İngiliz Antarktika Araştırması ve Cambridge Üniversitesi bilim insanları, sıfırın altındaki sıcaklıklarda canlı hücreleri canlı izleyebilen devrim niteliğinde bir mikroskop geliştirdi.
Kutup biyolojisi ve hücresel biyomekanik alanında uzun yıllardır aşılamayan dev bir teknik engel geride bırakıldı. British Antarctic Survey (BAS) ve Cambridge Üniversitesi araştırmacıları, dondurucu kutup koşullarındaki canlı dokuları hücre düzeyinde yüksek çözünürlükle inceleyen özel bir mikroskop teknolojisine imza attı.
Deniz suyu sıcaklığının donma noktası olan -1,8°C'ye ulaştığı Güney Okyanusu'nda yaşayan Antarktika dikenli harami balığı (spiny plunderfish) ve buz balıklarının canlı hücreleri laboratuvar ortamında ilk kez başarıyla üretilerek incelendi.
bioRxiv platformunda yayımlanan çalışmaya göre, kutup balıklarının hücrelerinde ılıman denizlerde yaşayan türlere kıyasla çok daha fazla sayıda mitokondri (hücrenin enerji santrali) bulunduğu ve bunların birbirine bağlı devasa ağlar oluşturduğu saptandı. Dondurucu soğukta protein sentezlemenin zorlaşması nedeniyle hücrelerin kendi enerji üretim kapasitesini maksimuma çıkardığı belgelendi.
Ayrıca soğuk havanın yarattığı bozuk ve hatalı proteinleri yok etmek adına hücre içi "çöp kütlesi" işlevi gören lizozom organellerinin de devasa boyutlara ulaştığı görüldü.
Araştırma, Antarktika sakinlerinin dondurucu sular altında dahi alyuvarsız (hemoglobinsiz) şeffaf bir kanla yaşayabildiğini doğruladı. Soğuk suyun yüksek oksijen taşıma kapasitesinden yararlanan canlılar, kan plazmalarına büyük miktarlarda özel "antifriz proteini" salgılayarak dokularının buza dönüşmesini engelliyor.
Hücresel düzeydeki organellerin ılıman iklimdeki canlılarla aynı hızda çalıştığını tespit eden uzmanlar, büyük organizmanın ağır metabolizmasına rağmen hücresel motorun kesintisiz döndüğünü bildirdi.
Proje yöneticileri Profesör Melody Clark ve Dr. Francesca van Tartwijk, Antarktika canlılarının küresel ısınmaya karşı aşırı hassas olduğunu ifade etti.
Deniz suyu sıcaklığındaki sadece 1-2 derecelik artışın bu türler için ölümcül olduğunu vurgulayan bilim insanları, geliştirilen yeni mikroskop teknolojisi sayesinde kutup canlılarının ısınan denizlere hücresel düzeyde nasıl tepki vereceğinin haritalandırılacağını ve koruma stratejilerinin buna göre şekillendirileceğini duyurdu.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
