Kafein, beyindeki adenozini bloke ederek yorgunluk hissini geçici olarak maskeliyor; ancak etkisinin süresi kişiden kişiye farklılaşıyor. Genetik yapı, karaciğer metabolizması, sigara, bazı ilaçlar, gebelik ve düzenli tüketim bu değişimde rol oynarken, uzmanlar uyku öncesi en az altı saat kafeinden uzak durulmasını öneriyor.
Kimi insanlar akşam saatlerinde tüketilen bir fincan kahvenin ardından derin bir uykuya daldığını belirtirken, kimileri ise saatlerce uykusuzluk çekiyor. Uzmanlar, kafeinin vücuda ekstra bir enerji vermediğini, yalnızca beyinde biriken ve uykulu hissettiren adenozin kimyasalını bloke ederek yorgunluğu maskelediğini vurguluyor.
ETKİ SÜRESİNİ GENLER VE ENZİMLER BELİRLİYOR Kafeinin vücuttaki kalıcılık süresinin kişiden kişiye 6 ila 20 saat arasında değişebildiğini belirten uzmanlar, bu sürecin temel nedenini karaciğerdeki metabolizma faaliyetlerine bağlıyor. Chicago Northwestern Üniversitesi'nden Beslenme Doçenti Dr. Marilyn Cornelis, CYP1A2 adı verilen tek bir genin karaciğerdeki kafein parçalama hızını yönettiğini ifade ediyor.
Yapılan araştırmalar, genetik faktörlerin yanı sıra coğrafi kökenlerin de kafein toleransında rol oynadığını gösteriyor. SİGARA HIZLANDIRIYOR, GEBELİK VE İLAÇLAR YAVAŞLATIYOR Genetik yapının yanı sıra günlük alışkanlıklar ve biyolojik durumlar da kafeinin vücuttaki ömrünü değiştiriyor.
Sigara kullanımının karaciğerdeki parçalama sürecini yüzde 65'e kadar hızlandırdığı gözlemlenirken; bazı antibiyotikler, doğum kontrol hapları ve hamilelik dönemindeki hormonal değişiklikler ise kafeinin vücutta kalma süresini belirgin şekilde uzatıyor. Zamanla gelişen tolerans nedeniyle de düzenli kahve tüketenlerde kafeine karşı duyarlılık azalıyor. UZMANLAR NE ÖNERİYOR? Uyku uzmanı Dr.
Lindsay Browning, kafeinin sadece uykuya dalmayı zorlaştırmakla kalmayıp uyku kalitesini de düşürebileceğini belirterek, yatmadan en az altı saat önce —örneğin saat 14. 00'ten sonra— kafein tüketiminin sonlandırılmasını tavsiye ediyor.
İngiliz Ulusal Sağlık Sistemi (NHS) ise hamile kadınlar için günlük kafein alım sınırının 200 mg (yaklaşık 2 fincan filtre kahve) ile sınırlandırılması gerektiği konusunda uyarıda bulunuyor. Uzmanlar, ölçülü tüketildiği takdirde kahvenin güvenli bir içecek olduğunu ve uzun vadede çeşitli hastalıklara karşı koruyucu etkiler sunabileceğini kaydediyor.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
