Türkiye’nin matematik, fen ve okuma alanlarında puanlarını artırdığı PISA 2025 sonuçları, sınava katılan öğrencilerin önceden özel hazırlıktan geçirilip geçirilmediği tartışmasını gündeme taşıdı. Eski MEB Daire Başkanı Kadir Çetin, 2018 ve 2022’de de benzer uygulamalara tanık olduğunu belirterek yükselişin özel hazırlıkla bağlantılı olduğunu savundu.
Türkiye’nin OECD tarafından açıklanan PISA 2025 sonuçlarında matematik, fen ve okuma alanlarının tamamında 2022’ye göre puanını artırması eğitim kamuoyunda tartışma yarattı. Türkiye’nin üç alanda birden yükseliş göstermesi olumlu bir gelişme olarak değerlendirilirken, sınava katılan öğrencilerin önceden PISA’ya özel hazırlanıp hazırlanmadığı sorusu gündeme geldi.
PISA’nın temel amacı ülkelerin eğitim sistemlerinin mevcut durumunu ölçmek ve öğrencilerin bilgi ve becerilerini karşılaştırmalı olarak değerlendirmek. Ancak bazı eğitim uzmanları ve Milli Eğitim Bakanlığı’nda daha önce görev yapmış isimler, Türkiye’de sınava seçilen öğrencilere yönelik özel çalışmalar yapıldığını öne sürdü.
“PISA’YA GİRECEK ÖĞRENCİLER ÖZEL EĞİTİMDEN GEÇİRİLMEMELİ” Karar'dan Büşra Akdaş'ın haberine göre ; Prof. Dr. Erhan Erkut, sosyal medya hesabından yaptığı değerlendirmede PISA’nın amacının ülkelerin eğitim sisteminin mevcut durumunu ortaya koymak olduğunu belirtti. Erkut, “PISA’ya girecek öğrencilerin özel bir eğitimden geçirilmemesi gerekiyor.
Sınavın amacı ülkedeki eğitim sisteminin durumunun resmini çekmek” ifadelerini kullandı. Erkut ayrıca Türkiye’den seçilen öğrencilerin en azından bir bölümüne sınav öncesinde özel program uygulandığını savundu. Bazı okulların söz konusu çalışmaları kendi internet sitelerinde yayımladığını belirten Erkut, bu uygulamaların PISA’nın ölçme amacına ilişkin soru işaretleri yarattığını ifade etti.
MEB’İN ESKİ DAİRE BAŞKANI: BİZZAT ŞAHİT OLDUM Tartışmaya MEB’de geçmişte Yönetimi Değerlendirme ve Geliştirme Daire Başkanlığı görevinde bulunan Dr. Kadir Çetin de katıldı. Çetin, PISA süreçlerinde öğrencilerin sınava özel hazırlandığını öne sürerek bunun 2025’e özgü bir uygulama olmadığını söyledi.
2018 ve 2022 yıllarında da benzer çalışmalara tanık olduğunu belirten Çetin, 2025’teki hazırlıkların daha yoğun yürütüldüğünü savundu. PISA’nın eğitim sistemine ilişkin “ayna” işlevi görmesi gerektiğini ifade eden Çetin, özel hazırlık yapılmasının sınavın temsil niteliğini zedelediğini ileri sürdü. Çetin, “Özel hazırlanmış ekiplerin sınava girerek ülke puanını yüksek göstermesi amaçlanıyor” iddiasında bulundu.
“ÖĞRENCİLER ÖZEL KAMPA ALINDI” Çetin, PISA 2025 öncesinde öğrencilerin özel hazırlık programlarına alındığını ileri sürdü. Bazı okulların internet sitelerinde bu çalışmalara ilişkin duyurular yayımladığını, ancak daha sonra söz konusu içeriklerin kaldırıldığını iddia etti.
Çetin, bazı programların yalnızca öğrenci ve öğretmenlere yönelik bilgilendirme toplantısı olarak gösterildiğini, ancak toplantıların öncesinde daha kapsamlı bir hazırlık süreci yürütüldüğünü savundu. Bu sürecin yaklaşık bir haftalık bir hazırlık dönemini de içerdiğini öne süren Çetin, öğrencilerin PISA’ya yönelik özel çalışmalardan geçirildiğini iddia etti.
“2018 VE 2022’DE DE YAPILDI” Çetin, söz konusu uygulamaların ilk kez 2025’te hayata geçirilmediğini vurguladı. “PISA için 2018 ve 2022 yıllarında da bu özel hazırlıkların yapıldığına bizzat şahit oldum” diyen Çetin, önceki dönemlerde aynı ölçüde bir başarı elde edilemediğini söyledi.
Çetin’e göre 2025’te hazırlık çalışmalarının daha kapsamlı yürütülmesinin temel nedeni, geçmiş PISA sonuçlarının kamuoyunda daha fazla tartışılması oldu. Çetin, Türkiye’nin 2025 sonuçlarındaki yükselişe ilişkin “2025 sonuçlarında patlama yaşanmasının sebebi tamamen yapılan özel hazırlıktır” değerlendirmesinde bulundu.
AKGÜNDÜZ: “HAZIRLIK TEKNİK BİLGİLENDİRMENİN ÖTESİNE GEÇTİ” İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Devrim Akgündüz de “PISA 2025 Sonuçları Ne Kadar Organik?” başlıklı bir çalışma yayımlayarak tartışmaya ilişkin belgeleri inceledi. Akgündüz, MEB’in merkezi belgeleri ile PISA’ya seçilen okulların resmi internet sitelerinde yayımladığı belgeleri birlikte değerlendirdiğini belirtti.
İncelemede bazı okullardaki çalışmaların yalnızca sınavın tarihi, süresi ve teknik işleyişine ilişkin bilgilendirmeyle sınırlı kalmadığı aktarıldı. Çalışmalarda geçmiş PISA sorularının çözülmesi, e-İzleme üzerinden alıştırmalar yapılması, soru türleri ve cevaplama yöntemlerinin ele alınması ile motivasyon çalışmalarının yer aldığı belirtildi.
“PISA İÇİN SEÇİLEN 42 ÖĞRENCİ” Akgündüz’ün incelemesinde Adana’daki Mehmet Özöncel Anadolu Lisesi’nin çalışma planı da yer aldı. Söz konusu planda doğrudan “PISA için seçilen 42 öğrenci” ifadesinin kullanıldığı belirtildi. Buna göre öğrencilere mart ayının ilk iki haftasında geçmiş PISA sorularının çözdürülmesi ve ardından e-İzleme içeriklerinin bilgisayar üzerinden uygulanmasının planlandığı aktarıldı.
Benzer çalışmaların Bitlis Tatvan Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Mersin Atatürk Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi ile Sabiha Çiftçi Kız Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi gibi farklı okullarda da bulunduğu ifade edildi. Akgündüz’ün çalışmasına göre bazı hazırlık programları yaklaşık altı haftaya yayıldı. “TAM PUAN ALMAK İÇİN NASIL CEVAP VERMELİYİM?”
Tartışmanın bir diğer boyutunu ise MEB tarafından hazırlanan merkezi materyaller oluşturdu. Akgündüz, MEB’in hazırlık sunumlarında öğrencilere PISA’da kullanılan soru türleri hakkında örnek sorular üzerinden çalışma yapılmasının önerildiğini belirtti. Sunumda yer alan “Hangi soru türlerine nasıl cevap verirsem tam puan alırım?”
başlığının da dikkat çekici olduğunu belirten Akgündüz, bu tür çalışmaların genel sınav bilgilendirmesi ile doğrudan sınav performansını artırmaya yönelik hazırlık arasındaki sınırı tartışmaya açtığını ifade etti. “GERÇEK FARKLI, GÖRÜNTÜ FARKLI” Çetin ise seçilmiş öğrenci ve okullara özel hazırlık yapılmasının PISA’nın temsil niteliğini zedeleyeceğini savundu.
PISA’ya katılan öğrencilerin ülke genelindeki öğrencileri temsil etmesi gerektiğini belirten Çetin, özel hazırlık yapılması durumunda elde edilen sonuçların eğitim sisteminin doğal durumunu yansıtmayacağını öne sürdü. Çetin, durumu lunaparklardaki aynalara benzeterek, “Gerçek farklıdır, görüntü farklıdır. Siz o aynadaki görüntüye göre yorum yaparsanız gerçeği gizlemiş olursunuz” dedi.
Türkiye’nin PISA 2025 sonuçlarında üç temel alanda yaşanan yükseliş böylece yalnızca puan artışı üzerinden değil, sınava katılan öğrencilerin seçimi ve sınav öncesindeki hazırlık süreçleri açısından da tartışılmaya başlandı.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
