23 erkekle yürütülen ve beş hafta süren çalışmada, haftada beş hamburger tüketiminin damar fonksiyonuna etkisi incelendi. Yüksek yağlı kıyma tüketen grupta damarların genişleme kapasitesi artarken LDL kolesterol düşüşü görüldü; ancak HDL seviyeleri geriledi ve araştırmanın küçük, kısa süreli olması sonuçların genellenmesini sınırladı.
Dünya genelinde önde gelen ölüm nedenleri arasında bulunan kardiyovasküler hastalıklar, kalp ve damar sistemini etkilerken, kolesterol düzeyi ve beslenme alışkanlıkları da risk üzerinde önemli rol oynuyor. Yüksek sodyum ve doymuş yağ içeriği nedeniyle sık hamburger tüketimi de uzun süredir yüksek kolesterol ve kalp-damar hastalıklarıyla ilişkilendiriliyor.
Ancak yeni bir araştırma, özellikle erkeklerde yüksek yağlı kıyma tüketiminin damar sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Nutrients dergisinde yayımlanan araştırmada, normal beslenme düzenlerini sürdüren erkeklerin hafta boyunca birden fazla hamburger tüketmesinin kolesterol ve damar sağlığı üzerindeki etkileri incelendi.
Araştırmaya 23 erkek katıldı ve katılımcılar beş hafta boyunca haftada beş hamburger tüketti. Hamburgerlerin hazırlanmasında iki farklı kıyma kullanıldı. Bir grupta yaklaşık yüzde 25 yağ içeren yüksek yağlı kıyma, diğerinde ise yaklaşık yüzde 5 yağ içeren düşük yağlı kıyma tercih edildi. Araştırmacılar bu süreçte özellikle damarların çalışma biçimine ve kandaki kolesterol değişimlerine odaklandı.
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, yüksek yağlı kıyma tüketiminin kan damarlarında beklenen olumsuz etkiyi yaratmaması oldu. Hem yüksek hem de düşük yağlı sığır etinin damar fonksiyonuna zarar vermediği belirlendi. Daha da dikkat çekici olan ise yüksek yağlı sığır eti tüketen katılımcıların kan damarlarının genişleme kapasitesinde iyileşme görülmesi oldu.
Damarların daha iyi genişleyebilmesi, kanın daha rahat dolaşmasına yardımcı olurken kan basıncının düşmesine de katkı sağlayabilecek bir gelişme olarak değerlendirildi. Buna karşılık düşük yağlı kıyma tüketen grupta damarların genişleme kapasitesinde belirgin bir değişiklik görülmedi.
Araştırmacılar damar fonksiyonunu değerlendirmek için akışa bağlı dilatasyon (FMD) adı verilen, invaziv olmayan bir ultrason yönteminden yararlandı. Test, kan akışı arttığında damarların ne ölçüde genişlediğini ortaya koyuyor. Elde edilen sonuçlar, yüksek yağ oranına sahip sığır eti tüketen erkeklerde damarların kan akışındaki artışa daha iyi yanıt verdiğini gösterdi.
Araştırmacılar, bu bulgunun kan basıncındaki düşüşle bağlantılı olabileceğini değerlendirdi. Çalışmanın dikkat çeken bir diğer yönü ise yüksek yağlı kıymanın kolesterol üzerindeki etkisi oldu. Araştırmada kullanılan veriler, daha önce yüksek ve düşük yağlı kıymanın kolesterol düzeyleri üzerindeki etkilerini inceleyen bir çalışmaya katılan kişilerden elde edildi.
Bu değerlendirmede, yüksek miktarda doymuş yağ alınmasına rağmen yüksek yağlı kıyma tüketiminin LDL kolesterolü düşürdüğü görüldü. LDL, halk arasında ‘kötü kolesterol’ olarak biliniyor. LDL seviyesinin yükselmesi, atardamarların iç duvarlarında plak birikmesine ve damarların daralmasına neden olabiliyor. Bu durum da kalp hastalığı ve inme riskini artırabiliyor.
Dolayısıyla yüksek yağlı sığır etinin LDL üzerindeki bu etkisi, araştırmacılar açısından özellikle dikkat çekici bulundu. Araştırmanın sonuçları tamamen olumlu bir tablo ortaya koymadı. Hem yüksek yağlı hem de düşük yağlı sığır eti tüketiminin HDL seviyelerinde düşüşle ilişkili olduğu belirlendi. HDL, kamuoyunda ‘iyi kolesterol’ olarak biliniyor ve kandaki fazla kolesterolün uzaklaştırılmasına yardımcı oluyor.
Bu nedenle araştırmacılar, sonuçların yalnızca LDL seviyesine bakılarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekiyor. Kolesterolün farklı türleri ve damar sağlığı üzerindeki etkileri birlikte ele alınmalı.
Çalışma, kısa süreli yüksek yağlı sığır eti tüketiminin kan basıncını düşürebileceğini ve bunun kardiyovasküler hastalık riski açısından potansiyel bir fayda sağlayabileceğini ortaya koyan ilk araştırma olarak değerlendiriliyor. Bu bulgular, doymuş yağ oranı yüksek gıdaların her durumda ve herkes için otomatik olarak sağlıksız olduğu yönündeki yaygın görüşün yeniden değerlendirilmesine kapı aralıyor.
Özellikle yüksek yağlı sığır etinin LDL seviyelerinde düşüş ve damarların genişleme kapasitesinde iyileşmeyle ilişkilendirilmesi, beslenme ile kalp sağlığı arasındaki ilişkinin sanılandan daha karmaşık olabileceğini gösteriyor. Bununla birlikte araştırma, hamburgerin sınırsız tüketilebileceği anlamına gelmiyor.
Çalışmanın yalnızca 23 erkekle gerçekleştirilmiş olması ve beş hafta gibi kısa bir süreyi kapsaması, sonuçların toplumun geneline ve uzun vadeli beslenme alışkanlıklarına doğrudan uyarlanmasını engelliyor. Hamburgerin sağlık üzerindeki etkisi yalnızca kullanılan kıymanın yağ oranıyla belirlenmiyor. Ekmek, peynir, soslar ve özellikle yüksek miktarda tuz da toplam besin içeriğini değiştirebiliyor.
Bu nedenle araştırmanın sonuçları değerlendirilirken hamburgerin tek başına değil, bir öğünün tamamı ve genel beslenme düzeni içerisinde ele alınması gerekiyor. Ölçülü tüketim, porsiyon kontrolü, tuz ve doymuş yağ miktarının sınırlandırılması ve sebze ile lif açısından zengin besinlerin tercih edilmesi, kalp-damar sağlığı açısından önemini koruyor.
Yeni çalışma, yüksek yağlı sığır etinin kısa süreli tüketiminin erkeklerde damar fonksiyonunu bozmadığını, aksine damarların genişleme kapasitesinde iyileşme ve LDL kolesterolde düşüşle ilişkili olabileceğini gösterdi. Ancak küçük katılımcı grubu ve kısa takip süresi nedeniyle sonuçların uzun vadeli kalp sağlığı açısından kesin bir öneri olarak değerlendirilmemesi gerekiyor.
Başka bir ifadeyle araştırma, hamburgeri ‘sağlıklı bir yiyecek’ ilan etmiyor; yüksek yağlı kırmızı etin kalp ve damar sistemi üzerindeki etkilerinin sanılandan daha karmaşık olabileceğini gösteriyor. Bu nedenle dengeli beslenme, ölçülü tüketim ve öğünün tamamındaki tuz, yağ ve lif dengesine dikkat edilmesi önemini koruyor.
New York Post’un “Scientists had men eat 5 burgers a week — what happened to their cholesterol was surprising” başlıklı haberinden derlenmiştir.
Kaynak: Hürriyet
