Türk Tabipleri Birliği, İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesi’ndeki davada 14-15 saate varan ve ardışık günlerde yapılan duruşmaların sanıklar, müdafiler ve diğer yargılama özneleri üzerindeki fiziksel, ruhsal ve bilişsel etkilerine dikkat çekti.
Türk Tabipleri Birliği (TTB), kamuoyunda “İBB Davası” olarak bilinen İstanbul 33. Ağır Ceza Mahkemesi’ndeki yargılamada 14-15 saate ulaşan ve ardışık günlerde sürdürülen duruşma koşullarına ilişkin bilimsel değerlendirme hazırladı.
TTB, uzun duruşma ve ulaşım süreleri, tutukluluk, ağır hapis cezası tehdidi, belirsizlik ve yoğun psikososyal stresin sanıkların ve müdafilerin fiziksel, ruhsal ve bilişsel bütünlükleri üzerindeki etkilerinin “insan hakları ihlali açısından değerlendirilmesi gerektiğini” belirtti.
TTB, söz konusu uygulamaların yol açacağı sağlık sorunlarının “insan eliyle oluşturulmuş travma” olarak kabul edilerek Dünya Sağlık Örgütü’nün ICD-10 sınıflandırmasındaki Y07. 3 koduyla belirtilen “işkence ve diğer zalimane, insanlık dışı ya da aşağılayıcı muamele” kapsamında değerlendirilmesini uygun buldu. TTB değerlendirmesinde şu vurgularda bulunuldu: 1.
14–15 saate ulaşan ve ardışık günlerde sürdürülen duruşmalar; yetersiz dinlenme, beslenme, biriken yorgunluk ve yoğun psikososyal stres yoluyla sanıkların, müdafilerin ve diğer yargılama öznelerinin fiziksel, ruhsal ve bilişsel sağlıklarını olumsuz etkileyebilecek niteliktedir. 2.
Uzun ulaşım süreleri, tutukluluk, ağır hapis cezası tehdidi, yargılama sürecinin yarattığı belirsizlik ve yoğun stres, bu yükü artırabilir. 3. Bu koşullar; dikkat, odaklanma, bellek, bilgi işleme, muhakeme ve karar verme gibi bilişsel işlevleri etkileyerek savunma, sorgu, soru sorma ve beyanda bulunma gibi faaliyetlerin etkin biçimde yürütülmesini güçleştirebilir. 4.
Fiziksel, ruhsal ve bilişsel yorgunluğun artması, yargılanan kişilerin kendilerini ve haklarını koruma; müdafilerin ise savunma görevlerini etkin biçimde yerine getirme kapasitelerini azaltabilir. 5.
Bu nedenle adil yargılanma süreçlerinin, yargılamaya katılan kişilerin fiziksel, ruhsal ve bilişsel bütünlüklerini gözeten, yeterli dinlenme olanağı sağlayan ve kişilerin yargılamaya etkin katılımını mümkün kılan koşullarda yürütülmesi gerekmektedir. 6. Yargılayan makamların da bu koşullardan olumsuz etkilenmesi, muhakeme ve karar alma süreçlerinin sağlıklı yürütülmesini güçleştirecektir. 7.
Adil yargılama hakkının ihlali niteliğindeki bu tanımlanan uygulamaların yol açacağı sağlık sorunları gözetildiğinde insan eliyle oluşturulmuş travma olarak kabulü ve Dünya Sağlık Örgütü'nün uluslararası hastalık sınıflandırması, ICD 10 kapsamında Y07,3 kodu ile de belirtilen işkence ve diğer zalimane, insanlık dışı ya da aşağılayıcı muamele kapsamında değerlendirilmesi uygun olacaktır.
TTB, bu koşulların adil yargılanma hakkı açısından incelenmesi ve sağlık sorunlarının insan eliyle oluşturulmuş travma kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini bildirdi.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
