Rusya’nın Ural Dağları’ndaki son derece gizli askerî tesisinde yıllardır süren hareketlilik, Soğuk Savaş’tan kalan bir sistemi yeniden gündeme taşıdı. Uydu görüntüleri, tedarik kayıtları ve ortaya çıkan yeni detaylar, dağın altında yürütülen çalışmalarla ilgili soru işaretlerini artırıyor.
Haberlerimizi Google’da Takip Edin Gelişmelerden anında haberdar olun. Google’da tercih edilen kaynak olarak ekleyin Rusya’nın en izole askerî bölgelerinden birinde son yıllarda yürütülen çalışmalar, Soğuk Savaş döneminden kalan bir nükleer sistemin geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden alevlendirmiş durumda.
Ural Dağları’nın derinliklerinde, yoğun ormanlarla çevrili ve en yakın büyük yerleşimlerden yüzlerce kilometre uzakta bulunan bölgedeki hareketlilik, uzun süre kamuoyunun dikkatinden uzak kaldı.
Ancak son yıllarda bölgeye yapılan büyük ölçekli malzeme sevkiyatları, yeni inşaat faaliyetleri ve askerî personelin paylaştığı fotoğraflar, burada sıradan bir yenileme çalışmasından çok daha kapsamlı bir projenin yürütüldüğünü ortaya koydu. ‘ÖLÜ EL’ OLARAK BİLİNEN SİSTEMÇalışmaların merkezinde ise ‘Objekt 1335’ olarak bilinen son derece gizli bir yeraltı tesisi bulunuyor.
Tesis, Rusya’nın stratejik nükleer kuvvetlerinin komuta ve kontrol altyapısıyla bağlantılı olduğu belirtilen ‘Perimetr sistemi’ nedeniyle özel önem taşıyor. Batı’da ‘Ölü El’ olarak bilinen sistem, Sovyetler Birliği döneminde, ülkenin siyasi ve askerî liderliğinin büyük çaplı bir nükleer saldırıyla etkisiz hale gelmesi ihtimaline karşı geliştirildi.
Ancak tesisin bugünkü durumuna ilişkin asıl dikkat çekici gelişme, burada yalnızca eski bir sığınağın korunmadığını gösteren kapsamlı inşaat faaliyetleri. Exclusive investigation: Operation Dead Hand has been revived to guarantee retaliation if Russia comes under nuclear attack https://t. co/K56J1TVEd3 pic. twitter. com/G69p8U5RV2— The Times and Sunday Times (@thetimes) September 26, 2026PEKİ DAĞIN ALTINDA NE OLUYOR?
Objekt 1335, Rusya’nın Sverdlovsk bölgesindeki küçük Kytlim yerleşiminin yakınında bulunan ‘Kosvinsky Kamen’ adlı granit dağının içine inşa edildi. Bölge, Sovyetler Birliği döneminde stratejik önem taşıyan askerî tesislerin kurulması için seçilmişti. Ulaşımın güç olması, yoğun ormanlarla çevrili bulunması ve dağın doğal kaya yapısı, yeraltında yüksek dayanıklılığa sahip bir tesis kurulmasına olanak sağladı.
Tesisin geçmişi Soğuk Savaş’ın en gergin yıllarına uzanıyor. Ancak ortak bir araştırma kapsamında incelenen belgeler, bölgedeki askerî altyapının son yıllarda yeniden büyük bir yatırımla ele alındığını gösteriyor. The Times, Danwatch ve Dossier Center tarafından yürütülen araştırmada, Rusya’nın askerî tedarik sistemine ilişkin milyonlarca belge incelendi.
Uydu görüntüleri ve açık kaynaklı sosyal medya paylaşımları da bu belgelerle karşılaştırıldı. Ortaya çıkan tablo, Objekt 1335 çevresinde uzun yıllara yayılan ve ciddi kaynak gerektiren bir inşaat faaliyetinin yürütüldüğüne işaret ediyor. YENİ TÜNELLER VE YERALTINDAKİ DEV YAPIBölgedeki çalışmalara ilişkin en dikkat çekici ayrıntılardan biri, dağın içindeki tünel sisteminin genişletildiğine ilişkin bulgular.
İncelenen inşaat belgelerinde çok sayıda yeraltı bölümü ve yeni tünel çalışmasına ilişkin kayıtlar bulunuyor. Uydu görüntülerinde ise dağın yamacında kazı çalışmalarından geriye kalan büyük toprak ve kaya yığınları görülüyor. Açık kaynaklardan elde edilen bazı fotoğraflar da tesisin daha önce kamuoyunun görmediği bölümlerine ilişkin sınırlı bilgiler sağlıyor.
Fotoğraflardan birinde tesisin dış girişinin askerler tarafından korunduğu görülürken, başka bir görüntüde geniş bir yeraltı tünelinde bir askerî personel yer alıyor. Tünelin ölçülerinin inşaat belgelerinde yer alan teknik çizimlerle örtüştüğü değerlendiriliyor. Ancak tesisin iç yapısının tamamına ilişkin bağımsız ve doğrulanabilir görüntüler bulunmuyor.
Bu nedenle yeraltındaki kompleksin tam kapasitesi ve hangi bölümlerin hangi amaçla kullanıldığı konusunda kamuya açık bilgiler sınırlı. Exclusive investigation: Operation Dead Hand has been revived to guarantee retaliation if Russia comes under nuclear attack https://t. co/K56J1TVEd3 pic. twitter.
com/G69p8U5RV2— The Times and Sunday Times (@thetimes) September 26, 2026MİLYONLARCA DOLARLIK DEĞİL, YÜZ MİLYONLARCA DOLARLIK PROJEAraştırmanın en çarpıcı yönlerinden biri ise projenin mali ve fiziksel büyüklüğü. Rus askerî tedarik belgelerinde tesise yönelik çok büyük miktarlarda inşaat malzemesi ve teknik ekipman siparişi bulunduğu belirtiliyor.
Belgelerde; yüzlerce kilometrelik elektrik ve iletişim kablosu, binlerce aydınlatma ekipmanı, çok sayıda transformatör, yüzlerce havalandırma ünitesi, kaya delme ve sondaj ekipmanı, büyük miktarlarda çelik ve beton gibi malzemelere ilişkin kayıtlar yer alıyor. Danwatch’ın araştırmasına göre söz konusu çalışmaların toplam değerinin 2024 yılı itibarıyla 100 milyonlarca dolara ulaşabileceği değerlendiriliyor.
Projede kullanılan çelik ve beton miktarı da olağanüstü boyutlara işaret ediyor. Danimarka Teknik Üniversitesi’nden inşaat ve mekanik teknoloji uzmanı Profesör Per Goltermann, proje için kullanılan beton miktarının çok büyük ölçekli bir yapının inşasına denk geldiğini belirterek çalışmanın boyutuna dikkat çekti.
Bu büyüklükteki bir yatırım, tesisin yalnızca mevcut haliyle korunmasının amaçlanmadığı yorumlarına neden oldu. ASIL SORU: ‘ÖLÜ EL’ NEDEN YENİDEN GÜNDEMDE? Objekt 1335’le ilgili tartışmanın merkezinde Perimetr sistemi bulunuyor.
Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği tarafından geliştirilen Perimetr’in temel amacı, ülkenin merkezi komuta yapısının büyük bir saldırı sonucunda devre dışı kalması durumunda nükleer kuvvetlerin misilleme kapasitesinin korunmasını sağlamaktı. Sistem Batı’da ‘Dead Hand’ yani ‘Ölü El’ adıyla tanındı. Buradaki temel mantık, nükleer caydırıcılığın yalnızca sahip olunan savaş başlıklarının sayısına bağlı olmamasıydı.
Bir ülkenin karşı tarafı caydırabilmesi için, ilk saldırıdan sonra dahi misilleme yapabilecek kapasitesinin bulunduğuna dair güvenilir bir mekanizmaya sahip olması gerekiyor. Perimetr bu anlayışın en sıra dışı örneklerinden biri olarak ortaya çıktı. Sistemin gerçek teknik çalışma biçimi ise uzun yıllar boyunca gizli tutuldu.
Kamuoyuna yansıyan bilgiler, Perimetr’in tamamen bağımsız biçimde çalışan ve herhangi bir insan müdahalesine ihtiyaç duymadan tüm nükleer cephaneliği ateşleyen basit bir sistem olduğu yönündeki popüler anlatının gerçeği tam olarak yansıtmayabileceğini gösteriyor.
Peki Rusya, onlarca yıl önce inşa edilen bu gizli tesiste neyi değiştirmeye hazırlanıyor?
Kaynak: Hürriyet
