İngiltere’den gelen yeni araştırma, son yıllarda sessizce büyüyen bir sağlık sorununa ilişkin dikkat çeken sonuçları ortaya koydu. Türkiye’de de uzmanların yakından takip ettiği bu tablo, özellikle bir ayrıntıyla endişe yaratıyor.
Haberlerimizi Google’da Takip Edin Gelişmelerden anında haberdar olun. Google’da tercih edilen kaynak olarak ekleyin İngiltere’de yağlı karaciğer hastalığına ilişkin yapılan yeni bir araştırma, hastalığın son yıllarda ne kadar hızlı yaygınlaştığını ortaya koyarken, uzmanlar benzer tablonun Türkiye için de ciddi bir halk sağlığı sorunu olduğuna dikkat çekti.
Hastalığın erken dönemde çoğunlukla belirti vermemesi ise en büyük risklerden biri. Londra’daki Barts Karaciğer Merkezi’nden araştırmacıların yaklaşık 12 milyon kişinin pratisyen hekim kayıtlarını incelediği çalışmada, 365 bin 797 yetişkine yağlı karaciğer hastalığı, yani metabolik disfonksiyonla ilişkili steatotik karaciğer hastalığı (MASLD) tanısı konulduğu belirlendi.
Yıllık tanı sayısının 2003’te yaklaşık 1300 iken son dönemde 283 binin üzerine çıkması dikkat çekti. Gastroenteroloji Uzmanı Prof. Dr. İbrahim Ertuğrul’a göre bu artışın arkasında yalnızca tanı oranlarındaki yükseliş değil, modern yaşam biçiminin beraberinde getirdiği metabolik sorunlar da bulunuyor:“Yağlı karaciğer hastalığındaki artışın temelinde aslında modern yaşam tarzının getirdiği metabolik sorunlar yatıyor.
Özellikle obezite, insülin direnci, tip 2 diyabet, hipertansiyon, kolesterol ve trigliserid yüksekliği bu hastalığın gelişiminde en önemli risk faktörleri. Beslenme alışkanlıklarının değişmesi, işlenmiş ve yüksek kalorili gıdaların daha fazla tüketilmesi, fiziksel aktivitenin azalması ve buna bağlı kilo artışı karaciğerde yağ birikimini belirgin şekilde artırıyor.
Alkol kullanımı da karaciğer açısından ayrıca değerlendirilmesi gereken bir faktör ancak bugün gördüğümüz yağlı karaciğer hastalığının çok önemli bir bölümünde temel problem metabolik sağlıksızlık.” KAYITLI VAKALAR YAKLAŞIK 5 KAT ARTTIİngiltere verilerine ilişkin değerlendirmesinde önemli bir ayrıntıya dikkat çeken Prof.
İbrahim Ertuğrul, sağlık kayıtlarına yansıyan tanı oranlarının hastalığın toplumdaki gerçek yaygınlığını tam olarak göstermeyebileceğini belirtti:“İngiltere’de 11,7 milyon kişinin sağlık kayıtlarının incelendiği ve 365 binden fazla MASLD tanılı kişinin değerlendirildiği yakın tarihli çalışmada, kayıtlı MASLD sıklığının 2012’de yüzde 0,52 iken 2022’de yüzde 2,42’ye çıktığı, yani yaklaşık beş kat arttığı görüldü.
Burada önemli bir ayrıntı var: Bu rakam gerçek toplum prevalansını değil, sağlık kayıtlarına geçmiş tanıları gösteriyor. Dolayısıyla hastalığın gerçek sıklığı bundan çok daha yüksek olabilir.” Yağlı karaciğer hastalığı, karaciğer hücrelerinde aşırı yağ birikmesiyle ortaya çıkıyor.
Obezite, bel çevresinde yağlanma, tip 2 diyabet, insülin direnci, yüksek kolesterol ve diğer metabolik sorunlar hastalık açısından başlıca risk faktörleri arasında yer alıyor. Hastalık ilerlediğinde karaciğerde iltihaplanma ve hücre hasarı gelişebiliyor. Bunun sonucunda ileri aşamalarda siroz, karaciğer yetmezliği ve karaciğer kanseri gibi ciddi komplikasyonlar ortaya çıkabiliyor.
“TÜRKİYE’DE DE CİDDİ BİR HALK SAĞLIĞI PROBLEMİ”Yağlı karaciğer hastalığındaki artış yalnızca İngiltere’ye özgü değil. Türkiye’de de MASLD’nin giderek büyüyen bir halk sağlığı sorunu haline geldiğini belirten Prof.
İbrahim Ertuğrul, ülkemizde yapılan geniş kapsamlı araştırmalara dikkat çekti: “Metabolik disfonksiyonla ilişkili yağlı karaciğer hastalığı yani diğer bir adıyla MASLD, ülkemizde yaygın kronik karaciğer hastalığı olup giderek büyüyen bir halk sağlığı sorunu olarak karşımıza çıkıyor.”
Türkiye’de 31 şehir ve 44 merkezden 14 bin 371 kişinin değerlendirildiği ulusal çok merkezli bir çalışmada, en az bir kardiyometabolik risk faktörü bulunan erişkinlerin yüzde 75,7’sinde MASLD saptandığını aktaran Prof. Ertuğrul, risk faktörlerinin sayısı arttıkça hastalığın görülme sıklığının da yükseldiğini belirtti.
2026 tarihli başka birçok merkezli çalışmada ise risk grubundaki 1039 yetişkinin yüzde 57,5’inde MASLD saptandı. Bu çalışmada oran erkeklerde yüzde 59,8, kadınlarda yüzde 55,1 olarak bulundu. Prof. Ertuğrul, klinik pratiğinde de benzer bir tabloyla karşılaştıklarını belirterek şöyle konuştu:“Dolayısıyla Türkiye’de de yağlı karaciğer hastalığının ciddi bir halk sağlığı problemi olduğunu söyleyebiliriz.
Tablo son derece dikkat çekici. Günlük pratiğimizde de özellikle kilo fazlalığı, diyabet, insülin direnci, hipertansiyon ve kolesterol problemi olan hastalarda karaciğer yağlanmasını çok sık görüyoruz. Buradaki en önemli problem ise hastaların önemli bir bölümünün karaciğerinde yağlanma olduğunu bilmemesi. Bu nedenle farkındalığı arttırmak gerekiyor.”
ERKEKLERDE BİRAZ DAHA FAZLA GÖRÜLÜYORMASLD’nin yalnızca erkeklere ya da kadınlara özgü bir hastalık olmadığını vurgulayan Prof. İbrahim Ertuğrul, hastalık açısından cinsiyetten çok metabolik risk faktörlerinin belirleyici olduğunu söyledi. Türkiye’deki güncel verilerde erkeklerde hafif bir üstünlük görülürken, 2026 tarihli çalışmada MASLD erkeklerin yüzde 59,8’inde, kadınların ise yüzde 55,1’inde saptandı.
Yaş ilerledikçe hastalık riskinin de genel olarak arttığını belirten Prof. Ertuğrul, bunun yaşla birlikte insülin direnci, kas kütlesinde azalma, kilo artışı, diyabet ve diğer metabolik hastalıkların daha sık görülmesiyle ilişkili olduğunu ifade etti. İngiltere verilerinde 2022 yılında MASLD görülme sıklığının erkeklerde 60-69, kadınlarda ise 50-59 yaş grubunda en yüksek seviyeye ulaştığı görüldü.
Ancak hastalığın artık yalnızca orta ve ileri yaşlarda görülen bir sorun olmadığına dikkat çeken Prof. Ertuğrul, obezite ve metabolik hastalıkların daha genç yaşlara inmesiyle genç erişkinlerde, hatta çocuk ve ergenlerde de karaciğer yağlanmasıyla karşılaşıldığını söyledi.
Alıntı MetniEN BÜYÜK TEHLİKE: HASTALIK UZUN SÜRE SESSİZ KALABİLİYORYAĞLI KARACİĞER hastalığının en önemli özelliklerinden biri, erken dönemde çoğu kişide herhangi bir belirtiye yol açmaması. Bu nedenle kişi kendisini sağlıklı hissederken karaciğerinde yağlanma ve hatta ileri derecede fibrozis (karaciğerde yara dokusu oluşması) bulunabiliyor.
Ertuğrul, hastalığın sessiz ilerleyebileceği konusunda şu uyarıyı yaptı:“Yağlı karaciğerin en önemli özelliği, çoğu zaman sessiz seyretmesidir. Hastaların çok önemli bir kısmında hiçbir belirti olmayabilir. Bu nedenle kişi kendisini tamamen sağlıklı hissederken karaciğerinde yağlanma ve hatta ilerlemiş fibrozis bulunabilir. Bu hastalıkta rutin karaciğer testlerinin normal olması da hastalığı kesin olarak dışlamaz.”
Çünkü tehlike, çoğu zaman kendini belli etmeden ilerliyor. Peki bu sessiz tehlike kimleri daha fazla tehdit ediyor?
Kaynak: Hürriyet
