Bir şarkıyı günlerce, hatta haftalarca tekrar tekrar dinlemek sandığınızdan daha fazlasını ifade ediyor olabilir. Peki bazı şarkılara neden takılıp kalıyoruz?
Bir şarkıyı keşfediyorsunuz ve bir anda kendinizi aynı parçayı defalarca dinlerken buluyorsunuz. Sabah uyanır uyanmaz açıyor, yolda tekrar dinliyor, gün içinde yeniden başa sarıyorsunuz. Çevrenizdekiler aynı şarkıdan sıkılmış olsa da siz bir türlü vazgeçemiyorsunuz. Üstelik bu durum her zaman şarkıyı çok sevmenizle ilgili olmayabilir.
Bazen zihninizin tanıdık bir duyguya, bazen de geçmişte yaşadığınız bir ana dönme isteğiyle bağlantılı olabilir. BEYİN TANIDIK OLANI NEDEN TERCİH EDİYOR? Sürekli aynı şarkıyı dinlemenin arkasındaki nedenlerden biri aşinalık duygusu. Psikolojide salt maruz kalma etkisi olarak bilinen bu yaklaşım, bir uyaranla tekrar karşılaşmanın ona yönelik beğeniyi artırabileceğini ortaya koyuyor.
2017 yılında Frontiers in Neuroscience dergisinde yayımlanan araştırmada da müziğin tekrar tekrar dinlenmesiyle beğeni arasındaki ilişki incelendi. Araştırma, bir parçaya yeniden maruz kalmanın müziğe yönelik beğeniyi etkileyebildiğine işaret ediyor. Üstelik bildiğiniz bir parçanın sözlerini, ritmini ve melodisinin nasıl ilerleyeceğini önceden tahmin edebilmek de dinleme deneyimini daha tanıdık hale getiriyor.
Böylece aynı şarkıyı yeniden açmak, zihne alışılmış ve keyif veren bir deneyim sunabiliyor. AYNI ŞARKIYI DİNLEMEK DUYGULARI DÜZENLEMENİN BİR YOLU OLABİLİRBazen mutlu olduğumuzda enerjimizi yükselten, bazen üzgün olduğumuzda ise duygularımıza eşlik eden şarkılara yöneliriz. Bunun nedeni müziğin ruh halimizi düzenlemeye yardımcı olabilmesi.
2013 yılında yayımlanan ve müziğin psikolojik işlevlerini inceleyen çalışmada, insanların müziği farklı duygusal ihtiyaçlarını karşılamak için kullandığı ele alınıyor. Müziğin ruh halini düzenleme, duyguları ifade etme ve kişinin kendisiyle bağlantı kurma gibi işlevleri bulunuyor.
Bu nedenle aynı şarkıyı tekrar tekrar dinlemek, kişinin kendisini sakinleştirme, motive etme veya yaşadığı duyguyla bağ kurma biçimlerinden biri olabilir. Başka bir ifadeyle bazen bir şarkıyı değil, o şarkının bize hissettirdiği duyguyu tekrar tekrar dinleriz. BAZI ŞARKILAR NEDEN GEÇMİŞE GÖTÜRÜYOR?
Bir şarkının belirli bir dönemi, kişiyi veya yaşanmışlığı hatırlatması da tekrar dinleme alışkanlığını açıklayan nedenlerden biri. 2010 yılında yayımlanan bir araştırma, müziğin kişisel anıları ve nostalji duygusunu harekete geçirebildiğine işaret ediyor. Bazı melodiler, geçmişte yaşanan olaylarla kurdukları bağ sayesinde kişide güçlü duygusal çağrışımlar oluşturabiliyor.
Örneğin yıllar önce dinlediğiniz bir şarkı, eski bir arkadaşınızı, unutamadığınız bir ilişkiyi veya hayatınızın belirli bir dönemini hatırlatabilir. Şarkıyı yeniden açtığınızda yalnızca melodiyi değil, onunla bağlantılı anıları ve hisleri de yeniden deneyimleyebilirsiniz. SÜREKLİ AYNI ŞARKIYI DİNLEMEK NORMAL Mİ?
Aynı şarkıyı uzun süre tekrar tekrar dinlemek tek başına psikolojik bir sorun veya rahatsızlık belirtisi olarak değerlendirilmez. Bu alışkanlık kişisel müzik zevki, aşinalık, anılar ve duygusal ihtiyaçlarla ilişkili olabilir. Önemli olan bu davranışın günlük yaşamı olumsuz etkileyip etkilemediği.
Kişi müzik dinlemekten keyif alıyor ve günlük sorumluluklarını yerine getirebiliyorsa aynı parçayı defalarca dinlemesi olağan bir tercih olarak görülebilir. Kısacası bazen bir şarkıyı tekrar tekrar açmamızın nedeni melodisine duyduğumuz hayranlık değil, onun bize hissettirdiği tanıdık ve özel duygudur.
Psikolojide bu alışkanlığın arkasında hangi duygular yatıyor?
Kaynak: Habertürk
