Japon bilim insanları, insan kök hücrelerinden laboratuvar ortamında geliştirdikleri minyatür hipofiz organoidlerini canlı bir primata naklederek stres ve metabolizma hormonu salgılatmayı başardı.
Tıp, kök hücre biyolojisi ve endokrinoloji dünyasında, hormon yetmezliği yaşayan hastaların kaderini değiştirecek tarihi bir biyo-mühendislik başarısına imza atıldı. Japonya'daki Nagoya Üniversitesi Tıp Fakültesi araştırmacıları liderliğindeki uluslararası ekip, insan kök hücrelerinden yapay hipofiz bezi dokusu üretti. Stem Cell Research & Therapy dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, laboratuvarda geliştirilen bu "organoid" yapılar, hipofiz bezi ameliyatla alınan bir primata başarıyla nakledilerek hayati hormon üretimini yeniden başlattı.
Beynin tabanında yer alan hipofiz bezi; büyüme, metabolizma ve stres yönetimini sağlayan hormonları kan dolaşımına salgılar. Bu bezin hasar görmesi veya alınması durumunda (hipopitüiterizm), hastalar ömür boyu günlük hormon haplarına bağımlı kalıyor.
Ancak dışarıdan alınan sentetik haplar, vücudun gün içindeki ani stres ve kortizol ihtiyacını tam olarak karşılayamadığı için hastalarda hayati riskler oluşturuyor. Araştırmacılar, laboratuvarda üretilen organoid dokuların deri altına nakledilerek vücudun kendi hormonal dengesini (ACTH ve kortizol) doğal ritmiyle üretmesini sağladı.
Nagoya Üniversitesi'nden araştırmanın başyazarı Dr. Tatsuma Kondo ve ekibi, geliştirdikleri insan hipofiz dokularını ilk olarak hipofiz bezi olmayan farelerin kas ve yağ dokularının altına nakletti. Organoidlerin 6 aydan uzun süre kesintisiz ACTH hormonu salgıladığı, farelerin yaşam sürelerini uzattığı ve hiçbir tümör veya kanserleşme oluşturmadığı saptandı.
Çalışmanın ikinci aşamasında ise dokular bir şebek (makağ) maymununa nakledildi. İki farklı tür arasındaki doku reddini engellemek için bağışıklık baskılayıcı ilaçlar kullanan uzmanlar, nakledilen yapay dokunun 6 hafta boyunca kan dolaşımına ACTH ve kortizol salgıladığını, hormon eksikliğine bağlı kilo kaybını durdurduğunu belgeledi.
Kök hücre tedavilerinde en çok korkulan risklerden biri olan nakledilen hücrelerin akciğer veya karaciğere kayarak kontrolsüz tümör oluşturması ihtimali de detaylı şekilde incelendi. Yapılan taramalarda organoid hücrelerin nakil bölgesinde sabit kaldığı ve diğer organlara sıçramadığı doğrulandı.
Japon bilim insanları, kross-tür (insandan primata) nakillerdeki doku reddi engellerini tamamen aşmak ve dokunun kalıcılığını artırmak için yeni klinik deneyler planladıklarını, bu yöntemin gelecekte insanlarda sentetik hormon ilaçlarının yerini alacağını duyurdu.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
