Sayıştay'ın AFAD 2025 Yılı Denetim Raporu'nda, AFAD tarafından yürütülen projeler için konulan ödeneklerin yapılan protokoller gerekçe gösterilerek İller Bankası'na aktarıldığı ancak bu aktarım işlemlerinin mevzuata uygun olmadığı belirtildi.
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın (AFAD) 2025 Yılı Sayıştay Denetim Raporu yayımlandı. Rapora göre, AFAD'ın 2025 yılı nihai bütçe ödeneği 243 milyar 119 milyon 510 bin 869 lira olurken, bu tutarın 242 milyar 922 milyon 640 bin 569 lirası harcandı. Böylece yıl sonu itibarıyla bütçe gerçekleşme oranı yüzde 99,92 oldu. Raporda, Başkanlığın mali işlemlerine ilişkin iki bulguya yer verildi.
AFET KONUTLARININ ÖDEMELERİ DOĞRUDAN GİDERLEŞTİRİLDİ Sayıştay'ın birinci bulgusunda, AFAD'ın afet konutlarının yapım işlerinin yürütülmesi için TOKİ ve Emlak Konut'a aktarılan tutarların mevzuata aykırı olarak takip edilmeden doğrudan giderleştirildiği, geçici kabul işlemleri tamamlanan varlıkların ise izlenmediği belirtildi.
Raporda, AFAD tarafından hak sahibi afetzedelere teslim edilmek üzere TOKİ ve Emlak Konut GYO'ya inşa ettirilen konutlar ile aynı yerlerdeki altyapı tesislerine ilişkin yapım işleri kapsamında bu Kurumlara aktarılan tutarların, doğrudan giderleştirildiği dolayısıyla hesaplarda hataya neden olduğunun tespit edildiği kaydedildi.
Raporda, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın görüşü doğrultusunda bu uygulamayı eleştirerek, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nca afet konutlarının yapım işlerinin yürütülmesi için TOKİ ve Emlak Konut GYO'ya aktarılan tutarların amacına uygun hesaplarda takip edilmesi gerekmektedir denildi.
GEÇİCİ KABULÜ YAPILAN KONUTLAR İLGİLİ HESAPTA İZLENMEDİ Sayıştay raporunda, TOKİ ve Emlak Konut GYO tarafından yaptırılarak geçici kabul işlemleri tamamlanan ve AFAD'a teslim edilen deprem konutlarının ilgili hesapta izlenmediği tespit edildi. Raporda, mevzuat gereği yapımı süren yatırımların, geçici kabulün tamamlanmasının ardından maddi duran varlık hesabına aktarılması gerektiği belirtildi.
Hak sahibi afetzedelere dağıtılmak üzere yaptırılan konutların geçici kabul işlemlerinin peyderpey tamamlanarak idareye teslim edilmesine rağmen ilgili hesaba kaydedilmediği ve bu durumun bilançoda hataya neden olduğu kaydedildi. Sayıştay, bu nedenle mali tabloların doğru ve gerçek bilgi üretmediğine dikkat çekti.
İLLER BANKASI'NA AKTARILAMAZ Raporda, ayrıca Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Barınma ve Yapım İşleri Genel Müdürlüğü ve Afetlere Müdahale Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen projeler için konulan ödeneklerin, mevzuata uygun olmamasına rağmen yapılan protokoller kapsamında İller Bankası A. Ş.' ye (İLBANK) aktarıldığı tespitine yer verildi.
Bulguda şu tespitlere yer verildi: Uygulamada, anılan Genel Müdürlükler ile İller Bankası arasında yapım işleri, müşavirlik hizmetleri ve mal alım işlemlerinin Başkanlık tarafından hazırlanan ve onaylanan ara ve kesin hakedişlere ait ödemelerinin projeler kapsamında İlbank'a aktarılan ödeneklerden yapılabilmesi için birçok protokol yapıldığı, bütçedeki ekonomik sınıflandırmasına uygun gider kalemlerine harcanması gereken ödeneklerin yapılan protokollerle İller Bankasına aktarıldığı ve böylece yıl sonuna doğru Hazine ve Maliye Bakanlığından gelen ödeneklerin iptal edilmemesinin amaçlandığı ve bu işlemlerin bütçe gideri olarak muhasebeleştirildiği, aktarılan tutarlardan harcamaya dönüşmüş olanların ise ara ve kesin hakedişler olmadan İller Bankasına aktarıldığı anlaşılmaktadır.
Protokollerin dayanağı kabul edilen mevzuat hükümleri ve yatırım programında yer alan projeler incelendiğinde, ilgili yılların Bütçe Kanunları ile Başkanlığın bütçesine konulan ve projelerin gerçekleştirilmesi için ihtiyaç duyulan ödeneklerin protokol yapılarak İller Bankasına aktarılamayacağı anlaşılmaktadır.
Başkanlık ve taşra teşkilatı tarafından gerçekleştirilen işlere ait ödeneklerin İller Bankası'na aktarılması yerine, kendisine ödenek verilen harcama birimlerince gerçekleştirilmesi, projesinde öngörülen mal ve hizmetler alınmadan ve işler yaptırılmadan bütçe ödeneklerinin kullanılmaması, 5018 sayılı Kanun’da belirlenen gider gerçekleştirme usulüne ve ilgili mevzuatına uygun olarak gerçekleştirme belgeleri tamamlanmadan gider yapılmaması gerekmektedir.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
