Selanik Aristoteles Üniversitesi araştırmacıları, 1990’lardan 2015’e kadar GPS ve uydu verilerini inceleyerek Dünya’nın kutuplardan daha az basık hale geldiğini belirledi. Kutuplardaki yükselme hızının yılda 0,5 milimetreden 1 milimetreye çıkması, küresel ısınmaya bağlı buz kayıplarıyla ilişkilendirildi.
Jeoloji, astrofizik ve jeodezi (yeryüzü ölçüm bilimi) dünyasında, gezegenimizin fiziksel anatomisine ilişkin kritik bir keşfe imza atıldı. Selanik Aristoteles Üniversitesi jeodezistleri tarafından yürütülen ve saygın bilim yayını Journal of Geophysical Research: Solid Earth bünyesinde yayımlanan çalışma, Dünya'nın kutuplardan basık ve ekvatordan şişkin olan "geoid" yapısının sanıldığı gibi sabit olmadığını belgeledi.
1990'lardan 2015 yılına kadar uzanan yüksek hassasiyetli GPS ve uydu ölçümlerini inceleyen bilim insanları, kutuplardaki yükselme hızının yılda 0,5 milimetreden 1 milimetreye çıktığını, yani iki katına ulaştığını saptadı.
Gezegenin daha az basık ve hafifçe daha küresel bir forma bürünmesinin ana nedeni olarak küresel ısınmaya bağlı polar buz kayıpları gösterildi. Kuzey ve Güney Kutbu'nda eriyen devasa buz kütleleri, sıvı su halinde okyanuslar aracılığıyla ekvator bölgesine kayıyor.
Kutuplardaki ağırlığın kalkmasıyla yer kabuğu yukarı doğru esnerken; ekvatora biriken milyarlarca tonluk devasa su kütlesi deniz tabanı kabuğunu aşağı doğru bastırarak çöktürüyor.
Araştırmanın en şaşırtıcı bulgusu ise kütle çekim verileri ile fiziksel kara parçası arasındaki çelişki oldu. Ekvatorda toplanan devasa su kütlesi o bölgedeki kütle çekim alanını daha şişkin gösterirken, fiziki yer kabuğu tam tersi yönde hareket ederek basınca dayanamayıp aşağı doğru bükülüyor.
Uzmanlar, katı Dünya'nın geometrik yanıtı ile kütle çekim alanının kütle dağılımına verdiği yanıtın özdeş şekilde ilerlemediğini ilk kez kesin verilerle kanıtladı.
Gezegenin küresel ölçekte kütle değiştirmesi ve şekil dönüştürmesi, kendi ekseni etrafındaki dönüş hızını ve yörünge dengesini de doğrudan etkiliyor.
Astrofizikçiler, Dünya'nın dönüş ritmindeki bu sapmanın astronomik gün uzunluklarını bozacağını bildiriyor. Söz konusu fiziki değişimin zaman ölçüm sistemlerini etkilemesi nedeniyle, 2029 yılı civarında Coordinated Universal Time (UTC) sistemine tarihte ilk kez "negatif artık saniye" eklenebileceği, yani bir dakikanın 59 saniyeye düşürülebileceği ilan ediliyor.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
