Yeni doğan döneminde "anne yanı" ile başlayan birlikte uyuma alışkanlığı, zamanla duygusal bir bağa hatta ebeveyn kaygısına dönüşebiliyor. Peki bu durum çocukta özgüven eksikliği yaratır mı, yoksa güvenli bağlanmayı mı destekler?
Yenidoğan döneminde “anne yanı” olarak başlayan yolculuk ilerleyen yaşlarda birlikte uyuma olarak sürüyor.
“Bir sebep”ten ebeveynler çocukları ile birlikte uyumaya devam edebiliyor… Emzirme sürdüğü sürece anneler bunu daha konforlu bulduğu için sürdürüyor sonrasında ise o “bir sebep” daha duygusal bir boyuta evriliyor.
Bazen çocuğun ayrılık kaygısı bazen ebeveynin ona sarılarak uyuduğunda hissettiği tarifi imkansız huzur bazen de gün boyu çalışıp çocukla geçiremediği zamanı telafi etme vicdanı birlikte uyuma alışkanlığını besliyor ve fiziksel bir ihtiyaçtan doğan bu yakınlık, zamanla koparılamaz bir bağa dönüşüyor.
İçgüdüsel/sezgisel ebeveynlik yapmanın epeyce zor olduğu şu zamanda tüm ebeveynlerin etrafı “yargı”larla çevrili… 9 aylıktan itibaren çocuğun kendi yatak odasında yatmasını, desteksiz uyumasını savunan uzmanlar da var birlilte uyumanın güven ve bağlanmayı olumlu etkilediğini savunanlar da… Tarihsel sürece baktığımızda ise “Çocuğumla birlikte uyumak doğru mu?
” sorusu da aslında modern hayatın bir derdi. Çocukla birlikte uyumak tarihsel olarak insanlığın varsayılan uyku biçmi ve Doğu toplumlarında nesillerdir istikrarla sürdürülürken, Batı dünyasında sanayileşmeyle birlikte yerini bağımsızlık ve öz güven inancına bıraktı.
Batı kültüründe çocukların erken yaşta kendi odalarında uyumasının onları daha bağımsız kılacağı düşünülürken, bu durum aynı zamanda mahremiyet arayışı ve sağlık endişeleriyle –yenidoğan döneminde ani bebek ölümü- beslenen bir tabuya dönüştü.
Güncel araştırmalar ise ebeveynlerin niyetinin —yani bu kararı bilinçli bir tercihle mi yoksa zorunluluktan mı aldıklarının— uyku kalitesi algısını doğrudan etkilediğini gösteriyor.
Peki, alışılagelmiş uyuma biçmi ile modern çağın bağımsızlık beklentisi arasında kalan birlikte uyuma çocukların ruh sağlığı ve aile içi dinamikler için gerçekten doğru mu, yoksa yanlış mı? Konu ile ilgili merak ettiklerimi Klnk. Psk. Ayşegül Nezor’a sordum.
İşte aldığım yanıtlar…   Birlikte uyumanın psikolojik açıdan herkes için geçerli tek bir doğrusu olduğunu söylemek mümkün değildir   Bebeklerin ve küçük çocukların ebeveynleriyle birlikte uyuması onların üzerinde nasıl bir etki yaratıyor?
Birlikte uyumak güven mi veriyor yoksa öz güvenini mi zedeliyor? Bu işin tek tip bir doğrusu var mı? Yaşamın ilk yıllarında çocuklar, duygularını ve bedensel tepkilerini düzenleyebilmek için bakım verenlerinin desteğine ihtiyaç duyarlar.
Özellikle bebeklik döneminde ebeveynin yakınlığı, çocuğun sakinleşmesine ve kendisini güvende hissetmesine yardımcı olabilir. Ancak yakınlık ihtiyacı ile aynı yatağı paylaşmak birbirinden farklıdır.
Araştırmalar, güvenli uyku açısından bebeklerin en az ilk altı ay ebeveynleriyle aynı odada ancak kendilerine ait ayrı bir uyku alanında yatmasını önermektedir. Böylece hem bebeğin yakınlık ihtiyacı karşılanabilir hem de aynı yatağı paylaşmanın oluşturabileceği fiziksel riskler azaltılabilir.
Çocuğun kendi yatağına geçişi için geçerli veya kesin bir yaş sınırı bulunmamaktadır. Bununla birlikte, özellikle 2–3 yaş döneminde gelişen özerklik becerileri, çocuğun kendi uyku alanını benimsemesi açısından önemlidir.
Bu dönemde çocuk, günlük yaşamda daha fazla bağımsızlık göstermeye, kendi tercihlerini ifade etmeye ve ebeveyninden ayrı bir birey olduğunu keşfetmeye başlar. Ancak birlikte uyumanın psikolojik açıdan herkes için geçerli tek bir doğrusu olduğunu söylemek mümkün değildir.
Dolayısıyla kendi yatağında uyumayı öğrenmek de bu gelişimsel sürecin bir parçası olarak görülmektedir. Ancak burada önemli olan durum, çocuğun gelişimsel özellikleri ve duygusal ihtiyaçları gözetilerek kademeli bir geçiş planlanmasıdır.
  “Annenin çocuğundan ayrı uyumakta zorlanması, çocuğun bağımsızlaşma girişimlerine istemeden müdahale etmesine neden olabilir”   Ebeveynlerin çocuklarıyla birlikte uyuma kararını suçluluk duymadan alabilmesi için hangi kriterlere dikkat etmesi gerekir?
Hangi durumlarda bu alışkanlık ebeveynler veya çocuk için sağlıksız bir bağımlılığa dönüşebilir? Birlikte uyumanın psikolojik etkilerini değerlendirirken bağlanma ile bağımlılık arasındaki farkı da anlamak gerekir.
Güvenli bağlanma, çocuğun ebeveyninden hiç ayrılmaması değil, ihtiyaç duyduğunda ebeveynine ulaşabileceğini bilerek çevresini keşfedebilmesidir. Çocuğun bağımsızlaşması, ebeveyniyle kurduğu güvenli ilişkinin karşıtı değildir aksine bu ilişki tarafından desteklenen gelişimsel bir kazanımdır.
Klnk. Ayşegül Nezor ile modern ebeveynliğin en hassas uyku çıkmazını konuştuk.
Kaynak: Habertürk
