Kandırma davranışı hayvanlarda da görülse de insanın sembolik dili, yalanı daha karmaşık ve incelikli biçimlerde kurmasına olanak tanıyor. Kelime oyunları, gizli gündemler, tarihsel anlatılar ve tutulmayan kişisel sözler, dilin gerçeği aktarmanın yanı sıra onu perdelemek için de kullanılabildiğini gösteriyor.
Hayvanların da işaretlerle birbirlerini yanıltabildiği belirtilirken, insanın sembollere dayalı dili bu davranışı daha örgütlü ve çok katmanlı hale getiriyor. Arı kuşlarının sahte atmaca uyarısıyla diğer kuşları uzaklaştırıp avlanması, kandırmanın yalnızca insanlara özgü olmadığını ortaya koyan örneklerden biri olarak aktarılıyor.
İnsanlarda ise kelime oyunları ve anlamın farklı yorumlanmasına dayalı ifadeler, yanıltmayı bir gösteri ya da illüzyon biçimine dönüştürebiliyor. Metinde illüzyonistin doğrudan kandırmak yerine izleyiciyi yanlış bir kanıya yönelttiği vurgulanırken, benzer yöntemin siyasi söylemlerde de görülebildiği ifade ediliyor.
Siyasi vaatlerde kullanılan olumlu ifadelerin farklı amaçları gizleyebileceği belirtiliyor. “Kadınlara özgürlük” veya erkeklere iş bulma gibi vaatlerin, kadınların çalışmasının yasaklanması ve işlerin erkeklere devredilmesi şeklinde yorumlanabileceği örneği veriliyor. Bu yaklaşım, açıkça söylenmeyen gündemlerin dil aracılığıyla saklanabileceği düşüncesine dayanıyor.
Tarihsel anlatılarda da sözcüklerin dar veya farklı anlamlarından yararlanılarak verilen sözlerin görünüşte yerine getirildiği örnekler aktarılıyor. Bir hükümdarın aranan kişinin kendi topraklarında bulunmadığını, kişinin bir hamakta olduğu gerekçesiyle savunduğu; başka bir komutanın ise kan dökmeme sözünü, teslim olanları çukurlara gömdürerek yerine getirdiğini ileri süren rivayetler bunlar arasında yer alıyor.
Metin, dil yoluyla kendini kandırma ihtimaline de dikkat çekiyor. Sigarayı bırakma veya zayıflama kararlarını defalarca dile getiren kişilerin davranışlarını değiştirememesi, verilen sözlerin başkalarına değil kişinin kendisine yöneldiği durumlarda da illüzyonun ortaya çıkabileceği görüşüyle açıklanıyor.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
