Bilim insanları, genetik mühendisliğinde yeni bir çığır açan "CRISPR aktivasyon" teknolojisi sayesinde kan kanseri ilaçlarına karşı hücresel direnç geliştiren gizli geni saptadı. Science Advances dergisinde yayımlanan araştırma, lenfoma tedavisini engelleyen mekanizmaları etkisiz hale getirecek yeni yöntemleri ortaya çıkardı.
Kanserle mücadelede en büyük biyolojik engellerden biri olan "tedaviye karşı direnç geliştirme" mekanizması üzerine yürütülen genetik araştırmalarda kritik bir eşik aşıldı. Olivia Newton-John Kanser Araştırma Enstitüsü (ONJCRI), WEHI ve Genentech araştırmacıları, fare genomundaki tüm genleri tek tek aktifleştirebilen "Partita" adlı yeni nesil bir CRISPR kütüphanesini devreye soktu.
Science Advances bünyesinde yayımlanan çalışmaya göre uzmanlar, agresif lenfoma türlerinde hedefe yönelik kemoterapi ilaçlarını etkisiz kılan genetik faktörleri haritalandırdı.
Klinik deneylerde, kan kanseri ve lenfoma tedavisinde yaygın olarak kullanılan "venetoclax" adlı etken maddeye karşı kanser hücrelerinin geliştirdiği koruma kalkanı incelendi. Yapılan analizlerde, hücredeki Irx5 geninin aktifleşmesiyle birlikte kanserli yapıların sessizce ikincil bir koruyucu protein ürettiği ve ilacın öldürücü etkisinden kaçabildiği kanıtlandı.
Geleneksel CRISPR teknolojisinin sadece genleri silmeye odaklandığını belirten araştırmacılar, geni aktifleştiren Partita sistemi sayesinde direnç oluşturan tüm hücresel aktörlerin tespit edildiğini ve bu genleri baskılayacak yeni bileşiklerin üretilebileceğini bildiriyor.
Araştırma ekibi, canlı modeller üzerinde yürüttükleri testlerde, tedavisi son derece zorlu olan MYC kaynaklı lenfomayı doğrudan besleyen ve büyümesini hızlandıran genleri de açık bir şekilde tanımladı.
Yapılan aktivasyon denemelerinde Runx2, Runx3 ve Csf1r genlerinin tetiklendiği an tümör gelişiminin hız kazandığı belgelendi. Bu genlerin hedeflenerek kapatılması durumunda kanserli dokunun büyümesinin durdurulabileceği saptandı.
Yetişkin nüfusta en sık rastlanan ve 80'den fazla alt türe sahip olan lenfoma vakalarında, akıllı ilaçlar ve CAR T-hücresi tedavilerine rağmen gelişen nükslerin önüne geçilmesi hedefleniyor.
La Trobe Üniversitesi Kanser Tıbbı Okulu Başkanı Profesör Marco Herold, Partita teknolojisi ile saptanan genetik hedeflerin, mevcut kanser ilaçlarının etkinliğini katlayacağını ve hedefe yönelik yeni nesil kombinasyon tedavilerinin önünü açacağını ilan etti.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
