Avrupa Konseyi bünyesindeki GRECO, Türkiye’nin yolsuzlukla mücadele tedbirlerine ilişkin yeni değerlendirmelerini yayımladı. Milletvekilleri, hakim ve savcılarla ilgili tavsiyelerin önemli bölümünün henüz tam olarak uygulanmadığı belirtilirken, yargı bağımsızlığı, çıkar çatışmaları ve parlamentodaki etik kurallar konusunda yeni adımlar atılması istendi.
Avrupa Konseyi bünyesinde faaliyet gösteren Yolsuzluğa Karşı Devletler Grubu (GRECO), Türkiye’nin yolsuzlukla mücadele tedbirlerine ilişkin iki yeni raporun özetini yayımladı.
Değerlendirmelerde milletvekilleri, hakim ve savcılar, merkezi hükümet ile kolluk kuvvetlerine yönelik tavsiyelerin uygulanma durumu ele alınırken, bazı alanlarda ilerleme kaydedildiği ancak çok sayıda tavsiyenin henüz tam olarak karşılanmadığı belirtildi.
22 TAVSİYENİN 6’SI TAMAMEN UYGULANDI Raporlardan ilki, milletvekilleri ile hakim ve savcılar açısından yolsuzluğun önlenmesine yönelik 2016 yılında yayımlanan 22 tavsiyenin uygulanma durumunu ele aldı. GRECO’nun değerlendirmesine göre Türkiye, söz konusu tavsiyelerin 6’sını tamamen yerine getirdi. 9 tavsiye kısmen uygulanırken, 7 tavsiyenin ise uygulanmadığı belirtildi.
MİLLETVEKİLLERİNE YÖNELİK TAVSİYELERİN HİÇBİRİ TAMAMLANMADI Raporda milletvekillerine yönelik tavsiyeler de dikkat çekti. Türkiye’nin milletvekilleriyle ilgili 7 tavsiyenin hiçbirini tamamen uygulamadığı ifade edildi. GRECO, yasama sürecinin şeffaflığı konusunda bazı adımlar atıldığını belirtirken, parlamentodaki etik çerçevenin daha da güçlendirilmesi gerektiğini bildirdi.
Grup ayrıca milletvekilleri için bir davranış kuralları belgesi hazırlanması çağrısında bulundu. ÇIKAR ÇATIŞMALARININ AÇIKLANMASI İÇİN MEKANİZMA İSTENDİ GRECO, milletvekillerinin parlamento görüşmeleri sırasında ortaya çıkabilecek kişisel veya mali çıkar çatışmalarını açıklamalarına yönelik bir mekanizmanın bulunmadığını belirtti.
Raporda ayrıca dokunulmazlık sisteminin gözden geçirilmesi gerektiği değerlendirmesine yer verildi. Bunun yanında yasa taslaklarının Meclis’e sunulmasından veya Meclis’te görüşülmesinden önce sivil toplum kuruluşları, meslek örgütleri, akademisyenler ve yurttaşların görüşlerinin alınmasına ilişkin kuralların netleştirilmesi olumlu bir gelişme olarak değerlendirildi.
YARGI BAĞIMSIZLIĞI İÇİN DAHA SOMUT ADIM ÇAĞRISI GRECO, yargı alanında belirli bir ilerleme bulunduğunu belirtirken, yargı bağımsızlığının temel unsurlarına ilişkin bazı tavsiyelerin hâlâ karşılanmadığını kaydetti.
Bu kapsamda Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun bağımsızlığının güçlendirilmesi, hakim ve savcıların görev güvencesinin artırılması ve Adalet Bakanlığı’nın hakim ve savcıların seçimi konusundaki rolüne ilişkin düzenlemeler öne çıktı. GRECO, bu başlıklarda daha somut ilerleme sağlanması çağrısında bulundu.
TÜRKİYE ÖZEL GÖZETİM SÜRECİNDEN ÇIKARILDI Raporda Türkiye açısından dikkat çeken bir başka gelişme ise uyum statüsüne ilişkin oldu. GRECO, Türkiye’nin artık “küresel olarak yetersiz” kategorisinde değerlendirilmemesi gerektiğine karar verdi. Böylece tavsiyelere yeterli ölçüde uyum sağlamayan ülkelere yönelik özel prosedürün Türkiye açısından uygulanmasına son verildi.
HÜKÜMET VE KOLLUK İÇİN 32 TAVSİYE DEĞERLENDİRİLDİ İkinci raporda ise merkezi hükümet ve kolluk kuvvetlerinde yolsuzluğun önlenmesi ile dürüstlüğün teşvik edilmesine ilişkin 32 tavsiye değerlendirildi. GRECO, Türkiye’nin bu tavsiyelerden 4’ünü tamamen yerine getirdiğini belirtti. Uygulamaların genel düzeyde “tatmin edici” olduğu değerlendirmesine yer verildi.
Kolluk kuvvetleri alanında belirli ilerlemeler kaydedildiği belirtilirken, üst düzey yürütme görevleri konusunda ilerlemenin oldukça sınırlı kaldığı ifade edildi. LOBİ VE ÇIKAR ÇATIŞMASI KURALLARI İÇİN DÜZENLEME İSTENDİ Raporda lobi faaliyetlerine ilişkin uluslararası standartlarla uyumlu kurallar oluşturulması gerektiği belirtildi.
Ayrıca çıkar çatışmalarının zamanında bildirilmesi ve hediye kabulüne ilişkin hükümlerin daha açık hale getirilmesi gerektiği ifade edildi. Bakan danışmanlarının isimlerinin bakanlıkların internet sitelerinde yayımlanmasına yönelik uygulamanın ise tüm bakanlıkları kapsamadığı belirtildi.
POLİS VE JANDARMA İÇİN YENİ ETİK KURALLAR GÜNDEMDE Polis ve Jandarma personeline yönelik tarafsızlık eğitimleri verilmesi ve Yolsuzluk Risk Analizi hazırlanması raporda olumlu gelişmeler arasında gösterildi.
Bununla birlikte polis ve jandarma için hizmete özel etik kuralların oluşturulması, üst düzey atama ve terfilerde şeffaflığın artırılması ve kolluk kuvvetlerine yönelik şikayetleri inceleyecek bağımsız bir dış mekanizma kurulması gerektiği kaydedildi. GRECO ayrıca muhbirlerin korunmasına yönelik bir çerçeve oluşturulması çağrısında bulundu.
GRECO’DAN RAPORLARIN TÜRKÇE YAYIMLANMASI TALEBİ GRECO, Türkiye’den genel kurulda kabul edilen raporların mümkün olan en kısa sürede yayımlanmasına izin vermesini istedi. Grup ayrıca raporların Türkçeye çevrilerek kamuoyunun erişimine açılmasını talep etti. Raporların tam metinlerinin yayımlanabilmesi için ilgili ülkenin onayı gerekiyor.
Onay verilmemesi halinde GRECO, usul kuralları çerçevesinde raporların özetlerini yayımlayabiliyor. Türkiye hakkındaki 5’inci Tur Değerlendirme Raporu’nun ise 1 Aralık 2023’te yayımlanmasına rağmen hâlâ kamuoyuna açıklanmadığı belirtildi. GRECO, Türkiye’ye tavsiyelerin dayandığı sorunların giderilmesi ve bunların hayata geçirilmesi için daha kararlı adımlar atılması çağrısında bulundu.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
