Metin, Milli Mücadele döneminde “Türk” sözcüğünün halkta oluşturduğu farklı anlamları Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun “Yaban” romanından bir diyalogla aktarıyor. Ayrıca Cumhuriyet dönemindeki Türk ulusu ve vatandaşlık kimliği inşasını, etnik köken ile devlet vatandaşlığı arasındaki ayrım üzerinden tartışıyor.
Yazıda, “Yaban” romanındaki Ahmet Celal ile Bekir Çavuş arasındaki konuşma merkeze alınıyor. Diyalogda Ahmet Celal, İzmir, Sivas, Diyarbakır ve Samsun’un vatanın bütünlüğü bakımından birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini savunurken Bekir Çavuş, kendisini öncelikle İslam kimliğiyle tanımlıyor ve Türk olmadığını söylüyor.
Metin, bu yaklaşım üzerinden Milli Mücadele yıllarında ortak bir millet bilincinin henüz oluşmadığı değerlendirmesini aktarıyor. Romanın sonunda yer alan “Millet nerede?” sorusu, toplumun yeniden kurulması gerektiği düşüncesiyle ilişkilendiriliyor. Yazara göre 1923-1945 arasındaki dönem, Türk ulusu kimliği ve bilinci oluşturma hedefi nedeniyle eleştiriliyor.
Osmanlı saltanatı dönemine ilişkin bölümde ise Ermeni, Arap, Rum ve Kürt kimliklerinin bilinirliğine karşılık Türk kimliğinin aynı açıklıkta ortaya konmadığı ileri sürülüyor. Okullarda Türk-Osmanlı tarihi yerine İslam tarihinin okutulduğu, halkın vatandaş değil “tebaa” olarak tanımlandığı belirtiliyor.
Yazının temel savı, anayasal vatandaşlık anlamındaki Türklüğün etnik kökeni ortadan kaldırmadığı yönünde. Bu kimliğin, farklı etnik kökenlere sahip insanların aynı devlet çatısı altında ortak bir vatandaşlık bağında buluşmasını ifade ettiği savunuluyor.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
