İkinci el telefonlara olan ilgi giderek artarken, popüler satış platformlarında çok sayıda cihaz alıcılarını bekliyor. Artan fiyatlar nedeniyle cazip hale gelen ikinci el telefonlar, özellikle lise ve üniversitelerin açılmasına kısa süre kala çocukları için telefon alan ailelerin de radarına giriyor.
İkinci el satış platformlarında akıllı telefonlara yönelik yoğun ilgi dikkat çekiyor. Özellikle ikinci el ürünler satan popüler iki uygulamada çok sayıda telefon satışa sunulurken, sıfır telefon fiyatlarının yükselmesi de tüketicileri daha uygun fiyatlı ikinci el cihazlara yöneltiyor.
OKULLAR AÇILIYOR, ÜNİVERSİTE HEYECANI BAŞLIYOR: ÖĞRENCİLERE TELEFON ALINIRKEN İKİNCİ EL SEÇENEĞİ ÖNE ÇIKIYOR
Okulların açıldığı, üniversitelerde ek kontenjanların açıklandığı bu dönemde ailelerin öğrencilerin ihtiyaçları için yaptığı alışverişler de hız kazanıyor. Akıllı telefonlar ise bu alışverişlerin başında geliyor. Sıfır telefon fiyatlarının yüksek olması nedeniyle özellikle öğrenciler için cihaz alırken daha uygun fiyatlı ikinci el seçenekler tercih edilebiliyor.
Ancak dışarıdan bakıldığında temiz, sorunsuz çalışan ve hatta sıfıra yakın görünen bir telefonun geçmişinde yeni sahibinin fark edemeyeceği bazı riskler bulunabiliyor. Daha önce kullanılan uygulamalar, kişisel dosyalar, değiştirilen parçalar ya da cihazın yazılımına ilişkin işlemler hem telefonu alan kişi hem de satan kişi açısından güvenlik sorunlarına yol açabiliyor.
Geçtiğimiz günlerde Wall Street Journal’da yayımlanan bir habere göre uzmanlar, ikinci el telefon alırken yalnızca cihazın fiyatına, görünümüne ve çalışıp çalışmadığına bakılmaması gerektiği konusunda uyardı.
Çünkü el değiştiren bir telefonun sadece fiziksel olarak değil, dijital olarak da temiz olması gerekiyor. Üstelik risk yalnızca telefonu satın alan kişiyi ilgilendirmiyor; eski telefonunu satan kişi de cihazda bıraktığı kişisel veriler nedeniyle tehlike altında. Peki ikinci el telefon alırken ve satarken nelere dikkat etmek gerekiyor?
-- Telefon artık yalnızca fotoğraflarımızın bulunduğu bir cihaz değil, aynı zamanda banka hesabımızın, e-postamızın ve dijital kimliğimizin geçiş anahtarı konumunda. Özellikle Android’deki bazı bankacılık zararlıları, kullanıcıdan erişilebilirlik gibi güçlü izinler aldıktan sonra ekranda ne olduğunu okuyabiliyor, başka uygulamaların üzerine sahte giriş ekranları bindirebiliyor veya kullanıcının yaptığı işlemleri takip edebiliyor.
-- Bir casus veya kötü amaçlı uygulama, saldırgana şu imkânların tamamını sağlayabiliyor: banka veya e-posta kullanıcı adı ve şifrelerinin ele geçirilmesi, SMS veya bildirimlerde görünen doğrulama kodlarının yakalanması, sahte banka ekranıyla kart ve banka bilgilerinin alınması, e-posta veya sosyal medya hesabının ele geçirilerek dolandırıcılık yapılması, kişinin konumu, rehberi ve mesajları kullanılarak çok daha inandırıcı hedefli dolandırıcılıkların hazırlanabilmesi. Dolayısıyla saldırganın telefonu ele geçirmesinin nihai amacı her zaman sizi dinlemek veya izlemek olmayabilir. Telefon üzerinden finansal hesaplarınıza ulaşmak çok daha değerli olabilir. Kötü amaçlı yazılım bu bilgilere ulaşabilirse saldırı doğrudan maddi zarara, hesapların boşaltılmasına veya kişinin adına başka dolandırıcılıklar yapılmasına kadar ilerleyebilir.
Telefonunu satacak bir vatandaş için fabrika ayarlarına dönmek son adım olmalı. Öncesinde cihazın güncel bir yedeği alınmalı; fotoğraflar, kişiler, mesajlar, WhatsApp verileri, kimlik doğrulama uygulamalarındaki hesaplar ve gerekli dosyalar yeni telefona aktarılmalı. Özellikle Authenticator uygulamaları unutulmamalı. Eski telefon silindikten sonra bazı hesaplara erişim zorlaşabilir.
Ardından telefona bağlı hesaplar kontrol edilmeli. Android’de Google hesabı ile Samsung, Xiaomi gibi üretici hesapları; iPhoneda ise Apple Hesabı ve Bul/Find My bağlantısı kaldırılmalı. Böylece yeni sahibin cihazı kullanırken eski sahibin hesabına ait parolaları istemesi veya Aktivasyon Kilidi ya da Factory Reset Protection (FRP) nedeniyle sorun yaşaması önlenebilir. Fotoğrafları satıştan önce galeriden tek tek silmek de doğru değil. iCloud Fotoğrafları gibi senkronizasyon hizmetleri açıksa silinen içerikler diğer bağlı cihazlardan da kaldırılabilir. Bu nedenle önce yedekleme ve hesap aktarımı tamamlanmalı, ardından cihaz tamamen sıfırlanmalı.
SIM ve hafıza kartları da unutulmamalı. Fiziksel SIM çıkarılmalı, eSIM profili cihazdan silinmeli. microSD kart verilecekse ayrıca silinmeli; çünkü fabrika ayarlarına dönmek her zaman harici hafıza kartındaki verileri temizlemiyor. Son olarak Apple Watch gibi bağlı cihazların eşleşmesi kaldırılmalı, dijital cüzdanlar ve benzeri hizmetler kontrol edilmeli. iPhone’dan Android’e geçişte ise iMessage kaydının kaldırılması gibi platforma özgü işlemler de tamamlanmalı.
SAHTE IPHONE TUZAĞINA DİKKATİkinci el piyasasındaki bir diğer risk ise sahte cihazlar. İlk bakışta iPhone’a benzeyen bir telefonun aslında Android tabanlı ve düşük kaliteli bir taklit ürün olması mümkün.Uzmanlara göre sahte cihazları anlamak için yalnızca dış görünüşe bakmak yeterli değil. NCC Group danışmanı William Enright, sahte telefonların ABD dışındaki pazarlarda daha büyük bir sorun olabildiğini belirtiyor. Bu tür ürünlerde amaç çoğu zaman kullanıcıyı uzun süre takip etmekten ziyade, sahte cihazı hızlı şekilde satarak para kazanmak oluyor.Peki, ikinci el telefon alacak bir vatandaş, cihazın sahte olup olmadığını satın almadan önce nasıl kontrol edebilir? IMEI numarası, işletim sistemi veya cihazın ayarlarında yapılabilecek basit kontroller var mı?
“Telefonun arama ekranına #06# yazıldığında görünen IMEI numarası, ayarlar bölümündeki IMEI, cihazın kutusundaki IMEI ve mümkünse faturadaki IMEI ile mutlaka karşılaştırılmalı” diyen Osman Demircan, “Bu numaraların birbirinden farklı olması, kaynağı şaibeli bir telefon almak üzere olduğunuzu gösterir. Ardından bu IMEI numarası, BTK’nın e-Devlet üzerindeki IMEI Sorgulama hizmetinden kontrol edilmeli. Burada cihazın kayıt durumu ve cihazla ilgili bilgiler görüntülenebilir. Özellikle sorgudaki marka ve model ile elinizde tuttuğunuz telefonun marka ve modeli uyuşmuyorsa satın alma işlemi kesinlikle durdurulmalı” dedi ve şöyle devam etti:
“iPhone’da ayrıca Ayarlar > Genel > Hakkında > Parçalar ve Servis Geçmişi bölümü son zamanlarda oldukça değerli hâle geldi. Desteklenen modellerde Apple bu alanda pil, ekran, kamera veya ana kart gibi bileşenler için ‘Orijinal’, ‘İkinci El’ veya bazı durumlarda ‘Bilinmeyen’ gibi bilgiler gösterebiliyor.”
Türkiye’deki yenilenmiş telefon uygulamasını ikinci el satışlardan ayırmak gerektiğinin altını çizen Osman Demircan, “Kullanıcıların menfaatleri doğrultusunda Türkiye’de yenilenmiş ürün sistemi daha da sıkılaştırıldı. Bir cihazın mevzuat anlamında yenilenmiş olarak satılabilmesi için Ticaret Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş yenileme merkezi veya bunların yetkili satıcıları üzerinden satışa sunulması gerekiyor" dedi ev ekledi:"Yenilenmiş Ürün Bilgi Sistemi (YÜBİS) devreye alındı ve her cihaz için adeta bir dijital sicil oluşturulması sağlanıyor. Vatandaş bu sistem üzerinden cihazda hangi parçaların değiştirildiği ve hangi işlemlerin yapıldığı, kayıp, kaçak ve çalıntı sorgusu kayıtları, yenileme merkezinin bilgileri ve ürün sertifikasına ilişkin bilgilere ulaşabiliyor. Ayrıca Türkiye'de bu yenilenmiş ürünlerin garantisi asgari bir yıl. Yenilenmiş ürün ister internetten ister fiziki mağazadan alınmış olsun, tüketici 14 gün içinde gerekçe göstermeden cayabiliyor.”
Daha uygun fiyata telefon sahibi olma fırsatı sunan bu ilanlarda ise dışarıdan temiz ve sorunsuz görünen bazı cihazların geçmişinde, yeni sahibinin fark edemeyeceği ciddi riskler bulunabiliyor. Hatta bazı telefonlarda ortaya çıkabilecek tehlike, kullanıcıların tahmin ettiğinden çok daha büyük.
Kaynak: Hürriyet
