Kenya’daki Elgon Dağı bölgesinde yürütülen araştırma, fillerin hastalık durumlarında kendileri ve yavruları için çeşitli bitkilerden yararlandığını ortaya koydu. Araştırmacılar, yerel gözlemlerden hareketle belirlenen 35 bitki türünü incelerken bulguların ormanların ve doğal ilaç kaynaklarının korunmasının önemini gösterdiğini belirtti.
Afrika filleri, hastalandıklarında kendilerini ve ailelerini iyileştirmek için onlarca farklı şifalı bitki kullanıyor. Kenya'nın Elgon Dağı bölgesinde fillerle iç içe yaşayan ve çalışan kişilerle yapılan görüşmelere dayanan bir araştırma bu sonuca vardı. Bölgedeki filler, sıra dışı davranışlarıyla uzun zamandır bilim insanlarının ilgisini çekiyor.
Beslenmeleri için gerekli mineralleri elde etmek üzere mağaralara girip kayaları dişleriyle kazıdıklarından dolayı tuz madencisi filler olarak biliniyorlar. Yeni yayımlanan araştırma, aynı fillerin ormandaki çeşitli bitki türlerini tedavi amacıyla da kullandığını öne sürüyor. Araştırmanın direktörlerinden, ABD'deki Brown Üniversitesi'nden Dr.
Elodie Freymann, çalışmanın, Ormanların yok edilmesi, hayvanları ve insanları hayatta kalmak için ihtiyaç duydukları ilaçlardan mahrum bırakıyor mu? sorusunu da gündeme getirdiğini söyledi. Dr. Freymann, BBC News'e yaptığı değerlendirmede, Bu, ilaçlarımızın insanlar hariç dünyayla da ne kadar iç içe olduğunu gösteriyor dedi.
YAVRU FİLLER İÇİN İLAÇ Bilim insanları, araştırmayı doğa koruma kuruluşu Mount Elgon Foundation ile birlikte yürüttü. Kenya'da yaban hayatı gözlemcileri ve yerli toplumlarının ileri gelenleri de dahil olmak görüşmeler yaptılar. Araştırmalarında hasta gibi görünen fillerin belirli bitkileri seçtiği ve anne fillerin yavrularına şifalı bitkiler verdiğine yönelik anlatıları belgelediler.
Araştırmacılar bu anlatımlardan yola çıkarak fillerin 35 farklı bitki türü kullandığı sonucuna vardı. Bu türlerin 25'inin bölgede tedavi amaçlı kullanıldığı biliniyor. Scientific Reports dergisinde yayımlanan çalışmada, yaşadıklarını rahatça anlatabilmeleri için görüşülen kişilerin adları gizli tutuldu. Anlatılanlar bazı dikkat çekici ayrıntılar içeriyor.
Bir yaban hayatı gözlemcisi, fillerin Angurweet adıyla bilinen bir bitkiyi yavrularına ilaç olarak vermek için kullandığını gördüğünü söyledi. Angurweet, mide ağrısı dahil çeşitli rahatsızlıklara karşı kullanılıyor. Gözlemciye göre anne filler, bitkinin yapraklarını koparıp başka ağaçların kökleriyle birlikte ağızlarında pürüzsüz bir hâl alana kadar çiğniyor.
Gözlemci, annelerin bu bitki karışımına kendi sütlerini de kattığını anlattı: Bunu yavrularına veriyorlar. Yavrular da kendileri çiğneyip katı parçaları tükürüyor. Japonya'da, şu anda Nagasaki Üniversitesi'nde görev yapan primatolog Profesör Michael Huffman, bu özel anlatımın ilginç olduğunu ancak fillerin yavrularına özel tıbbi tedavi uyguladığını kanıtlamak için daha fazla kanıta ihtiyaç duyulacağını söyledi.
Bilim insanları bu kanıtları toplamaya çoktan başladılar; birlikte çalıştıkları yerel yaban hayatı uzmanlarına, gözlemledikleri davranışları kaydetmeleri için kameralar verdiler. Ayrıca fillerin kullandığı bitkileri de analiz ediyorlar; fillerin kendilerinin keşfetmiş olabileceği yeni ilaçlar arıyorlar. Projenin önde gelen araştırmacılarından Hamburg'daki Bernhard Nocht Tropikal Tıp Enstitüsü'nden Dr.
Fabien Schultz, BBC News'e şunları söyledi: Yerel bilgi bize bir harita verdi. Şimdi fillerin hareketlerini takip edip, belirli sağlık durumlarında belirli bitkileri seçip seçmediklerini ve bu bitkilerin ilgili biyolojik aktiviteye sahip olup olmadığını araştırmak istiyoruz. DOĞAL İLAÇ FABRİKALARI Pek çok hayvan, kendini tedavi etmek için bitkilerden ve başka doğal yöntemlerden yararlanıyor.
Fillerin kendi kendilerini tedavi ettiğine ilişkin en eski bilimsel anlatımlar, üçüncü yüzyılın başlarına uzanıyor. Romalı yazar Claudius Aelian, De Natura Animalium (Hayvanların Doğası Üzerine) adlı eserinde mızrak ve oklarla yaralanan bir filin zeytin ağacından çiçek ve yağ tükettiğini anlatmıştı. Fil tamamen iyileşmişti.
Yüzyıllar sonra bilim insanları, yaban hayvanlarından, evrimleştikleri ormanlık yaşam alanlarındaki bitkilerin özellikleri hakkında neler öğrenebileceğimizi araştırıyor. Freymann, BBC News'e şunları söyledi: Bu gezegende, ilaç üretme konusunda olağanüstü bir yeteneğe sahip canlılar var. Etrafımızda ilaç fabrikaları bulunuyor.
Araştırmaya katılmayan Profesör Huffman ise şunları ekledi: Artık sivrisineklerin, drosophila türü meyve sineklerinin ve arıların kendi kendilerini tedavi ettiğini biliyoruz. Evrim ağacında Afrika ve Asya'nın büyük insansı maymunlarına kadar uzanan pek çok başka tür de bunu yapıyor. İncelediğimiz her yeni tür, kendi tıbbi geçmişimizi daha iyi anlamamızı sağlıyor.
Freymann'a göre bulgular, geleceğimiz için de bir ders içeriyor: Eczaneden aldığımız ilaçların birçoğu; ağaçlardan, alglerden, mantarlardan ve mercan resiflerinden elde edilen bileşiklerden geliştirildi. Bu ormanları korumak ve doğal eczanelerin varlığını sürdürmesini sağlamak hepimizin yararına. Böylece gelecekte hayat kurtarabilecek yeni doğal ürünler keşfetmek için zamanımız olur.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
