Almanya’da AfD’nin seçim başarısı, Sırbistan’da Ratko Mladiç için düzenlenen tören ve İngiltere’de mülteci karşıtı maskeli eylemler, Avrupa’daki aşırı sağ hareketlerin farklı ülkelerdeki görünümünü ortaya koydu. Üç gelişme, yabancı düşmanlığı ve milliyetçi siyasetin kıta genelinde etkisini koruduğuna işaret ediyor.
EN SAĞ ŞERİTTEN KORKUTAN ATAK Almanya’da aşırı sağcı AfD’nin seçim zaferi tüm Avrupa için tam bir meydan okuma. Hem siyasi hem de ekonomik açıdan. Partinin liderlerinden Alman Cumhurbaşkanı’na yapılan istifa çağrısı bu meydan okumanın en kuvvetli sinyali. İkinci Dünya Savaşı’ndan 80 yıl sonra “yüksek Alman gururunu” tozlu raflardan indiren bir parti artık ülkenin en büyük iktidar adayı durumunda.
Pazar günü aşılan eşikle birlikte yabancı düşmanlığını saklamak zorunda bile hissetmiyorlar. Zaferleri Avrupa’daki diğer aşırı sağ akımlarına da ilham veriyor. AfD’nin belki de en büyük başarısı serbest piyasacı gibi görünen şoven ekonomi anlayışı. Göçmen karşıtlığıyla birleşen bu akım bir yandan Elon Musk gibi zenginlere göz kırpıp diğer yandan en fakir kesimin oyunu alabiliyor.
Dünyanın en zengin adamıyla Almanya’nın en yoksul kesiminin sempatisini aynı anda kazanmak kolay iş değil. Şimdi bu formül elden ele bütün kıtaya yayılıyor. SOYKIRIMCIYA DEVLET TÖRENİ AfD’nin seçim zaferini yaşadığı dakikalarda Sırbistan’da savaş ve soykırım suçlusu Ratko Mladiç’in cenaze töreni vardı. Aslında günlerdir bunun sinyali veriliyordu. Geçen hafta Mladiç’in naaşı askerler tarafından karşılanmıştı.
Çeşitli kentlerde anmalar, yürüyüşler düzenlendi. Pazar günü Partizan taraftarları tribünde dev bir Mladiç portresi açtı. Soykırım suçlusu tüm Avrupa’ya meydan okunurcasına yarı resmi devlet töreniyle uğurlandı. Törenin Sırbistan’ın AB ile ilişkilerinde yeni bir sorun yarattığı ortada. Ama dahası var.
Bu utanç verici tören Balkanlar’daki meşum fay hattının “öteki” düşmanlığının hâlâ ne kadar canlı olduğunun kanıtı sayılabilir. MASKELİ MÜLTECİ AVCILARI İngiltere’nin Manş kıyıları Fransa’dan kaçak botlarla ülkeye giriş yapan kayıt dışı göçmenlerin adresi sayılıyor. Birkaç gündür kendilerine “duyarlı vatandaşlar” diyen siyah maskeli yüzlerce adam kıyı şeridinde kaçak botları bekleyip eylem yapıyor.
Önceki gün Portsmouth’ta polise saldırıp ortalığı birbirine kattılar. Göstericilerin arkasında geçen aylarda Londra’da yüz binleri sokağa dökmeyi başaran aşırı sağcı Tommy Robinson’a yakın bir ekip olduğu söyleniyor. Bu ekip, Almanya, Fransa ve ABD’deki aşırı sağ akımlarla birlikte eylem düzenlemeyi seviyor. Ülkeleri, milliyetçilikleri farklı da olsa kafaları aynı. Avrupa faşizmini omuz omuza yükseltiyorlar.
BATI ŞERİA’YA KARŞI FALKLAND İngiltere dün Batı Şeria’daki işgalcilere karşı yaptırım uygulama kararı aldı. Bu oldukça önemli ve ikili ilişkilerde kırılma yaratabilecek bir gelişme. Muhalefetteki muhafazakârlar, ABD ve İsrail’den bu karara tepki var. Netanyahu hükümetinin aşırı sağcı bakanları, İngiliz hükümetini ve yeni Dışişleri Bakanı Miliband’ı düşman ilan etmiş vaziyette.
İsrail’den “Biz de Falkland’ın Arjantin’e ait olduğunu tanıyalım” seslerinin yükselmesi de tesadüf değil. Arjantin’in Devlet Başkanı Milei, Netanyahu hükümetinin en sadık destekçilerinden biri. Geçen hafta sonu Falkland’ın Arjantin’e ait olduğunu söyleyerek iki ülke arasındaki 40 yıllık problemi tekrar alevlendirdi.
Hatta Arjantin, Falkland açıklarındaki İngiliz-İsrail ortaklığındaki petrol çıkarma projesine yaptırım uygulama kararı aldı. Milei, bu yaptırımın İsrail’le aralarındaki ilişkiye zarar vermeyeceğini söyledi. Trump da aynı gün Falkland konusunda ABD’nin İngiltere’ye verdiği tarihi desteği çekebileceğini söyledi. Çünkü İngiltere, Trump’a İran savaşında istediği desteği vermemişti.
Şimdi İngiltere Batı Şeria için yaptırım uygularken, İsrail, Arjantin ve ABD Falkland konusunda aynı noktada buluşmuş vaziyette. İlginç bir satranç izliyoruz. Peki İngiltere niye Batı Şeria’ya yaptırım uyguluyor diye sorarsanız, cevabı biraz da iç politikada bulabiliriz. Yeni Başbakan Andy Burnham, iki devletli çözüm için daha somut adımlar atma vaadinde bulundu.
İktidardaki İşçi Partisi’nin, Filistin konusunda çekingen davrandığı için Yeşiller’e büyük oranda oy kaptırdığı biliniyor. Bir ay sonra eski Başbakan Starmer’ın istifa ettiği bölgede bir ara seçim yapılacak. İşçi Partisi’nin oradaki en büyük rakibi Yeşiller. Yaptırımın zamanlaması biraz da bununla ilgili olarak yorumlanıyor.
SAVAŞ MAKİNESİ BİSİKLETE DÖNDÜ Ukrayna-Rusya Savaşı ABD’lilerin ziyaretinin ardından aynı hızla yeniden başladı. Dört buçuk yıldır süren bu çatışmada artık her iki taraf durmanın maliyetinin devam etmekten daha fazla olduğuna inanıyor. Yani pedal çevirmeyi ilk bırakacak olanın düşeceğine inanılıyor. Hızlı bir galip ya da mağlubun olmadığı bu çatışmanın bu yıl içinde bitmesini bekleyen yok gibi.
SANCHEZ’İN KAYSERİ’YE MEKTUBU Kayseri’deki bir Anadolu lisesinin öğrencilerinin hazırladığı okul dergisini İspanya Başbakanı Pedro Sanchez’e postayla yollamaları şahane olmuş. Daha güzeli Sanchez’in dergi için okula bir teşekkür mektubu yollaması. Öğrencilerin medeni cesareti de Sanchez’in kamu diplomasisi de alkışı hak ediyor. Okul dergileri güzeldir, ufuk açıcıdır.
Lisedeki okul dergisinde beni ilk kez bir yazı yazmaya teşvik eden felsefe öğretmenim Gökten Orhon’a da bu vesileyle saygılarımı ileteyim.
Kaynak: Hürriyet
