Küresel piyasalarda, Fed’in faiz kararına yönelik beklentiler, yükselen petrol fiyatları ve Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimler risk iştahını baskılıyor. Yapay zeka şirketlerinin teknoloji geliştirme hızını yavaşlatabileceği endişesi de özellikle teknoloji hisselerinde satış baskısını artırırken, borsalar haftaya karışık seyirle başladı.
Küresel piyasalar, yapay zeka şirketlerinin teknoloji geliştirme hızını yavaşlatacağına ilişkin endişeler ve artan jeopolitik risklerle karışık seyrediyor. Enflasyon endişelerinin tahvil faizlerini belirgin şekilde yukarı itmesi geçen hafta küresel piyasalarda risk iştahının azalmasına neden oldu.
Cuma günü açıklanan verilere göre, ABD de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ağustosta aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda yüzde 3,4 arttı. Ülkede çekirdek enflasyon ise aylık yüzde 0,3 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Öte yandan ABD Merkez Bankasının (Fed) bu haftaki faiz kararı piyasaların odağında bulunuyor.
İstihdam piyasasına ilişkin güçlü veriler, yükselen enflasyon beklentileri ve Fed Başkanı Kevin Warsh un enflasyonla mücadelede kararlılık vurgusu sonrasında para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed in bu hafta faiz artıracağına ilişkin olasılık yüzde 87 ye yükseldi.
Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyonist baskıları artırarak Fed in erken faiz artırımına gideceği beklentilerine neden olması, küresel tahvil faizlerini yükseltirken risk iştahını azaltmaya devam ediyor. Orta Doğu da artan jeopolitik gerilimler de küresel piyasalarda risk iştahını törpüleyen en önemli unsurlar arasında yer alıyor.
Suudi Arabistan ın Hürmüz Boğazı na alternatif olarak devreye aldığı günlük 7 milyon varil kapasiteli Petroline isimli Doğu-Batı Petrol Boru Hattı nı Irak tan düzenlenen saldırılarla kapatmasının ardından petrol arzına yönelik endişeler arttı. Bu gelişmeyle yeni haftanın ilk işlem gününde kasım vadeli Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,6 artışla 107,3 dolarda seyrediyor.
Öte yandan Hürmüz Boğazı konusunda İran ve Arap ülkeleri arasında yarın yapılması planlanan bölgesel toplantı ertelendi.
Fed e ilişkin faiz artırım öngörülerinin güç kazanmasıyla yüzde 4,98 ile Ekim 2023 ten bu yana en yüksek seviyeyi test eden ABD nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,97 de dengelenirken, dolar endeksi yüzde 0,2 artışla 99,4 seviyesinde, altının ons fiyatı yüzde 0,5 düşüşle 4 bin 329 dolarda seyrediyor.
Yapay zeka şirketlerinin teknolojilerini yavaşlatacağına dair endişeler de teknoloji şirketlerinin hisselerinde satış baskısının artmasına neden oldu. Yapay zeka şirketi Anthropic in Üst Yöneticisi (CEO) Dario Amodei, yapay zeka sistemlerinin kontrol edilmesine ilişkin endişelerin artmasıyla şirketlere yapay zeka modellerinin geliştirilme hızını düşürme çağrısında bulundu.
Tesla ve SpaceX Üst Yöneticisi (CEO) Elon Musk ve ABD merkezli yapay zeka şirketi OpenAI ın Üst Yöneticisi (CEO) Sam Altman, sosyal medya hesaplarından Amodei ye destek verdi. New York borsası, petrol fiyatlarındaki yükselişin hız kesmesiyle cuma gününü yükselişle tamamladı.
Petrol fiyatları, Umman ve İran ın Hürmüz Boğazı ndan geçişi geçici olarak yönetecek bir anlaşma olabileceğine yönelik haber akışıyla cuma günü azalmıştı. Öte yandan ABD de Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi de eylülde 47,8 e gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti. Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi ise eylülde yüzde 4 ten yüzde 4,6 ya çıktı.
Ülkede federal hükümetin bütçe açığı ağustosta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 52 azalarak 167 milyar dolara düştü. Söz konusu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,98, S&P 500 endeksi yüzde 0,86 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,96 değer kazandı. ABD de endeks vadeli kontratlar güne negatif başladı. Söz konusu gelişmelerle, Avrupa borsalarında cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izlendi.
İngiltere Merkez Bankasının (BoE) bu haftaki faiz kararı Avrupa piyasalarının odağında bulunuyor. Bankanın politika faizini sabit bırakması bekleniyor. Cuma günü açıklanan verilere göre, İngiltere ekonomisi temmuzda beklentileri aşarak yüzde 0,4 büyüdü. Yüksek enerji maliyetlerinin enflasyonist baskıları artırması ve tahvil getirilerinin yüksek seyretmesiyle BoE nin bu yıl politika faizinde artışa gitmesi bekleniyor.
Söz konusu gelişmelerle cuma günü İngiltere de FTSE 100 endeksi yüzde 0,39, Almanya da DAX 40 endeksi yüzde 0,82, Fransa da CAC 40 endeksi yüzde 0,78 ve İtalya da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,36 değer kazandı. Avrupa da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı. Asya borsalarında ise yeni haftada karışık bir seyir öne çıkıyor. Bölgede, teknoloji şirketlerinde görülen düşüşler dikkati çekiyor.
Güney Koreli teknoloji şirketleri SK Hynix in hisseleri yüzde 5,6, Samsung Electronics in hisseleri yüzde 3,5 ve Japonya merkezli SoftBank Group Corp un hisseleri yüzde 11,4 düştü. Asya tarafında bu hafta Japonya Merkez Bankası nın (BoJ) faiz kararı takip edilecek.
Artan enerji maliyetlerinin enflasyonist endişeleri artırması ve yenin değer kaybetmesinin yarattığı baskıyla bankanın yüzde 1 seviyesindeki politika faizini 25 baz puan artırmasına kesin gözüyle bakılıyor. Öte yandan bugün açıklanan verilere göre Japonya da temmuz ayına ilişkin sanayi üretimi aylık yüzde 0,2 azalarak, yıllık yüzde 3,9 artarak beklentilerin altında gerçekleşti.
Söz konusu gelişmelerle, haftalık bazda Güney Kore de Kospi endeksi yüzde 2,8, Japonya da Nikkei 225 endeksi yüzde 1 gerilerken, Hong Kong da Hang Seng endeksi yüzde 0,4 ve Çin de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2 yükseldi. Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,51 değer kazanarak 14. 467,25 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise cuma günü akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,14 yükseldi. Dolar/TL cuma gününü yüzde 0,1 düşüşle 48,5121 den tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 48,6200 dan işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olacağını, yurt dışında ise Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde ın açıklamalarının takip edileceğini söyledi.
Kaynak: Habertürk
