AKRANDER kurucu üyesi avukat Nur Özden, okul şiddetine yalnızca olay sonrası müdahalenin yeterli olmadığını belirtti. Özden, öğrencilerin, öğretmenlerin ve velilerin akran arabuluculuğu sistemini birlikte öğrenmesinin, çatışmalar büyümeden önce iletişim kurulmasına katkı sağlayacağını ifade etti.
Manisa Turgutlu’da 11 öğrencinin yaralandığı, kamuoyunda büyük tepki toplayan şiddet olayının hukuki ve idari süreçleri devam ederken, uzmanlar okullarda kriz anından çok önce devreye girmesi gereken koruyucu ve önleyici mekanizmalara dikkat çekiyor. Bu mekanizmaların başında “Akran Arabuluculuğu” geliyor.
Akran Arabulucuğu modelini, okul iklimine etkilerini ve Manisa’dakine benzer olayların önüne geçmek için atılması gereken adımları AKRANDER kurucu üyesi, Akran Arabuluculuk eğitmeni arabulucu-avukat Nur Özden ile konuştum. KULUÇKA DÖNEMİNE DİKKAT* Kahramanmaraş’taki okul baskını ve Manisa’daki saldırıdan sonra yapılan düzenlemeler yeterli oldu mu? Çocuklarımızın güvenliği için alınan her önlem elbette önemli.
Ancak sadece olay olduktan sonra devreye giren mekanizmalarla sorunu çözmek mümkün değil. Asıl üzerinde durmamız gereken soru şu: Şiddet ortaya çıkmadan önce ne yapıyoruz? Çünkü şiddetin bir “kuluçka dönemi” var. Çocuk kendisini ifade edemiyor olabilir. Bir arkadaşına öfkeli olabilir. Dışlanmış hissedebilir. Bir çatışma büyüyor olabilir.
Biz o dönemde çocuğa ulaşabilirsek, belki de olay çok daha ileri bir noktaya gelmeden müdahale edebiliriz. * “Akran Arabuluculuğu” sistemi tam olarak nedir? Çocukların, gençlerin kendi aralarındaki anlaşmazlıkları, eğitilmiş akranlarının rehberliğinde kavga etmeden konuşarak çözmesi. Yani araya ne bir öğretmen ne bir disiplin kurulu ne de veli giriyor.
Kavgalı çocuklar tarafsız müzakere konusunda eğitilmiş arabulucu arkadaşlarıyla konuşuyor ve kendi aralarında bir çözüme ulaşmaya çalışıyorlar. Gençler başları sıkıştığında veya canları bir şeye sıkıldığında ilk kime koşar? Elbette arkadaşına. Çünkü gençler bir yetişkinle konuşurken gardını alır, ceza almaktan korktuğu için konuyu olduğu gibi anlatmayabilir veya susar.
Ama karşısında kendi yaşında, kendi dilinden konuşan birini gördüğünde kaygılarını bir tarafa bırakabilir. Biz, bu doğal dinamiği profesyonel bir beceriye dönüştürmeye çalışıyoruz. CEZALANDIRMA SİSTEM DIŞINA İTER* Elinde silah olan biriyle arabuluculuk yapılabilir mi? Elinde silah olan biriyle tabii ki arabuluculuk yapılamaz. Burada devreye yasal sistemler girer.
Ama o silaha gelmeden önceki dönemde yapılacak öyle çok iş var ki. Çocuklarımızın, gençlerimizin kendilerini ifade etmeye, anlamaya ve anlaşılmaya ihtiyaçları var. Bunu sağlayabilmek için okul iklimine arabuluculuk ruhunu yerleştirmemiz gerekiyor. Ceza yöntemleriyle bu sorunları aşamayız. Cezalandırmak çocuğu sistemin dışına iter, arabuluculuk ise çocuğu iletişimin merkezine çeker.
* Akran arabuluculuğu eğitiminde çocuklara ne öğretiliyor? En basit ifadesiyle “kendini konuşarak ifade etmeyi” ve “karşısındakini dinlemeyi” öğreniyor. Eğitimde çocuklara çatışmanın, uyuşmazlığın doğal bir yaşam olayı olduğunu anlatıyoruz. İletişim yollarını, öfkelerini nasıl kontrol edebileceklerini, nasıl sakince müzakere edebileceklerini öğretmeye çalışıyoruz.
Akran Arabuluculuk eğitimine katılan çocuklar arasında okulun baskın karakterli çocukları olabiliyor, bu çocukların çok başarılı uygulamalar yaptığını ve dönüştüğünü görüyoruz. * Anne babalara neler önerebilirsiniz? Çocuklarının anbean büyüdüğünü, farklılaştığını, içine kapandığını gözden kaçırmasınlar; onları tanımaya devam etsinler. Çocuklarıyla gündelik olayları konuşmaya zaman ayırmaları bile yeterli olabilir.
Yani sadece dersleri, notları, sınavları sorma dışında. Anne babasıyla rahatça bağ kurabilen, birlikte bir şeyler yapabilen çocuklar öfkeleriyle daha rahat başa çıkabiliyor. OKULLARDA OKUTULMALI* Milli Eğitim politikalarımıza ne ekleyebiliriz? Okullarımızda Akran Arabuluculuk sistemini yaygınlaştırmak ilk adım olabilir.
Bunun için ders programları oluşturulurken çocukların derslerden geri kalmayacakları şekilde bu eğitimi almaları sağlanmalı. İkinci adım, okuldaki tüm öğrencilerin ve öğretmenlerin okulda uygulanan arabuluculuk sistemini tanımalarına yönelik etkinlikler yapılması yararlı olur. Tabii ki velilerin bu programla tanıştırılması, etkiyi sağlam ve kalıcı hale getirecektir. * AKRANDER olarak bu konuda ne yapıyorsunuz?
Biz, Milli Eğitim il ve ilçe müdürlükleri ile bağlantılı olarak ilk, orta ve lise seviyesinde Akran Arabuluculuk eğitimleri veriyoruz. Derneğimiz avukat arabulucu, psikolog ve psikolojik danışma/rehberlik alanında çalışan profesyonellerden oluşuyor. Profesyonel dediğime bakmayın, akran arabuluculuk eğitimlerinde hepimiz amatör ruhla ve gönüllü çalışıyoruz.
Bu yol derneğimizin bütün üyeleri için bir sosyal sorumluluk projesi. Çocuklarımız okullarda barış sağlamayı öğrenirlerse yetişkin olduklarında memlekette de barışı koruyacaklarına inanıyoruz.
Kaynak: Hürriyet
