İran’ın ABD’ye sunduğu plan, Hürmüz Boğazı’nın açılması karşılığında yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve farklı cephelerde ateşkes öngörüyor. Analize göre Tahran, nükleer görüşmelerden önce ekonomik kazanımlar elde etmek isterken Washington teklifi reddederek daha geniş tavizler talep ediyor.
Haberlerimizi Google’da Takip Edin Gelişmelerden anında haberdar olun. Google’da tercih edilen kaynak olarak ekleyin İran'ın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması karşılığında ABD'den istediği tavizler, Al Jazeera'nin analizinde mercek altına alındı.
Al Jazeera, Tahran'ın 7 günlük ateşkes teklifinin yalnızca savaşın sona erdirilmesini amaçlayan bir plan olmadığını, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü ve Yemen'deki gelişmeleri de kapsayan daha geniş bir pazarlığın parçası olduğunu değerlendirdi.
İRAN'DAN 7 GÜNLÜK ATEŞKES TEKLİFİİran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu için bulunduğu New York'ta, ABD'ye 7 günlük bir yol haritası sunduğunu açıkladı. Al Jazeera'nin aktardığına göre teklif, Washington'ın belirli koşulları kabul etmesi halinde Hürmüz Boğazı'nın yedinci günün sonunda yeniden açılmasını ve nükleer görüşmelerin başlamasını öngörüyordu.
Plana göre ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasını kaldırması, İran petrolüne uygulanan yaptırımları kaldırması ve yaklaşık 12 milyar dolarlık dondurulmuş İran varlığını serbest bırakması talep edildi. Ayrıca Gazze, Lübnan ve Yemen dahil olmak üzere farklı cephelerde ateşkes sağlanması istendi.
Al Jazeera'nin analizine göre İran, Haziran ayında imzalanan ancak daha sonra çöken mutabakatın uygulanmasını daha kısa bir takvimle yeniden gündeme getirdi. Ancak Tahran ile Washington, anlaşmanın hangi sırayla uygulanacağı konusunda farklı görüşlere sahip. İRAN ABD'YE BASKI KURMAYA ÇALIŞIYORAl Jazeera'nin analizinde teklifin zamanlamasına özellikle dikkat çekildi.
Analize göre Tahran, Hürmüz Boğazı'ndaki krizin enerji fiyatlarını yükseltmesinden ve ABD'deki ara seçimlerin yaklaşmasından kaynaklanan baskıyı Washington'a karşı kullanmaya çalışıyor. Analizde, teklifin Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sırasında açıklanmasının da ABD ara seçimleriyle bağlantılı olduğu değerlendirildi.
İngiltere merkezli düşünce kuruluşu Royal United Services Institute araştırmacısı Urban Coningham, Al Jazeera'ye yaptığı değerlendirmede İran'ın teklifinin ABD üzerindeki baskıyı artırmayı amaçlayan bir taktik olduğunu söyledi. Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin aksaması, küresel petrol ve doğal gaz piyasalarını doğrudan etkiliyor.
Bu nedenle boğazın yeniden açılması, ABD yönetimi açısından enerji fiyatları nedeniyle siyasi ve ekonomik baskıyı azaltabilecek bir gelişme olarak değerlendirilliyor. ASIL TARTIŞMA HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN KONTROLÜAl Jazeera'nin analizine göre anlaşmazlığın merkezinde yalnızca boğazın açılması bulunmuyor. Tahran, Hürmüz Boğazı'nın gelecekte nasıl yönetileceği konusunda da söz sahibi olmak istiyor.
İran, Haziran ayında imzalanan mutabakatta gemilerin 60 gün boyunca boğazdan geçişine izin vermeyi kabul etmişti. Ancak anlaşmada bu sürenin ardından uygulanacak düzen konusunda belirsizlik bulunuyordu. Taraflar daha sonra boğazdaki deniz trafiğinin nasıl yönetileceği konusunda anlaşmazlığa düştü ve mutabakat çöktü.
Analize göre İran, yeni teklifinde de önce Hürmüz'ün açılmasını, ardından nükleer dosyanın görüşülmesini istiyor. Washington ise nükleer programı diğer başlıklardan ayrı ele almak istemiyor. EN TEHLİKELİ NOKTA YEMENAnalizde, İran'ın teklifindeki Yemen boyutuna da dikkat çekildi.
Tahran'ın bölgesel çatışmaların tamamını aynı anlaşma çerçevesinde ele alma yaklaşımının, Hürmüz meselesini Yemen'deki gelişmelerle doğrudan ilişkilendirdiği belirtildi. İran'ın 7 günlük planında ateşkesin Yemen'i de kapsaması öngörüldüğü belirtilen analizde, ABD'nin teklifi kabul etmesi halinde deniz ablukasını kaldırması ve İran'ın ekonomik taleplerini karşılaması gerektiği kaydedildi.
Bu nedenle Hürmüz ve Yemen'in aynı müzakere zemini içinde ele alınmasının bölgesel sonuçlar doğurabileceği değerlendirildi. İRAN'IN KAZANIMLARI ÖNCE GELİYORİran'ın planındaki önemli ayrıntılardan biri, ekonomik ve siyasi kazanımların nükleer görüşmelerden önce elde edilmesinin öngörülmesi.
Washington'ın deniz ablukasını kaldırması, petrol yaptırımlarını gevşetmesi ve İran'ın dondurulmuş varlıklarını serbest bırakması ilk aşamada gerçekleşecek. Hürmüz Boğazı'nın açılmasının ardından ise nükleer program konusunda görüşmeler başlayacak. Washington, bu nedenle İran'ın teklifini kabul etmeye yanaşmıyor. ABD yönetimi, ekonomik baskının Tahran'ı daha fazla taviz vermeye zorlayabileceğini düşünüyor.
TRUMP TEKLİFİ REDDETTİABD Başkanı Donald Trump, İran'ın 7 günlük teklifini reddettiğini açıkladı. Trump, İran'ın anlaşma yapmak istediğini ancak sunulan teklifin kabul edilemez olduğunu söyledi. Analizde, Trump'ın yaptırımları ve ekonomik baskıyı İran'dan daha fazla taviz almak için kullanmak istediği belirtildi.
Washington, İran'ın mevcut koşulları kabul etmek zorunda kalacağı bir noktaya kadar beklemeyi tercih ettiği ve Tahran ise ekonomik olarak zor durumda olmasına rağmen müzakerelerde daha önce elde ettiği kazanımları korumaya çalıştığı ifade edildi. MÜCADELE SADECE HÜRMÜZ İLE SINIRLI DEĞİLHürmüz Boğazı'nın geleceğinin, yalnızca İran ve ABD arasındaki anlaşmazlıktan ibaret olmadığı vurgulandı.
Boğazın dünya petrol ve doğal gaz ticareti açısından taşıdığı önem nedeniyle bölgedeki gelişmelerin küresel enerji piyasalarını etkilediği belirtildi. Al Jazeera'nin analizine göre İran'ın amacı, Hürmüz'deki konumunu koruyarak savaş sonrasında ekonomik ve siyasi kazanımlar elde etmek.
Washington ise boğazın yeniden açılması karşılığında İran'ın nükleer programı başta olmak üzere daha geniş kapsamlı tavizler vermesini istiyor. Bu nedenle iki tarafın müzakere sıralaması konusunda anlaşması zor görünüyor. Gözden Kaçmasın Yunanistan'ın Türkiye planı: 'Önleyici saldırı' sızdırıldı Haberi görüntüle
Kaynak: Hürriyet
