Dünyada nadir görülen ve beyni hedef alarak ölümcül enfeksiyonlara yol açabilen bir mantar türüyle ilgili endişe verici gelişmeler yaşanıyor. Vakalar hızla artarken uzmanları asıl kaygılandıran konu ise çok daha farklı… İşte detaylar…
Dünyanın farklı bölgelerinde görülen ve ölümcül beyin enfeksiyonlarına yol açabilen nadir bir mantar türü, sağlık uzmanlarını endişelendiriyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) verilerine göre, ABD’de bu mantarla bağlantılı vaka sayısı son yıllarda belirgin biçimde yükseldi. Toprakta ve çürüyen organik maddelerde bulunabilen Cladophialophora bantiana, koyu renkli bir küf mantarı türü olarak biliniyor.
Nadir görülen bu mantar, insan vücuduna girdikten sonra özellikle beyni etkileyerek ciddi ve yaşamı tehdit eden enfeksiyonlara neden olabiliyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, mantarın insanlara hangi yollarla bulaştığı konusunda yeterli bilgi bulunmadığına dikkat çekiyor.
Mevcut değerlendirmelere göre, mantarın solunum yoluyla vücuda girmesi veya açık yaralarla temas etmesi olası bulaşma yolları arasında yer alıyor. Ancak bu yolların enfeksiyondaki rolünün kesin olarak belirlenmesi için daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyuluyor. Mantarın neden olduğu enfeksiyonlarda en dikkat çekici tablo, beyin dokusunda ortaya çıkıyor.
Beyinde apse oluşumuna yol açabilen enfeksiyon, çevredeki dokularda hasara ve şişmeye neden olabiliyor. Hastalarda görme ve hafıza kaybı gibi nörolojik sorunlar gelişebilirken, hastalığın ilerlemesi hayati risk oluşturabiliyor. CDC verilerine göre, Ocak 2009 ile Temmuz 2026 arasında ABD’de C. bantiana kaynaklı 48 doğrulanmış ve bir muhtemel enfeksiyon vakası tespit edildi.
Veriler, özellikle son yıllarda vaka sayılarında dikkat çekici bir yükseliş yaşandığını ortaya koydu. 2009-2023 döneminde yıllık vaka sayısı bir ile beş arasında değişirken, 2024'te sekize, 2025'te ise 14'e yükseldi. Böylece yalnızca iki yıl içerisinde yıllık vaka sayısında belirgin bir artış kaydedildi. Araştırmacılar, mevcut rakamların gerçek vaka sayısını tam olarak yansıtmayabileceği görüşünde.
Enfeksiyonun nadir görülmesi, teşhisinin güç olması ve her şüpheli vakanın mantar açısından incelenmemesi, bildirilen sayıların gerçeğin altında kalmasına neden olabilir. Araştırmanın baş araştırmacılarından Joshua Lieberman, MedPage Today'e yaptığı değerlendirmede, vaka sayılarının muhtemelen eksik hesaplandığını belirtti.
Lieberman, başka laboratuvarların da ölümcül mantar enfeksiyonlarında artış gözlemlediğini aktardı. Vakalar, ABD'nin 21 eyaletinde ve başkent Washington DC’de tespit edildi. En fazla vaka altı ile Kaliforniya’da görülürken, Florida ve Teksas'ta beşer, Pensilvanya'da ise dört vaka kaydedildi.
Washington Üniversitesi'nde mantar incelemesi için gönderilen merkezi sinir sistemi örneklerine ilişkin veriler de artışa işaret etti. 2017-2023 yılları arasında her 1. 000 örnekte ortalama 8,4 vaka tespit edilirken, bu sayı 2025'te 26'ya yükseldi. Söz konusu veriler, incelenen örnekler arasında mantarın daha sık saptandığını gösterse de tek başına toplumdaki genel enfeksiyon sıklığını ortaya koymuyor.
Mantar enfeksiyonları genel olarak bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler için daha büyük risk oluşturuyor. Ancak C. bantiana vakalarına ilişkin veriler, enfeksiyonun yalnızca yüksek risk grubundaki kişilerle sınırlı olmadığını gösteriyor. Bildirilen vakaların yaklaşık yarısında bağışıklık sistemini baskılayan bir durum bulunmadığı belirtiliyor.
Bu durum, görünürde sağlıklı olan kişilerin de ciddi enfeksiyonlarla karşılaşabileceğine işaret ediyor. Lieberman, bağışıklık sistemi belirgin biçimde baskılanmamış kişilerde de enfeksiyonun ortaya çıkmasının ve ölüm riskinin yüksek olmasının endişe verici olduğunu ifade etti. Hastalığın teşhisi de önemli güçlükler barındırıyor.
Beyindeki lezyonlar, görüntüleme incelemelerinde tümör gibi farklı hastalıklarla karıştırılabiliyor. Bu durum, doğru teşhisin gecikmesine ve uygun tedaviye başlanmasının zorlaşmasına neden olabiliyor. Mantar enfeksiyonu tespit edildiğinde dahi tedavi her zaman başarılı sonuç vermiyor.
Tedavide cerrahi müdahale ve mantar karşıtı ilaçlar kullanılabilse de enfeksiyonun ağır seyretmesi, hastaların yaşamını tehdit edebiliyor. Bildirilen vakalardan birinde, 44 yaşındaki bir hasta ameliyat ve mantar karşıtı ilaçları içeren yoğun tedaviye rağmen üç ay içinde hayatını kaybetti. Vakalardaki artışın nedenleri henüz kesin olarak bilinmiyor.
CDC, enfeksiyonlardaki yükselişin arkasında hangi faktörlerin bulunduğunun açıklığa kavuşmadığını belirtiyor. Araştırmacılar ise iklim değişikliğinin olası etkenlerden biri olabileceği üzerinde duruyor. Bilim insanları, yükselen sıcaklıkların bazı mantar türlerinin daha geniş çevresel koşullarda yaşayabilmesine ve daha önce gelişemedikleri ortamlara uyum sağlamasına olanak tanıyabileceği konusunda uyarıyor.
Doğal afetlerin ve çevresel değişimlerin de insanlarla mantarların temasını artırabileceği değerlendiriliyor. Geçmişte daha çok sıcak ve nemli bölgelerle ilişkilendirilen C. bantiana enfeksiyonlarının artık dünyanın farklı yerlerinde görülmesi de dikkat çekiyor. Fransa'da yayımlanan bir araştırmada, 2022 yılında mantar vakalarında artış bildirildi.
Söz konusu yıl, küresel ölçekte kayıtlara geçen en sıcak yıllardan biri olarak öne çıktı. Bununla birlikte, sıcaklık artışı ile vaka sayılarındaki yükseliş arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurmak için daha fazla bilimsel kanıt gerekiyor.
Kaynak: Hürriyet
