Astrofizik ve uzay bilimleri dünyasında, evrenin "en hassas doğal saatleri" olarak kabul edilen milisaniye pulsarlarının kararlılığına ilişkin yerleşik teorileri sarsan tarihi bir gözleme imza atıldı. Avustralya Macquarie Üniversitesi liderliğindeki radyo astronomlar, Dünya'ya en yakın ve gökyüzünün en parlak milisaniye pulsarı olan PSR J0437-4715'i inceledi.
Bilimsel makale sunucu arXiv üzerinde yayımlanan ve Monthly Notices of the Royal Astronomical Society dergisine değerlendirilmek üzere iletilen çalışmaya göre, yıldızın radyo sinyali profilinde 44 yıllık gözlem tarihinde ilk kez üst üste iki defa ani frekans değişimi (blip) yaşandı.
Güneş'ten 1,4 kat daha ağır olmasına rağmen sadece 11 kilometre yarıçapa sahip olan ve kendi ekseni etrafında saniyede 173,68 kez dönen bu ölü yıldız, atom saatleriyle yarışacak düzeyde kararlı sinyaller üretiyor.
Ancak Macquarie Üniversitesi Radyo Astronomu Rami Mandow, pulsarın manyetosferinde (aşırı güçlü manyetik alanında) yaşanan bilinmeyen bir tetiklenmenin yıldızın sinir yapısını bozduğunu açıkladı. Yıldızın aniden "geğirmesine" benzeyen bu manyetik patlamaların ardından sistemin kendisini yeniden eski kusursuz ritmine soktuğu belgelendi.
Milisaniye pulsarları, sahip oldukları trilyonda bir hassasiyetteki ritim sayesinde uzayda "kozmik dedektör" olarak kullanılıyor. Galaksi boyunca hareket eden kütle çekim dalgalarının (gravitational waves) yarattığı uzay-zaman bükülmeleri, Uluslararası Pulsar Zamanlama Dizilimi (IPTA) projeleri bünyesindeki dev radyo teleskoplarla bu yıldızlar izlenerek ölçülüyor.
Avustralya Parkes (PPTA) ve Güney Afrika MeerKAT gözlemevleri yetkilileri, pulsarın manyetosferindeki bu beklenmeyen frekans kaymalarının deneylerde modellenmemiş gürültüler yaratarak aranan hassas kütle çekim sinyallerini bastırma riski taşıdığını bildiriyor.
Dünyadaki laboratuvarlarda oluşturulması imkansız olan aşırı kütle çekimi, hızlı dönüş ve devasa manyetik alanları incelemek için eşsiz bir doğa laboratuvarı sunan PSR J0437-4715, temel fizik deneylerinin merkezinde yer alıyor.
Astrofizikçi Rami Mandow, "44 yıldır bu yapıların kusursuz kararlı kozmik saatler olduğunu düşünüyorduk. Ancak şimdi onların sanıldığı kadar kararlı olmayabileceğini görüyoruz. Bu durum, evrenin temel fizik kurallarını ölçtüğümüz deneylerimiz için devasa sonuçlar doğuracak," değerlendirmesinde bulundu.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
