Wellcome Sanger Enstitüsü, Cambridge Üniversitesi ve UCL uzmanlarının araştırması, kemoterapi ile radyoterapinin yemek borusundaki sağlıklı hücrelerin evrimsel rekabetini etkilediğini ortaya koydu. Tedavi türüne göre TP53, PPM1D ve 5-FU direnciyle ilişkili mutant hücrelerin çoğaldığı belirlendi.
Tıp ve onkoloji dünyasında kanser tedavilerinin vücuttaki sağlıklı dokular üzerindeki etkilerine dair tarihi bir araştırma yayımlandı. Wellcome Sanger Enstitüsü, Cambridge Üniversitesi ve University College London (UCL) uzmanlarının ortaklaşa yürüttüğü ve saygın bilim dergisi Nature Genetics bünyesinde yayımlanan çalışma, kemoterapi ve radyoterapinin kansersiz hücrelerin genetik yapısını ve evrimsel yarışını nasıl değiştirdiğini belgeledi. Yemek borusu (özofagus) kanseri tedavisi gören hastaların sağlıklı dokularından alınan DNA dizilimlerini inceleyen bilim insanları, kanser ilaçlarının vücuttaki hücreler arası rekabet kurallarını doğrudan değiştirdiğini saptadı.
İnsan vücudundaki tüm hücreler zamanla somatik mutasyonlar kazanır. 60 ila 70 yaşlarına gelindiğinde yemek borusundaki hemen her hücre mutasyona uğramış hale gelir. Normal şartlarda bu hücreler doku içinde birbiriyle rekabet ederek sınırlı bir alan dengesi kurar.
Ancak araştırma verileri, dışarıdan uygulanan kemoterapi veya radyoterapi gibi ağır tedavilerin bu "Darwinist savaş alanına" müdahale ettiğini gösteriyor. Tedavinin yarattığı stres ortamı, belirli mutasyonlara sahip sağlıklı hücrelerin komşu hücreleri basarak öne geçmesini ve dokuda dominant hale gelmesini sağlayan bir evrimsel avantaja dönüşüyor.
DNA dizileme analizleri, uygulanan tedavi türüne göre sağlıklı dokudaki mutasyon haritasının farklılaştığını kanıtladı. Kemoradyoterapi (kemoterapi + radyoterapi) alan hastalarda, "genomun koruyucusu" olarak bilinen kritik tümör baskılayıcı TP53 geni ile hücre stresini yöneten PPM1D geninde mutasyon taşıyan sağlıklı hücre sayısının anlamlı derecede arttığı kaydedildi.
Öte yandan yalnızca kombine kemoterapi alan hastalarda ise 5-florourasil (5-FU) ilacına karşı direnç geliştiren mutant hücrelerin çoğaldığı görüldü. Sağlıklı hücrelerin ilaca karşı direnç kazanmasının, hastayı kemoterapinin ölümcül toksik etkilerinden koruyan doğal bir mekanizma olduğu değerlendiriliyor.
Araştırma ekibinden Dr. Phil Jones, sadece birkaç haftalık kanser tedavisinin hücrelerdeki onlarca yıllık evrimsel süreci kökten değiştirebildiğini belirterek, elde edilen bulguların gelecekte daha az yan etkiye sahip hedefli ilaçların geliştirilmesinde kritik rol oynayacağını bildirdi.
Sağlıklı dokudaki mutant hücrelerin haritalandırılması sayesinde; kanser hücrelerini yok ederken sağlıklı dokuyu koruyan ve tümörlerin ilaç direncini kıran yeni nesil kişiselleştirilmiş tedavi protokollerinin önü açılıyor. Ekip, aynı genetik mekanizmayı cilt, baş ve boyun kanserleri üzerinden incelemek amacıyla geniş çaplı yeni bir saha çalışması başlattı.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
