4/a kapsamında çalışırken kendi işyerine veya başka bir şirkete ortak olanların sigortalılık durumu, ortaklık tarihine göre değişiyor. 2008/Ekim sonrası ortaklıklarda 4/a hizmeti sonlandırılarak 4/b kapsamına geçiş yapılırken, emekli aylığı bağlananların ileride mağduriyet yaşamamak için durumlarını mevzuata göre değerlendirmesi gerekiyor.
Kendilerine ait veya ortağı oldukları işyerlerinden 4/a yani SSK kapsamında bildirimi yapılanlardan çok sayıda mail alıyorum.
Konuya ilişkin mevzuatta zaman zaman yapılan değişikliklerin Sosyal Güvenlik Kurumunca hatalı uygulamalara neden olduğu ve bu hataların sigortalılara emekli aylığı bağlandıktan sonra tespit edildiği durumlarda, emekli aylıklarının iptali ve emeklinin büyük borç yükünün altına girmesi sonuçları nedenleriyle mağduriyetler yarattığı görülmektedir.
Gerek mülga 1479 sayılı gerekse 5510 sayılı kanunlarda şirket ortakları 4/b yani Bağ-Kur kapsamında sigortalı sayılmışlardır. Yürürlükte bulunan 5510 sayılı kanunun 4.
maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (3) numaralı alt bendinde, “3) Anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortakları” Bağ-kur kapsamında sigortalı sayılmışlardır. Diğer taraftan, 5510 sayılı kanunun 53.
maddesinin ikinci fıkrasında; 4/b kapsamında sayılanlar kendilerine ait veya ortak oldukları işyerlerinden dolayı, 4/a kapsamında sigortalı bildirilememektedir. Ancak, devredilen Sosyal Sigortalar Kurumunun “şirket ortakları” konulu 9/2/1993 tarihli ve 16-60 ek sayılı genelgenin 1. maddesinde; 506 sayılı kanunun 2.
maddesine göre sigortalı olanların, sigortalılıkları sürerken çalıştıkları işyerine veya başka bir şirkete ortak, anonim şirkette ise kurucu ortak veya yönetim kurulu üyesi ortak oldukları takdirde, 506 sayılı kanuna tabi sigortalılıkları kesintiye uğrayıncaya kadar Bağ-Kur’a tabi tutulmayacakları, ancak kollektif şirket ve adi şirket ortaklarının, aynı şirkette bir hizmet akdine dayanarak çalışmaları yasal olarak mümkün olmadığından, bu durumda olanların Bağ-Kur ile ilgilendirilmeleri gerektiği, şirket ortağı ya da anonim şirketlerde kurucu ortak veya yönetim kurulu üyesi olmaları dolayısıyla 1479 sayılı Bağ-Kur Kanununa göre Bağ-Kur sigortalısı olanların sigortalılıkları sürerken bir hizmet akdine dayanarak çalışmaya başladıkları takdirde, Bağ-Kur sigortalılıkları kesintiye uğrayıncaya kadar 506 sayılı kanuna tabi tutulmayacakları talimatlandırılmıştır.
SSK kapsamındaki çalışmalarını sona erdirip en az bir gün ara vererek ortağı olduğu şirkette yeniden hizmet akdine tabi çalışmaya başlanması durumunda hizmetler kesintiye uğramış kabul edilmekte ve sigortalılar Bağ-Kur kapsamına alınmakta idi.
SSK’nın 16-60 ek sayılı genelgesi, 2008/Ekim öncesinde SSK kapsamında hizmet akdiyle çalışırken, yine bu tarihten önce çalıştıkları işyerine veya başka bir şirkete ortak olanlar için geçerlidir. Diğer bir ifadeyle, kişinin çalışma süreleri ile şirketine ortak olduğu tarihin 2008/Ekim öncesi olması gerekmektedir. Şirket ortaklığı 2008/Ekim sonrası olanlar için bu uygulama yapılmamaktadır.
Dolayısıyla, sigortalılığı 2008/ Ekim öncesi başlayan ve 2008/ Ekim sonrası çalıştığı şirkete veya başka bir şirkete ortak olanlar, ortak oldukları tarih itibariyle aralıksız olarak SSK’li çalışsalar bile 5510 sayılı Kanunun 53. maddesinin ikinci fıkrası gereğince sigortalılıkları sonlandırılarak Bağ-Kur kapsamına alınmaktadır. Burada belirleyici nokta şirkete ortak olunan tarihtir.
Bu tarihin 2008/Ekim sonrası olması halinde kesinlikle sigortalının SSK hizmeti sonlandırılmakta ve Bağ-Kur kapsamında sigortalılığı başlatılmaktadır. Konuyu örneklendirecek olursak; Örnek 1: 1999 yılından beri SSK kapsamında çalışan sigortalı 2004 yılında çalıştığı işyerine veya başka bir işyerine ortak olmuştur.
Sigortalının SSK kapsamındaki çalışmaları sona ermeden (1 gün boşluk olmadan) çalışmaya devam etmesi halinde SSK kapsamındaki çalışmaları sona erene kadar bu çalışmalar geçerli sayılacak ve Bağ-Kur kapsamına alınmayacaktır.
Örnek 2: 1999 yılından beri sigortalı olarak çalışan Örnek 1’deki sigortalının, bu defa 2012 yılında çalıştığı veya başka bir işyerine ortak olması halinde, SSK kapsamındaki çalışmaları aralıksız olsa bile, ortak olduğu tarih itibarıyla 4/a kapsamındaki sigortalılığı sonlandırılarak 4/b kapsamında sigortalı sayılacaktır.
Anonim şirket ortaklarıyla ilgili olarak, 5510/4-(a) maddesinin (3) numaralı bendinde; anonim şirketlerin sadece yönetim kurulu üyesi olan ortakları 4/1-(b) kapsamında sigortalı sayıldığından, ortağı olduğu anonim şirkette 4/a kapsamında çalışan sigortalıların 4/a kapsamındaki sigortalılıkları devam ettirilmekte ancak sigortalının yönetim kurulu üyeliğine seçilmesi halinde 4/a kapsamındaki sigortalılığı sonlandırılarak 4/1-(b) kapsamında sigortalı sayılmaktadır.
Netice itibarıyla, 4/a kapsamında çalışırken çalıştıkları işyerine veya başka bir işyerine ortak olanlardan tarafına emekli aylığı bağlananların, ileride büyük mağduriyetler yaşamaması adına, durumlarını belirtilen bu mevzuat çerçevesinde değerlendirmesini tavsiye ediyorum. SORULARINIZ İÇİN nergis. simsek@cumhuriyet. com. tr adresine e-posta yollayabilirsiniz.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
