Cadı mitinin gölgesinde: Yaga

Gecenin karanlığında, fonda cadı mitine ilişkin önyargılardan yakınan bir ses ve ormanın ortasında yanan bir adamla açılan “Yaga”, dedektif Rapp de (Noah Reid) dahil olmak üzere pek çoğumuzun belki de ilk kez John Wick'le adını duyduğu Baba Yaga efsanesini yeniden gündeme getiriyor.

Slav mitolojisindeki yaşlı cadı figürünü modernize ederek kadın cinselliği, toplumsal korkular gibi meseleleri ele alan dizi, bir cadıyı cadı yapan nedir sorusunu da masaya yatırıyor.

KADİM MİTLER Puslu, gri renk paletiyle bezeli küçük bir sahil kasabası ve toprağa nüfuz etmiş, hâlâ kasaba halkına kendisini hissettiren kadim mitler… Slav mitolojisinin bilinen figürlerinden birini aynı isimli tiyatrosundan ekrana uyarlayan Kat Sandler, sekiz bölüm boyunca gizem ve polisiye unsurlarla örülü bir anlatı kuruyor.

Zengin bir ailenin varisi olan Henry Park'ın (Hudson Williams) kayboluşu etrafında biçimlenen olay örgüsü, dizi ilerledikçe vinyetlerine doğaüstü unsurlar ve feminist bir damar eklemeye başlıyor. Ancak ne yazık ki Park'ı arayan dedektif Rapp ile polis memuru Carson'ın (Clark Backo) hikâyelerini harmanlama aşamasında, dizide ilk çatlaklar oluşmaya başlıyor.

Öyle ki doğaüstü öğeler, salt antik semboller ve halüsinatif imgelerle açıklanmaya çalışıladursun Rapp'in varlığı bir süre sonra öyküyü öylesine ele geçiriyor ki metnin özünde yer alan birinin kayboluşu ve özellikle cadı miti dizide yankısını kaybetmeye başlıyor.

Rapp'in kendini beğenmiş, ukala ve bildiğini okuyan tavrı başlangıçta ilgi çekici ancak bir süre sonra üzerinde çalıştığı vakanın ciddiyetinin azalmasına ve dizinin pusulasını yitirmesine yol açıyor.

Elbette henüz final bölümünü göremediğimiz için olayların nasıl sonuçlandığını ya da cadı mitinin nasıl açıklandığını bilmiyoruz ancak yedi bölüm boyunca, başlangıçta vaat edilenin yerine getirilmesi konusunda epeyce zorluk çekildiğini de belirtmekte yarar var.

FEMİNİST OKUMA Bununla birlikte, Carrie-Anne Moss'un canlandırdığı Katherine karakterinin dizinin temel gayesi feminist okumaya kapı açmasının yanında, yaşlı çirkin ve korkutucu cadı mitini -yeni bir şey olmasa dahi- dönüşüme uğratması da Yaga'nın en ferahlatıcı girişimi oluyor.

Çünkü mitolojide, tavuk bacakları üzerinde yükselen kemiklerle oluşturulmuş bir kulübede yaşayan bir cadı olarak betimlenen Baba Yaga ile kemik bilimi üzerinde uzmanlaşan Katherine'in bileşimi, söz konusu folklorik dünyayı da çağrıştırması bakımından heyecan verici ki Carrie-Anne Moss'un tekinsiz ve güçlü yorumu bu duyguyu fazlasıyla destekliyor.

Bunun dışında, ne bir türlü neden kasabanın kadınları üzerinde bu kadar etkili olduğunu anlayabildiğimiz ne de neden hikâyeyi bu denli domine ettiğine ikna olabildiğimiz Rapp ile derinlikten uzak bir izlenim uyandıran Carson ikna edici olamıyor. Yaga'nın esrarengiz figürü Henry ise kendisine çok benzeyen arkadaşı Logan'la birlikte ki her ikisini de Hudson Williams canlandırıyor.

Öykünün bir diğer merak uyandırıcı ve aynı zamanda ikna kabiliyeti yüksek karakterlerine dönüşmeyi başarıyor. Ve olay örgüsü ilerledikçe ve Henry'nin kayboluşunun arkasındaki sır perdesi aralandıkça toplumsal korkular, şiddet, cinsellik ve büyü iç içe geçmeye başlıyor.

Dahası, toprağın altında kalanlar açığa çıktıkça kırsalda yaşayan toplumların şiddeti örtbas etme yetenekleri ile kadınlara duyulan güvensizliğin tohumları gün yüzüne çıkmaya başlıyor. Pek tabii karanlık şeyler yaşayan zengin adam arketipiyle suç dramasının basmakalıp denilebilecek öğelerinin ötesine geçmiyor “Yaga”; bunda da bir sakınca yok zaten.

Ancak bana göre temel sorun burada saklı değil; en azından yedi bölüm için söylersek, anlatmak için yola çıktığı miti unutma gafletine düşüp ne anlatmak istediğini bilemeyen bir hale gelmesi. Şu bir gerçek ki bu mit çok daha yetkin bir folklorik havzada anlatılabilirdi, belki de benim beklentim bu yöndeydi; ancak bu haliyle de “Yaga” gizem türünü sevenlerin bir oturuşta merakla izleyebileceği bir dizi.

“Yaga”yı, HBO Max'te izleyebilirsiniz. Puanım: 6/10

Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika