EMO ve MMO: Yeniköy, Kemerköy ve Yatağan santralleri kapatılabilir

EMO ile MMO, Muğla’daki Yeniköy, Kemerköy ve Yatağan termik santrallerinin elektrik üretimindeki yerine dair ortak rapor hazırladı. Rapora göre ülkede elektrik arz sorunu söz konusu değil. Yatağan, Yeniköy ve Kemerköy santrallerinin toplam gücü bin 768 MW, toplam teorik yıllık üretimi ise 10.9 milyar kWh.

Raporda bu büyüklüklerin Türkiye kurulu gücü ve yıllık üretim kapasitesi içerisinde sırasıyla yüzde 3 ve yüzde 1.4 gibi çok küçük oranları oluşturduğu belirtildi. Raporda, “Yatağan, Yeniköy ve Kemerköy Termik Santralları’nın devre dışı bırakılmaları durumunda Türkiye elektrik sisteminin kurulu güç ve üretim kapasitesi anlamında etkilenmeyeceği ve eksilen miktarların mevcut kullanılmayan kapasite ile kolayca karşılanabileceği açıkça görülmektedir” denildi. Ege Bölgesi’nin kendi ihtiyacından yaklaşık yüzde 24.8 oranında daha fazla elektrik ürettiğine işaret edilen raporda, “Yatağan, Yeniköy ve Kemerköy Termik Santralları’nın devre dışı edilmeleri durumunda Ege Bölgesi’nin elektrik talebinin yalnızca bölge içerisinde mevcut santrallar ile dahi kolayca karşılanabileceği” belirtildi.

Raporda uzun yıllar ortalamalarına göre 2025 yılında bu santrallerde 10 bin 402,05 GWh ile rekor üretim yapıldığına işaret edildi. Açığın diğer santrallerden kapatılabileceğine dikkat çekilen raporda, şu değerlendirmelere yer verildi:

“Yalnızca lisanslı 50 MW ve üzeri santralların üretiminin bile bölge tüketimini piyasa koşullarında kolayca sağladığı görülmektedir. 50 MW ve üzeri santralların toplam gücü 10 bin 772 MW, piyasa koşullarında üretimi ise 48 bin 942,2 GWh olduğu görülmektedir. Bu güç ve üretime ilaveten bölgede 4 bin 259,23 MW lisanslı 50 MW’dan küçük güçlü santral ve 4 bin 390 MW lisansız santral mevcuttur. Bu küçük santralların 2025 yılı üretimleri ise; lisanslı santrallar 12 bin 530 GWh, lisansız santrallar 5 bin 735 GWh olmak üzere toplam yaklaşık 18 bin 265 GWh’dir.”

Raporda, bu üç santralin üretim yapmamasının, tüketim açısından herhangi bir sıkıntı yaratmayacağı ve mevcut kullanılmayan kapasitenin devreye alınması ile bu santrallerin üretim eksikliğinin kolaycı karşılanacağı belirtildi. Ege Bölgesi’nde son birkaç yıl içerisinde yapımına başlanmış olan 3 bin 811 MW gücündeki 106 adet elektrik üretim tesisi projesinin 2 bin 321,3 MW’lık bölümünün tamamlandığı, bin 358,3 MW bölümünün ise tamamlanma aşamasında olduğu kaydedildi. Raporda, “Görüleceği üzere bölgede yeni yapılan ve yapımı devam eden elektrik üretim tesislerinin büyüklüğü Yatağan, Yeniköy ve Kemerköy Termik Santralları’nın iki katına yakındır. Bu durum şu anda Ege Bölgesi’nde inşası devam eden elektrik üretim tesislerinin Yatağan, Yeniköy ve Kemerköy Termik Santralları’nın devre dışı kalması halinde eksilen kapasiteyi karşılayacak oranda olduğunu göstermektedir” denildi.

Yatağan, Yeniköy ve Kemerköy Termik Santralları’nın devre dışı bırakılması halinde yıllık 10.8 ton karbon salınımının önlenmiş olacağı, bu miktarın Türkiye yıllık karbon salınımının yaklaşık yüzde 2’sini oluşturduğu da belirtildi.

Raporda, 2025 yılında EÜAŞ’ın Yatağan, Yeniköy ve Kemerköy Termik Santralları’ndan 75 dolar/MWH bedelle toplam 1 milyon 766 bin 636 MWh elektrik aldığı, bu uygulamaya göre 132 milyon 497 bin 700 dolar ödeme yapıldığı kaydedildi. “Bu santralların devre dışı olması ile kamu, bu yüksek fiyatlı elektriği almak durumunda olmayacak; bu durum da kamu yararı sağlayacaktır” denilen raporda, bu santrallerin devreden çıkartılması durumunda yeni yapılan yenilenebilir kaynaklı elektrik tesislerinin elektrik satış fiyatının bu rakamların çok altında olacağından, ilerleyen yıllarda elektiğin daha ucuza halka ulaşmasının da mümkün olacağı bildirildi.

Raporda, TEİAŞ’ın bu santrallere “kapasite ödemeleri” adı altında elektrik satmadıkları zamanlarda gerektiğinde devreye girebilme primi verdiği, bu ödemelerin önemli miktarlara ulaştığı da kaydedildi. Rapora göre, Yeniköy ve Kemerköy Termik Santralları’na 2018-2025 yılları arasında 192 milyon dolar, Yatağan Termik Santralı’na ise 82 milyon dolar ödeme yapıldı.

Raporda, termik santralların devre dışı edilmesi sonrasında işini kaybedecek santral çalışanları olacağına da işaret edilerek, şöyle denildi:

“Devre dışı edilen santral sahalarının rehabilitasyonu ve termik santralların sökümü yaklaşık 5-10 yıl sürecek bir çalışmayı gerektirmektedir. Termik santralların devre dışı kalması ile işini kaybedecek olan çalışanların bu işlerde görevlendirilmeleri bu sorunun çözülmesine önemli bir katkı sağlayacaktır. Burada önemli olan bu işlemlerin kamu öncülüğünde, planlı bir şekilde yürütülmesi gerekliliğidir.”

Raporda, bölgenin turizm alanı olması, ruhsatların içinde hem zeytinliklerin hem de doğal ve arkeolojik SİT alanlarının bulunması nedeniyle bölgede sürdürülebilir madenciliğin yapılabilmesinin çok zor, neredeyse imkansız olduğu da vurgulandı. Rezervler tükendiğinde açık maden işletmelerinden geriye, büyük çukurlar, delik deşik edilmiş bir coğrafya kaldığı belirtildi. Raporun sonuç bölümünde de şu değerlendirmeye yer verildi:

“Yaklaşık 40 yıldan fazla bir süredir devrede olan, ekonomik verimliliğini kaybetmiş ve teknolojisi eskimiş Yatağan, Kemerköy ve Yeniköy Termik Santralları’nın tamamen devreden çıkarılmasının ülke arz güvenliği ve Ege Bölgesi arz güvenliğine hiçbir olumsuz etkisi olmayacaktır. Bunun yanı sıra, karbondioksit salınımının azaltılması açısından ülkemize büyük yarar sağlayacaktır.”

Yıllardır doğanın, zeytinliklerin talan edilmesine karşı çıkan Akbelen köylüleri bir kez daha Ankara’ya geliyor. Yapılan duyuruda, 16 Eylül Çarşamba günü sabah Danıştay önünde, öğleden sonra da Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü önünde açıklama yapılacağı bildirildi. Duyuruda, “Köyümüz, topraklarımız, geleceğimiz için; kamu yararı şirketlerin değil bizlerin demek için; Akbelen’de ve ülkenin her yerinde talana dur demek için; köylülerin dayanışması ve kardeşliği için, 16 Eylül’de Ankara’da olacağız” denildi.

Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika