Irak’ın güneyindeki antik Sümer kenti Eridu’da, Fırat’ın kurumuş kollarına bağlanan geniş bir sulama sistemi haritalandırıldı. Bulgular, bölgede en az MÖ 4540’tan itibaren tarımı destekleyen gelişmiş bir su yönetimi ve mühendislik projesinin kullanıldığını gösteriyor.
İnsanlık tarihinin ve kentleşmenin doğduğu topraklar olan Mezopotamya'da, medeniyetin kökenlerine ışık tutan devrim niteliğinde bir arkeolojik keşfe imza atıldı. Irak'ın güneyinde yer alan ve antik Sümer metinlerinde "krallığın gökten indiği ilk şehir" olarak tanımlanan Eridu kentinde yürütülen araştırmalar, alanın binlerce yıl boyunca nasıl ayakta kaldığını gün yüzüne çıkardı. Iraq dergisinde yayımlanan çalışmaya göre uzmanlar, yüksek çözünürlüklü uydu görüntüleri ve arazi tarihlendirmeleriyle, kentin etrafını saran devasa bir sulama kanalı sistemini haritalandırdı.
MÖ 6. binyılda kurulan ve yaklaşık 6 bin yıl boyunca kesintisiz yaşamın sürdüğü Eridu'da, Holosen dönemi boyunca yağış miktarının yetersiz olması nedeniyle tarımın imkansız olduğu biliniyordu.
Fırat Nehri'nin kurumuş kollarına bağlanan antik kanallardan alınan deniz kabukları üzerinde yapılan radyokarbon tarihlendirmeleri, sulama sisteminin en az MÖ 4540 yılından itibaren aktif olarak kullanıldığını gösterdi. Bu bulgu, günümüzden 6 bin 500 yıldan fazla bir süre önce bölgede muazzam bir su mühendisliği ve yönetimi projesinin uygulandığını doğruladı.
Araştırmacılar, MÖ 3. binyıldan itibaren kanal sisteminin daha karmaşık bir yapıya kavuştuğunu ve araziyi düzenli tarlalara bölen ızgara (grid) planlı bir mimariye dönüştüğünü saptadı.
Gelişmiş mühendislik ağının; kent nüfusunun beslenmesi için hayati önem taşıyan devasa hurma palmiyesi bahçelerini, buğday, arpa ve sebze tarlalarını kesintisiz olarak beslediği belgelendi.
Çalışmanın yazarları, Eridu'nun çevresinde kurulan bu altyapının binlerce yıl boyunca kesintisiz işleyen gelişmiş bir tarım ekonomisi yarattığını ilan etti.
Kurak Mezopotamya coğrafyasında insanlığın ilk büyük metropolünü inşa eden Sümerlilerin, nehir sularını kanalize ederek yarattığı bu yapay vahalar sayesinde kentleşme, bürokrasi ve yazılı kültürün temellerini attığı kaydedildi.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
