Banyo ve el havlularının her iki ucunda yer alan sık dokunmuş düz şeritler, çoğu kişi tarafından yalnızca estetik bir desen olarak görülüyor. Oysa tekstil mühendisliğinde özel bir isimle anılan bu bölüm, havlunun kullanım ömründen kurutma performansına kadar pek çok kritik işlevi bir arada üstleniyor.
Günlük hayatta defalarca elimize aldığımız havluların neredeyse tamamında aynı tasarım detayı dikkat çekiyor: Gövde kısmındaki yumuşak ve kabarık dokunun aksine, uçlara yaklaşıldığında sertleşen düz şeritler. Ev tekstili üreticileri ve dokuma uzmanlarına göre bu şeritler rastgele bir süslemeden ibaret değil; havlunun formunu korumak ve dayanıklılığını artırmak için geliştirilmiş teknik bir zorunluluk.
TEKSTİL DÜNYASINDAKİ ADI: DOBBY BORDÜR Uluslararası tekstil literatüründe dobby bordür (armürlü kenar şeridi) olarak adlandırılan bu bölüm, havlunun geri kalanından tamamen farklı bir teknikle dokunuyor. Havlunun ana gövdesinde suyu hızla emmesi için hav adı verilen binlerce minik iplik ilmeği bırakılırken, uç kısımlardaki bu şeritlerde ilmekler kaldırılarak düz ve sıkı bir dokuma tercih ediliyor.
Bu sıkı dokuma tekniği, havlu uçlarının zamanla sökülmesini, iplik atmasını ve saçaklanmasını önleyen doğal bir kilit görevi görüyor. Özellikle yüksek devirli çamaşır makinelerinde ve kurutma süreçlerinde en fazla mekanik sürtünmeye maruz kalan bölgeler havlu kenarları olduğu için, bu şeritler ürünün kenarlardan dağılmasını engelliyor.
ÇAMAŞIR MAKİNESİNDE ŞEKLİNİN BOZULMASINI ÖNLÜYORYüzde 100 pamuklu havlular ıslandığında ağırlaşıyor ve yıkama esnasında liflerin büzüşmesiyle birlikte kenarlardan içe doğru kıvrılma eğilimi gösteriyor. Eğer havlu baştan sona aynı gevşek ve ilmekli dokuda üretilseydi, birkaç yıkamanın ardından dikdörtgen formunu kaybedip asimetrik ve buruşuk bir yapıya bürünecekti.
Havlunun iki ucuna yerleştirilen bu tok şeritler, kumaşa yapısal bir denge kazandırıyor. Tekstil kalite standartları üzerine rehberler yayımlayan Amerikan Tekstil Kimyagerleri ve Renklendiricileri Birliği (AATCC) verilerine göre, kenar ve bordür mukavemeti yüksek üretilen havlular, standart dokumalara kıyasla yıkama sonrası boyutsal büzülmeye karşı çok daha dirençli kalıyor.
Bu sayede havlular hem askıda düzgün duruyor hem de dolapta katlandığında potluk yapmadan üst üste istiflenebiliyor. SU EMİCİLİĞİNİ VE KURUMA SÜRESİNİ DENGELEYEN DETAYBordür şeridinin bir diğer pratik işlevi ise suyun havlu içindeki hareketini sınırlandırması. Gövdedeki kabarık ilmekler suyu hızla hapsederken, uçlardaki sık dokunmuş düz şerit daha az su tutuyor.
Bu yapı, ıslaklığın havlunun en uç noktalarına kadar yürüyüp asılı olduğu yerden damlama yapmasını zorlaştırıyor. Aynı zamanda kalın havlu uçlarının üst üste gelerek nemli kalmasını ve kötü koku üretmesini engelleyen bu ince bölüm, havanın kumaş kenarlarından daha hızlı geçmesini sağlayarak kuruma süresini kısaltıyor.
Günlük kullanımda ise ıslak bir havluyu tutarken veya asarken ele kuru ve sağlam bir kavrama yüzeyi sunuyor. ZAMANLA ÇEKİP BÜZÜŞÜYORSA NEDENİ ÜRETİM HATASIEvlerde sıkça karşılaşılan bir durum da bazı havluların yıkandıkça tam bu şerit kısmından büzüşüp kum saati görünümü alması. Tekstil uzmanları bu sorunun şeridin kendisinden değil, üretimde kullanılan iplik kalitesinden kaynaklandığını vurguluyor.
Maliyeti düşürmek için bordür şeridinde pamuk yerine yüksek ısıda çeken polyester karışımlı iplikler kullanıldığında, sıcak suyla yıkanan şerit pamuklu gövdeden daha fazla daralıyor. Kaliteli bir havluyu ayırt etmenin en pratik yolu da buradan geçiyor: Bordür şeridi gövdeyle aynı esneklikte olan, sertleşip karton hissi vermeyen yüzde 100 pamuk ipliğinden dokunmuş ürünler yıllarca ilk günkü düz formunu koruyor.
Kaynak: Habertürk
