çünkü mantarlar nemli ortamları sever ve uygun koşullarda hızla büyür. Halkımız da doğada yetişen mantarların lezzetli olduğunu düşündüğü veya bu mantarları tanıdığını sandığı için onları toplayıp tüketiyor.

Bunun sonucunda maalesef her yıl ülkemizde zehirlenme vakaları görülüyor. Zehirli ve yenilebilir mantarlar birbirine çok benzeyebiliyor. Mantarların zehirli olup olmadığı görünüşlerine, renklerine, kokularına veya dokularına bakılarak anlaşılamaz. Bildiğinizi zannetseniz bile mantarlar birbirine o kadar çok benzeyebilir ki yenilebilir ve zehirli olanları ayırt etmek oldukça zorlaşır.

Vatandaşlar televizyonda veya bir fotoğrafta gördüğü mantarın yenilebilir olduğunu düşünüp ‘Bu mantara benziyor, bunu toplayıp yiyeyim’ dediğinde çok ciddi sorunlarla karşılaşabilir. Mantar tüketiminde risk alınmaması gerekiyor. Mantar yemezseniz ölmezsiniz. Ancak zehirli bir mantar yerseniz maalesef hayatınızı kaybedebilirsiniz. Mantar zehirlenmesinin belirtileri tüketilen mantarın türüne göre değişiyor.

Bazı mantarlar tüketildikten yaklaşık 30-45 dakika sonra bulantı, kusma ve ishal gibi şikâyetlere neden olabiliyor. Bu belirtilerin erken ortaya çıkması kişinin hastaneye başvurmasını sağlayabiliyor. Bazı zehirli mantarlar ise ilk saatlerde belirti vermiyor. Ölümcül olabilen mantar zehirlenmelerinde belirtiler geç ortaya çıkabiliyor.

Kişi doğadan topladığı mantarı tüketiyor ancak ilk gün, bazen 16 saat boyunca hiçbir belirti görülmüyor. İkinci gün veya tüketimden 18-19 saat sonra bulantı, kusma ve ishal gibi şiddetli mide-bağırsak belirtileri ortaya çıkabiliyor. Vücutta ciddi halsizlik gelişiyor ve hücreler zarar görüyor. En tehlikeli sonuçlardan biri de karaciğer yetmezliği.

Türkiye’de de bulunan Amanita phalloides türü 'köygöçüren mantarı' olarak biliniyor. Bu mantar ölümcül zehirlenmelere neden olabiliyor. Belirtiler tüketimden sonra gecikmeli olarak ortaya çıkabiliyor ve tedavi sürecini zorlaşabiliyor. Bazı vakalarda karaciğer nakli gerekebiliyor. Bazı mantar türlerinde ise belirtiler çok daha geç ortaya çıkabiliyor.

Bir başka mantar grubu daha var ki bunların belirtileri 14 gün sonra ortaya çıkabiliyor. Doğadan mantar toplayıp yediniz ve aradan 14 gün geçmesine rağmen hiçbir belirti görülmedi. Ancak 14’üncü günün sonunda bulantı, kusma gibi belirtilerle karşılaştığınızda, iki hafta önce tükettiğiniz mantarın da buna neden olabileceğini unutmamalısınız.

Zehirli mantarların pişirilmesi veya konserve yapılması zehirlenme riskini ortadan kaldırmıyor. Vatandaşlar, ‘Pişirdim, zehri geçti’ diyebiliyor. Ancak zehirli mantarların zehri pişirmeyle ortadan kalkmaz. Konserve yapmak veya mantarı daha sonra tüketmek üzere saklamak da bu riski ortadan kaldırmaz. Mantar zehirliyse toksik etkisi devam edebilir ve tüketildiğinde vücutta ciddi zararlara yol açabilir.

Doğadan toplanan mantarların görünüşlerinin yanıltıcı olabiliyor, mantar tüketmek isteyenlerin marketlerde satılan kültür mantarlarını tercih etmesi gerekiyor. Daha önce mantar topladığı bir bölgeyi tanıyan kişilerin de dikkatli olması gerekiyor. Aynı yerde farklı yıllarda farklı mantar türleri yetişebiliyor ve bunlar birbirine karıştırılabiliyor.

Kültür mantarlarıyla bazı zehirli mantarların görünüşleri birbirine benzeyebiliyor. Bir yıl belirli bir bölgede yetişen mantarı tanıdığınızı ve zehirsiz olduğunu düşünebilirsiniz. Ancak sonraki yıllarda aynı bölgede başka bir mantar türü de yetişebilir. Bu mantar, bildiğiniz mantara çok benzeyebilir ve ikisini karıştırarak tüketebilirsiniz.

Bu nedenle doğadan mantar toplayıp yemek, alınabilecek en büyük risklerden biridir. Bu riski almayın. Mantar zehirlenmesi aynı aileden birden fazla kişiyi etkileyebiliyor. Çocuklar zehirlenmeden daha ağır etkilenebiliyor. Çocukların vücut ağırlıklarının daha düşük olması nedeniyle mantarlardaki zehirli maddelere karşı daha hassas olabiliyor.

Anne ve baba kalıcı bir hasarla da olsa hayatta kalabilirken çocuklar daha ağır etkilenebiliyor.

Ahmet Aydın, doğadan toplanan mantarların ölümcül zehirlenmelere yol açabileceği uyarısında bulundu. Bazı mantarların tüketildikten kısa süre sonra, bazılarının ise günler sonra belirti verebildiğini belirten Aydın, zehirlenmenin karaciğer yetmezliğine ve ölüme neden olabileceğini söyledi, çok önemli uyarılarda bulundu.

Kaynak: Hürriyet