IMF’de baş ekonomist ataması öncesi yaşanan son dakika değişikliği, Trump yönetiminin ekonomi politikalarına yönelik eleştirilerin uluslararası kurumlara etkisini yeniden gündeme taşıdı. Ricardo Reis’in adaylıktan çıkarılması, ABD’nin Fon üzerindeki nüfuzu ve eleştirel ekonomistlere yönelik baskı tartışmalarını büyüttü.
Uluslararası Para Fonu’nun (IMF), ABD Başkanı Donald Trump’ın ekonomi ve gümrük vergisi politikalarını eleştiren açıklamalarıyla bilinen ekonomist Ricardo Reis’i baş ekonomist adaylığından son anda çıkardığı ortaya çıktı.
Financial Times’a konuşan konuya yakın kaynaklara göre IMF, London School of Economics (LSE) Profesörü Ricardo Reis’in Araştırma Departmanı Başkanı ve Ekonomi Danışmanı olarak atanmasını yaz aylarının başında duyurmaya hazırlanıyordu. Ancak Fon, atama sürecinin son aşamasında geri adım attı.
TRUMP'IN POLİTİKALARINA YÖNELİK ELEŞTİRİLER ETKİLİ OLDU Financial Times’a konuşan üç kaynak, son dakika değişikliğinin arkasında Reis’in Donald Trump’ın gümrük vergilerine yönelik geçmiş eleştirilerinin bulunduğunu belirtti. IMF, yaşanan gelişmenin ardından temmuz ayında söz konusu göreve İngiltere Merkez Bankası’nın (BoE) eski politika yapıcılarından ve LSE öğretim üyesi Silvana Tenreyro’yu atadı.
Tenreyro, 10 Ağustos’ta IMF Ekonomi Danışmanı ve Araştırma Departmanı Direktörü olarak göreve başladı. Portekiz ve uluslararası medyada ekonomi yorumlarıyla tanınan Reis, Trump’ın geçen yıl nisan ayında açıkladığı özgürlük günü gümrük vergilerinin ABD’li tüketiciler açısından fiyatları yükselteceği ve yeni bir enflasyon dalgasına neden olacağı uyarısında bulunmuştu.
ABD'NİN IMF ÜZERİNDEKİ GAYRİRESMİ NÜFUZU IMF Başkanı Kristalina Georgieva üst düzey atamalardan doğrudan sorumlu olsa da ABD, Fon’un en büyük hissedarı olması nedeniyle kurumun kararları üzerinde güçlü bir gayrîresmî nüfuza sahip bulunuyor.
Georgieva, IMF’nin makroekonomik ve finansal istikrar gibi temel alanlara daha fazla odaklanmasını isteyen ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in eleştirilerinin ardından toplumsal cinsiyet ve iklim değişikliği odaklı çalışmalarını geri plana çekmişti.
Reis’in adaylıktan çıkarılması, sürecin ilk aşamalarında IMF içinde baş ekonomistlik görevine Trump yönetimine daha yakın bir ismin getirilebileceği yönünde endişelere yol açtı. Ancak Tenreyro’nun atanmasıyla bu kaygılar azaldı. Hem Reis hem de Tenreyro, ekonomi alanındaki önde gelen akademik dergilerde çalışmaları yayımlanan isimler arasında bulunuyor.
AKADEMİSYENLER VE EKONOMİSTLER ÜZERİNDEKİ BASKI TARTIŞMASI Yaşanan süreç, Trump yönetiminin ticaret politikalarını eleştiren ekonomistlere ve akademisyenlere yönelik tutumuna ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Trump geçen yıl, tarifelerin ABD ekonomisine zarar vereceğini belirten Goldman Sachs Baş Ekonomisti Jan Hatzius’un görevden alınması için bankanın CEO’su David Solomon’a çağrıda bulunmuştu.
Bu yılın başlarında ise Trump’ın danışmanlarından Kevin Hassett, ABD tarifelerinin maliyetinin Amerikan işletmeleri ve tüketicileri tarafından karşılandığını ortaya koyan bir rapor yayımlayan New York Fed ekonomistlerinin disipline edilmesi gerektiğini savunmuş, ardından açıklamalarını yumuşatmıştı.
Reis de geçen yıl nisan ayında sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda özgürlük günü tarifelerinin maliyetinin tüketicilere yansıyacağını belirtmişti. Bir ay sonra katıldığı podcast yayınında ise Trump’ın gümrük vergilerinin ithal ürün fiyatlarını anında yükselteceğini ve ABD içi üretimi daha zor, daha pahalı ve daha verimsiz hale getireceğini söylemişti.
Göreve getirilen Tenreyro da tarifelerin ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyebileceğini dile getirmiş ancak Reis’e kıyasla daha temkinli bir tutum sergilemişti. IMF'DEN SEÇİM SÜRECİNE İLİŞKİN AÇIKLAMA IMF, Ricardo Reis’in adaylıktan çıkarılmasının nedenlerine ilişkin doğrudan açıklama yapmadı.
Seçim süreci hakkında yorum yapmaktan kaçınan bir IMF sözcüsü, FT’ye yaptığı açıklamada kurumun adayların kimlikleri veya süreç detayları konusunda katı bir gizlilik ilkesi izlediğini ve sürecin titiz ve rekabetçi yürütüldüğünü belirtti.
Sözcü, Tenreyro’nun atanmasından memnuniyet duyduklarını ifade ederek, Tenreyro, akademik mükemmellik ile para politikası ve makroekonomi alanındaki geniş tecrübeyi Fon’a kazandırıyor dedi. Reis ise konuya ilişkin açıklama yapmayı reddetti.
TRUMP'IN GÜMRÜK VERGİLERİ IMF'NİN POLİTİKALARIYLA AYRIŞIYOR Gümrük vergileri, Trump yönetiminin ABD imalat sanayisini canlandırmayı amaçlayan ekonomi stratejisinin temel unsurlarından biri olmaya devam ediyor. Trump yönetiminin korumacı ticaret politikaları, IMF’nin uzun yıllardır savunduğu serbest ticaret ve küresel finansal entegrasyon yaklaşımıyla belirgin biçimde ayrışıyor.
IMF Baş Ekonomisti, 100’den fazla ekonomistten oluşan Araştırma Departmanı’na liderlik ederken kurumun küresel ekonomi politikalarına ilişkin yaklaşımının şekillenmesinde de önemli rol oynuyor. Tenreyro’nun selefi Pierre-Olivier Gourinchas da haziran ayında Financial Times’a yaptığı açıklamada, ülkeler arasında yaşanan göze göz ekonomik savaşın küresel ekonomi açısından ciddi risk oluşturduğunu belirtmişti.
Ricardo Reis’in son aşamada adaylıktan çıkarılması ise dünyanın en etkili uluslararası ekonomi kurumlarından birindeki üst düzey atamalarda ABD yönetiminin ne ölçüde etkili olduğu tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
