Donald Trump’ın Grönland’ı ABD kontrolüne alma fikrini 2019’da gündeme getirmesinin ardından Danimarka ve Washington arasında gerilim tırmandı. Grönland ve Danimarka yönetimleri egemenlik vurgusunu yinelerken, taraflar 2026’da adadaki ABD askeri varlığını güçlendirmeye yönelik bir güvenlik anlaşması için görüşmelere başladı.
ABD Başkanı Donald Trump, Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen ve Grönland Başbakanı Jens Frederik Nielsen, New York ta Grönland da güvenlik kontrollerini sağlamasına ilişkin anlaşmaya imza attı. ABD Başkanı Trump ın, NATO müttefiki Danimarka ya bağlı özerk bölge Grönland ın ABD tarafından satın alınmasına yönelik ilgisi ilk kez 2019 da kamuoyuna yansıdı.
Washington ile Avrupalı müttefikleri arasında krize dönüşen süretçte 7 yılda neler yaşandı? Ağustos 2019: Trump, ilk başkanlık döneminde Grönland ı ABD nin satın almasıyla ilgilendiğini açıkladı ancak bunun öncelikli gündem maddesi olmadığını söyledi. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, bu fikri absürt bir tartışma olarak nitelendirdi.
Trump daha sonra Frederiksen in fikrini reddederken yakışıksız bir açıklama yaptığını söyleyerek Danimarka ziyaretini iptal ettiğini açıkladı. 22 Aralık 2024: İkinci başkanlık döneminin başlamasına haftalar kala başkan seçilen Trump, Grönland a yönelik ilgisini yeniden gündeme getirdi ve Grönland ın mülkiyeti ve kontrolünün mutlak bir gereklilik olduğunu söyledi.
Grönland Başbakanı Egede ise Satılık değiliz ve asla satılık olmayacağız dedi. 7 Ocak 2025: Trump ın oğlu Donald Trump Jr. Grönland ı ziyaret etti. Başkan seçilen Trump, Grönland ın kontrolünü ele geçirmek için askeri güç kullanma seçeneğini göz ardı etmeyeceğini söyledi. 11 Mart 2025: Grönlandlılar yeni parlamentoyu seçti. Seçimde Jens-Frederik Nielsen liderliğindeki Demokraatit Partisi birinci çıktı.
Kısa süre sonra parlamentodaki beş partinin tamamı, Trump ın ABD nin Grönland ın kontrolünü ele geçirmesine yönelik açıklamalarını reddetti. 27 Mart 2025: Grönland parlamentosundaki beş partiden dördü, Nielsen in başbakanlığında koalisyon hükümeti kurma konusunda anlaştı.
28 Mart 2025: Başkan Yardımcısı JD Vance, Grönland ın kuzeybatısındaki ABD ye ait Pituffik Uzay Üssü nü ziyaret etti ve Danimarka yı adanın güvenliğine yeterince yatırım yapmamakla suçladı. 29 Mart 2025: Danimarka Dışişleri Bakanı, ABD nin eleştirilerinin üslubunu kınadı. Trump ise askeri güç kullanma seçeneğini hiçbir zaman masadan kaldırmadığını söyledi.
27 Ağustos 2025: Danimarka Dışişleri Bakanlığı, Danimarkalı bir yayın kuruluşunun Trump la bağlantılı en az üç kişinin Grönland da gizli nüfuz operasyonları yürüttüğünü bildirmesinin ardından Kopenhag daki en üst düzey ABD li diplomatı bakanlığa çağırdı. 21 Aralık 2025: Trump, Louisiana Valisi Jeff Landry yi ABD nin Grönland özel temsilcisi olarak atayacağını açıkladı.
Landry, Grönland ı ABD nin bir parçası haline getirmek üzere bu görevde hizmet etmenin bir onur olduğunu söyledi. 22 Aralık 2025: Danimarka ve Grönland liderleri, ABD nin Grönland ın kontrolünü ele geçirmeyeceğinde ısrar etti. Danimarka Dışişleri Bakanı, ABD Büyükelçisi ni çağıracağını açıkladı.
4 Ocak 2026: ABD nin Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ya yönelik operasyonun ardından Grönland ın ABD tarafından ele geçirilmesine ilişkin tartışmalar yeniden alevlendi. 5 Ocak 2026: Danimarka Başbakanı Frederiksen, ABD nin Grönland ı askeri güç kullanarak ele geçirmesinin NATO nun sonu anlamına geleceğini söyledi.
6 Ocak 2026: Avrupa nın önde gelen liderleri, Frederiksen e katılarak Grönland ın egemenliğini savunan ortak bir açıklama yaptı. Beyaz Saray ise Trump için ABD ordusunu kullanmak her zaman bir seçenektir açıklamasında bulundu.
8 Ocak 2026: Trump bir röportajda, ABD ye Grönland ı askeri üsler için geniş kapsamlı şekilde kullanma imkanı tanıyan uzun süredir yürürlükteki bir anlaşmayı uygulamak yerine Grönland ın tamamına sahip olması gerektiğini söyledi. 13 Ocak 2026: Grönland Başbakanı Nielsen, Şu anda ABD ile Danimarka arasında seçim yapmak zorunda kalırsak Grönland Danimarka yı seçer dedi.
14 Ocak 2026: Danimarka ve Grönland dışişleri bakanları, Washington da Başkan Yardımcısı Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile bir araya geldi. Taraflar bir çalışma grubu kurulması konusunda anlaşırken, Danimarka ve Beyaz Saray daha sonra grubun amacı konusunda kamuoyuna birbirinden oldukça farklı açıklamalar yaptı. Danimarka, Arktik bölgesindeki askeri varlığını artırma planlarını açıkladı.
Bazı Avrupalı müttefikler de Arktik güvenliğine ilişkin keşif çalışmaları için Grönland a az sayıda asker göndereceklerini bildirdi. Danimarka medyası daha sonra Kopenhag ın gerçek bir çatışma ihtimaline hazırlandığını, patlayıcılar ve kan stoklarıyla birlikte konuşlanma hazırlıkları yaptığını bildirdi.
16 Ocak 2026: Trump, Grönland ın ABD tarafından kontrol edilmesini desteklememeleri halinde ülkelere gümrük vergileri uygulayarak onları cezalandırabileceğini söyledi. 17 Ocak 2026: Trump, Grönland ın ABD kontrolüne geçmesine karşı çıkan sekiz Avrupa ülkesinden ithal edilen mallara şubat ayından itibaren yüzde 10 gümrük vergisi uygulayacağını açıkladı.
21 Ocak 2026: Trump, Grönland ı hak, mülkiyet ve egemenlik dahil olmak üzere istediğini söylemesinden saatler sonra Avrupa ülkelerine yönelik tehdit ettiği gümrük vergilerinden vazgeçti. Trump, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile Arktik güvenliği konusunda gelecekteki bir anlaşmanın çerçevesi üzerinde uzlaştıklarını söyledi.
28 Ocak 2026: ABD, Danimarka ve Grönland arasında Arktik güvenlik anlaşmasına ilişkin teknik görüşmeler başladı. 21 Şubat 2026: Trump, Grönland a bir hastane gemisi göndereceğini söyledi ve adada çok sayıda insanın hasta olduğunu ve sağlık hizmeti alamadığını öne sürdü.
Trump ın açıklaması, Danimarka ordusunun Grönland açıklarında bir ABD denizaltısındaki mürettebattan bir kişiyi acil tıbbi müdahale için tahliye ettiğini açıklamasının ardından geldi. Grönland Başbakanı Nielsen ise hastane gemisine hayır teşekkürler yanıtını verdi.
7 Temmuz 2026: Trump, NATO zirvesi öncesinde gerilimi yeniden tırmandırdı ve Grönland ın Danimarka tarafından değil, ABD tarafından kontrol edilmesi gerektiğini söyledi. Frederiksen ise Grönland ın satılık olmadığını yineledi ve bir saldırı durumunda Danimarka nın kendi topraklarımız dahil NATO nun her karışını savunmaya hazır olduğunu belirtti.
Kaynak: Habertürk
