Nakit ödeme, kart kullanımına kıyasla tüketicilerde daha fazla “ödeme acısı” yarattı. 32 bin 371 katılımcının yer aldığı kapsamlı araştırma bu bulguyu yeniden ortaya koyarken, Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) 2026 verileri Euro Bölgesi'ndeki işletmelerin yüzde 92'sinin nakit kabul ettiğini gösterdi
Journal of Consumer Research te yayımlanan “A Mega-Replication of the Effect of Cash Versus Card Payment on Pain of Paying” başlıklı araştırmada, nakit ve kartla ödeme arasındaki psikolojik fark yeniden ele alındı. Christopher J. Bechler ve çalışma arkadaşlarının gerçekleştirdiği araştırma, 13 büyük ölçekli ve önceden kayıtlı tekrarlama çalışmasını kapsadı.
Çalışmalarda toplam 32 bin 371 katılımcı, 65 ürün ve 1,09 ila 400 dolar arasında değişen 57 fiyat noktası yer aldı. Araştırmada, farklı deney düzenekleri kullanıldı ve nakit ödemenin kartla ödemeye kıyasla psikolojik olarak daha fazla “ödeme acısı” yarattığı yönündeki önceki bulgu yeniden ortaya çıktı.
Sonucun, birden fazla kart, dijital cüzdan ve sanal para kullanan günümüz tüketicileri arasında da geçerli olduğu görüldü. Araştırmada ödeme yönteminin harcanan miktar ve ödeme istekliliği (WTP) üzerindeki etkisi de karşılaştırıldı. Buna göre ödeme yönteminin harcanan miktar üzerindeki doğrudan etkisi, ödeme istekliliği üzerindeki etkisine göre daha güvenilir ve daha büyük bulundu.
Araştırmacılar, ödeme yönteminin sonuç değişkenleri üzerindeki doğrudan etkilerinin ödeme acısı tarafından aracılık edildiğini belirledi. Ayrıca nakit ve kart kullanım sıklığı gibi bireysel farklılıkların, ödeme yönteminin yarattığı etkinin düzeyini değiştirdiği görüldü.
ECB nin 2026 yılında gerçekleştirdiği işletme araştırmasında, Euro Bölgesi ndeki fiziksel satış noktalarında nakit kullanımına ilişkin güncel veriler ortaya konuldu. ECB nin araştırmasına göre, 2026 da fiziksel satış noktalarına sahip mal ve hizmet perakendecileri, restoran ve kafeler, oteller ile sanat, eğlence ve dinlence sektörlerinde faaliyet gösteren işletmelerin yüzde 92 si nakit kabul etti.
Bu oran 2024 te yüzde 90 olarak kaydedildi. Böylece pandemi döneminde ve sonrasında gerileyen nakit kabulünde yeniden artış görüldü. Kart kabul eden işletmelerin oranı ise yüzde 88 de kaldı. Nakit, Euro Bölgesi nde en fazla kabul edilen ödeme yöntemi olmayı sürdürdü. ECB verilerine göre mobil ödeme kabul eden işletmelerin oranı da önemli ölçüde arttı.
2024 te yüzde 36 olan mobil ödeme kabul oranı, 2026 da yüzde 68 e yükseldi. İşletmelerin yüzde 25 i dijital ödemeleri teşvik etmek için önlem aldığını bildirdi. Bu kapsamda nakitsiz ödemeleri kabul eden kasa sistemlerine yatırım yapılması ve nakit ödeme yapılabilen kasa sayısının azaltılması gibi uygulamalar gerçekleştirildi. İşletmelerin yüzde 13 ü ise self-servis kasaları kullanıma sundu.
ECB araştırmasında işletmeler, hangi ödeme yöntemlerini kabul edeceklerine karar verirken tüketici tercihlerini, güvenliği ve kullanım kolaylığını önemli kriterler olarak gösterdi. İşletmeler, nakit ödemeyi dijital ödeme yöntemlerine kıyasla özellikle gizlilik ve güvenilirlik açısından avantajlı gördü. Araştırmaya Euro Bölgesi ndeki 21 ülkenin tamamından 8 bin 205 işletme katıldı.
Görüşmeler Şubat-Nisan 2026 döneminde gerçekleştirildi.
Kaynak: Habertürk
