Sabah başlayan burun akıntısı, gece uykusunu bölen öksürük, birkaç gün sonra yeniden yükselen ateş… Özellikle kreşe veya okula ilk kez başlayan çocukların aileleri için sonbahar ve kış ayları yorucu geçebiliyor. Bir hastalık henüz bitmişken diğerinin başlaması, ebeveynlere çocuklarının hiç iyileşmediğini düşündürebiliyor.
Bu dönemde artan enfeksiyonların çoğunlukla çocukların kalabalık ortamlarda farklı mikroorganizmalarla daha sık karşılaşmasıyla ilişkili olduğunu söyleyen Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Bihter Ergün, ailelere çok önemli bilgiler verdi. Küçük çocuklar yılda yaklaşık 8–10 üst solunum yolu enfeksiyonu geçirebiliyor.
Kreşe gidenlerde ve özellikle toplu yaşama ilk katıldıkları dönemde bu sayı daha yüksek olabiliyor. Çocuğun yaşı, kardeşlerinin olması ve kreş ya da okul ortamındaki temasları bu sıklığı etkiliyor. Bir soğuk algınlığının belirtileri iki haftaya kadar, öksürük ise iki–üç hafta sürebiliyor. Çocuk henüz iyileşmeden başka bir virüsle karşılaştığında aileler bu süreci tek ve hiç bitmeyen bir hastalık gibi yaşayabiliyor.
Ancak uzayan veya kötüleşen belirtiler mutlaka hekim tarafından değerlendirilmelidir. Bağışıklık sistemi değerlendirilirken yalnızca “Kaç kez hastalandı?” sorusuna odaklanılmaması gerekiyor. Çocuğun hastalıklar arasında toparlaması, oyununa ve günlük yaşamına dönmesi, büyümesinin yaşına uygun ilerlemesi rahatlatıcı bulgulardır.
Buna karşılık enfeksiyonların ağır seyretmesi, uygun tedaviye rağmen düzelmemesi veya olağan dışı mikroorganizmalarla gelişmesi daha ayrıntılı inceleme gerektirebilir. Bir yıl içinde dört veya daha fazla kulak enfeksiyonu, iki veya daha fazla ciddi sinüzit ya da iki veya daha fazla zatürre geçirilmesi, bağışıklık sistemi açısından değerlendirme gerektiren uyarı işaretleri arasında yer alıyor.
Uygun antibiyotik tedavisine rağmen yeterli yanıt alınamayan ve haftalarca süren enfeksiyonlar, damar yoluyla antibiyotik ihtiyacı, kan dolaşımını, beyin zarını, kemikleri veya iç organları tutan ciddi enfeksiyonlar ile tekrarlayan derin cilt ya da iç organ apseleri de araştırılmalı. Bir yaşından sonra devam eden pamukçuk, bebeklikte kilo alamama veya boy uzamasında duraksama da dikkate alınmalı.
Ailede bağışıklık yetersizliği tanısı almış bir kişinin bulunması ya da benzer enfeksiyonlar nedeniyle erken yaşta kaybedilmiş yakınların olması mutlaka hekime bildirilmeli. Bu bulgular tek başına bağışıklık yetersizliği tanısı koydurmaz; ancak çocuk hekiminin değerlendirmesini gerektirir. Değerlendirme için birden fazla bulgunun ortaya çıkmasını beklemek gerekmez.
Çocukların kreş ve okul yaşamında mikroorganizmalarla karşılaşması kaçınılmazdır. Buna rağmen bulaşma riskini ve bazı enfeksiyonların ağır geçirilme olasılığını azaltmak mümkün. Ailelerle okul ve kreşlerin birlikte uygulayabileceği önlemleri şöyle sıralayabiliriz. El yıkamayı günlük rutine yerleştirin.
Çocukların eve geldiklerinde, yemeklerden önce, tuvaletten sonra ve burun temizliğinin ardından ellerini sabun ve suyla en az 20 saniye yıkamaları sağlanmalı. Aşıları zamanında yaptırın. Ulusal aşı takvimindeki aşılar tamamlanmalı; çocuğun yaşına ve sağlık durumuna uygun ek aşılar çocuk hekimiyle planlanmalı. Altı ay ve üzerindeki çocuklara her yıl, tercihen grip mevsimi başlamadan önce grip aşısı önerilir.
Sonbaharda aşılanamamış çocuklar için mevsim içinde de aşılama yapılabilir. Hasta çocuğun evde dinlenmesini sağlayın. Ateşi olan, genel durumu bozulan, tekrarlayan kusması veya ishali bulunan çocuk kreşe ya da okula gönderilmemeli. Okula dönüş için belirtilerinin genel olarak düzelmesi ve günlük etkinliklere katılabilecek durumda olması beklenmeli. Öksürme ve hapşırma alışkanlıklarını öğretin.
Çocuklara ağız ve burunlarını mendille veya dirsek içiyle kapatmaları, kullanılan mendili hemen çöpe atmaları ve ardından ellerini temizlemeleri öğretilmeli. Kişisel eşyaları ayırın, ortak oyuncakları temizleyin. Bardak, suluk, çatal, kaşık ve havlular paylaşılmamalı. Özellikle ağza götürülen oyuncaklar, temizlenmeden başka bir çocuğa verilmemeli; ortak kullanılan oyuncaklar düzenli olarak temizlenmeli.
Yaşa uygun, yeterli uykuya önem verin. Gündüz uykuları dahil olmak üzere 1–2 yaşındaki çocukların günde 11–14 saat, 3–5 yaşındakilerin 10–13 saat, 6–12 yaşındakilerin ise 9–12 saat uyuması önerilir. Düzenli uyku, büyümenin ve genel sağlığın önemli bir parçasıdır. Dengeli beslenmeyi ve hareketi destekleyin.
Sebze, meyve, yeterli protein ve tam tahılları içeren çeşitli bir beslenme düzeni oluşturulmalı; yaşına uygun hareket ve açık havada oyun için fırsat sağlanmalı. “Bağışıklık güçlendirme” amacıyla gelişigüzel takviye kullanılmamalı. D vitamini ve diğer destekler, çocuğun yaşına ve ihtiyacına göre çocuk hekiminin önerdiği şekilde verilmeli. Evleri ve sınıfları düzenli havalandırın.
Kapalı ortamlarda temiz hava akışının artırılması, solunum yoluyla bulaşan enfeksiyonların yayılma riskini azaltmaya yardımcı olur. Güvenlik ve hava koşulları elverdiğinde odalar gün içinde birkaç kez havalandırılmalı; uygun etkinlikler açık havaya taşınmalı. Sigara dumanından uzak tutun. Evde, araçta ve çocuğun bulunduğu diğer ortamlarda sigara içilmemeli.
Pasif sigara dumanı maruziyeti, çocuklarda solunum yolu enfeksiyonları ve orta kulak hastalıkları riskini artırır. Gereksiz antibiyotik kullanımından kaçının. Soğuk algınlığı ve grip gibi virüslerin neden olduğu enfeksiyonlarda antibiyotikler etkili değildir. Hekim önerisi olmadan antibiyotik başlanmamalı; reçete edildiğinde önerilen doz ve süreye uyulmalı. Gereksiz kullanım antibiyotik direncine yol açabilir.
Aileler bu dönemde vitaminlere ve çeşitli takviyelere yöneliyor. Yeterli ve çeşitli beslenen sağlıklı çocuklarda gelişigüzel takviye kullanımının enfeksiyonları önlemiyor. Yeterli uyku, yaşına uygun dengeli beslenme ve düzenli hareket günlük bakımın temelini oluşturur. Vitamin ve mineral desteğini ise çocuğun yaşına, beslenmesine ve saptanan ihtiyaçlarına göre planlarız.
Hekimin önerdiği koruyucu desteklerle, ‘bağışıklık güçlendirme’ vaadiyle kullanılan ürünleri birbirinden ayırmak gerekir.
Kaynak: Hürriyet
