Legionella, uzun süre kullanılmayan boru, duş başlığı ve sıcak su sistemlerinde çoğalabiliyor. Uzmanlar, bulaşmanın suyu içmekten çok aerosol damlacıklarının solunmasıyla gerçekleştiğini belirterek, ilk kullanımda duş spreyinin doğrudan solunmamasını ve banyoda gereksiz beklenmemesini öneriyor.
Haberlerimizi Google’da Takip Edin Gelişmelerden anında haberdar olun. Google’da tercih edilen kaynak olarak ekleyin Bir otel odasına girdiğimizde çoğumuz yatağın temizliğine, havlulara veya banyonun hijyenine bakarız. Ancak enfeksiyon hastalıkları açısından bazen gözle göremediğimiz başka bir nokta daha önemlidir: Binanın su sistemi.
Görünmeyen bu tehlikeye dikkat çeken Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Hüsrev Diktaş, binaların su sistemlerinde gelişebilen bakteriler ve korunma yolları hakkında önemli uyarılarda bulundu. BAKTERİ İNSAN YAPIMI SU SİSTEMLERİNDE ÇOĞALIYORDoç. Diktaş, “Sözü edilen mikroorganizmalardan biri Legionella bakterisidir.
Legionella doğada bulunan bir bakteridir; asıl sorun, uygun koşulları bulduğunda insan yapımı su sistemlerinde çoğalabilmesidir. Özellikle suyun uzun süre hareketsiz kaldığı borular, duş başlıkları, sıcak su sistemleri, jakuziler ve benzeri sistemler bakterinin çoğalması açısından uygun ortam oluşturabilir” dedi.
SUYU İÇMEKTEN ÇOK, KÜÇÜK SU DAMLACIKLARINI SOLUMAK ÖNEMLİBulaşma mekanizmasına dair toplumdaki yanlış algılara değinen Doç. Diktaş, sürecin nasıl işlediğini şu sözlerle anlattı:Legionella konusunda en sık yapılan hatalardan biri bulaşmanın su içmekle gerçekleştiğinin düşünülmesidir. Esas bulaş yolu, bakteriyi içeren çok küçük su damlacıklarının, yani aerosollerin solunum yoluyla akciğerlere ulaşmasıdır.
Duşlar, jakuziler ve aerosol oluşturabilen bazı su sistemleri bu nedenle önem taşır. Suyun aspirasyon yoluyla akciğerlere kaçması da özellikle riskli kişilerde bir başka bulaş mekanizması olabilir. Bu nedenle 'duş suyunu içtim, legionella olur muyum?' sorusundan çok, 'bakterinin çoğalabileceği bir su sisteminden oluşan aerosole maruz kaldım mı?' sorusu önemlidir.
HER LEGİONELLA TEMASI HASTALIK ANLAMINA GELMEZTemas eden herkesin hastalanmayacağını belirten. Hüsrev Diktaş, risk gruplarına dikkat çekti:Bunun altını özellikle çizmek isterim. Bir otelde kalmak, uzun süre kullanılmamış bir duşu açmak veya legionella ile karşılaşmak, mutlaka hastalanacağınız anlamına gelmez. Risk herkeste aynı değildir.
Özellikle 50 yaş üzerindeki kişiler, sigara kullananlar veya geçmişte yoğun sigara kullanmış olanlar, kronik akciğer hastalığı bulunanlar ve bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler daha yüksek risk taşırlar. Sağlıklı ve genç bireylerde de enfeksiyon gelişebilir; ancak ağır hastalık açısından risk belirli gruplarda belirgin olarak artmaktadır.
GRİP SANILIP GEÇİLMEMELİHastalığın klinik tablosu ve tanı sürecindeki kritik noktayı aktaran Diktaş, seyahat öyküsünün önemini vurguladı:Lejyoner hastalığı aslında bir pnömonidir, yani akciğer enfeksiyonudur. Yüksek ateş, öksürük, nefes darlığı, baş ağrısı ve kas ağrıları görülebilir. Bazı hastalarda ishal, bulantı veya bilinç değişikliği gibi akciğer dışı bulgular da tabloya eşlik edebilir.
Ancak çok önemli bir nokta var: Sadece belirtilere bakarak Legionella tanısı koymak mümkün değildir. Hastalığı diğer pnömonilerden kesin olarak ayıran tek bir belirti yoktur. Bu nedenle yakın zamanda otel, tatil tesisi veya benzeri bir konaklama öyküsü bulunan ve ardından ateş ile solunum sistemi yakınmaları gelişen kişilerin bu bilgiyi hekime söylemeleri önemlidir.
AMPUTASYON LEGİONELLA’NIN TİPİK SONUCU DEĞİLDİRKamuoyunda oluşan bilgi kirliliğine ve yanlış anlaşılmalara da açıklık getiren Doç. Diktaş, Burada kamuoyunda yanlış anlaşılabilecek bir noktayı da düzeltmek gerekir. Legionella ağır bir zatürreye neden olabilir ve bazı hastalarda enfeksiyon ilerleyerek sepsis ve septik şoka dönüşebilir.
Septik şok sırasında dolaşımın bozulması, dokulara yeterli kan ve oksijen ulaştırılması ve pıhtılaşma sistemindeki ciddi bozukluklar organ hasarına yol açabilir” dedi ve ekledi:“Çok ağır ve istisnai durumlarda gelişen ciddi dolaşım bozuklukları sonucunda ekstremitelerde doku kaybı ortaya çıkması ve amputasyon gerekmesi mümkündür.
Ancak 'Legionella bacağın kesilmesine neden olur' şeklinde doğrudan bir bağlantı kurmak tıbben doğru değildir. Amputasyon, Legionella enfeksiyonunun beklenen veya sık görülen bir komplikasyonu değildir; ağır sepsis ve dolaşım yetmezliğinin çok nadir sonuçlarından biri olabilir. ASIL MESELE SUYUN BORULARDA BEKLEMESİSorunun temel kaynağının durağan su olduğunu belirten Doç.
Hüsrev Diktaş, tesis yönetimi düzeyinde alınması gereken tedbirleri şöyle sıraladı:Legionella açısından en önemli problemlerden biri durgun sudur. Uzun süre kullanılmayan odalarda veya binalarda suyun borular içinde beklemesi, uygun sıcaklık ve yetersiz dezenfeksiyonla birleştiğinde bakterinin çoğalmasına zemin hazırlayabilir. Bu nedenle otellerde Legionella ile mücadele, misafirin duşu açmasıyla başlamamalıdır.
Asıl koruma tesis yönetimi düzeyinde yapılmalıdır. Sıcak ve soğuk su sistemlerinin uygun sıcaklıklarda tutulması, suyun sistem içerisinde düzenli dolaşımının sağlanması, uzun süre kullanılmayan çıkışların düzenli olarak akıtılması, duş başlıklarında kireç ve biyofilm oluşumunun önlenmesi, su depolarının ve sistemlerin düzenli bakım ve dezenfeksiyonu son derece önemlidir. PEKİ NE YAPACAĞIZ?
Uzmanlar korunmak için duşu 10 dakika sıcak akıtın tavsiyesinde bulunuyor. Bu tavsiyeyi detaylandıran Doç. Diktaş, bireysel olarak dikkat edilmesi gerekenleri aktardı:-- Son dönemde sık duyduğumuz önerilerden biri, 'Otel odasına girince duşu en sıcak ayarda 10 dakika akıtın' şeklinde. Burada dikkatli olmak gerekiyor.
Uzun süre kullanılmamış bir su çıkışının akıtılması, borularda beklemiş suyun uzaklaştırılmasına yardımcı olabilir. -- Nitekim uluslararası rehberlerde de kullanılmayan musluk ve duşların düzenli olarak akıtılması su sistemi yönetiminin bir parçasıdır. -- Ancak '10 dakika sıcak suyu akıtmak Legionella’yı ortadan kaldırır' şeklinde bilimsel bir garanti yoktur.
Üstelik suyu yüksek basınçla duş şeklinde akıtmak aerosol oluşturabilir. Bu nedenle özellikle uzun süre kullanılmadığından şüphe edilen bir duş ilk kez akıtılırken oluşan spreyi doğrudan solumamak ve banyoda gereksiz yere bulunmamak daha ihtiyatlıdır. -- En önemlisi ise bireysel önlemlerden önce otelin veya tesisin etkin bir su güvenliği ve Legionella kontrol programına sahip olmasıdır.
KORKMAMIZ GEREKEN DUŞ DEĞİL, KONTROLSÜZ SU SİSTEMİDİRPanik yerine doğru bilincin önemini vurgulayan Doç. Hüsrev Diktaş, “Legionella konusunda toplumu korkutmak yerine doğru riski tarif etmek gerekiyor. Milyonlarca insan her gün otellerde duş alıyor ve Lejyoner hastalığı gelişmiyor. Dolayısıyla 'otel duşları tehlikelidir' gibi bir sonuç çıkarmak doğru olmaz.
Kaynak: Hürriyet
