Ethel ve Julius Rosenberg, casusluk suçlamasıyla verilen ölüm cezası karşısında itirafı reddetti. Uluslararası itirazlara rağmen 19 Haziran 1953’te idam edilen çift, Türkiye’de şiirlere, tiyatroya ve kitaplara konu oldu; olay, McCarthy döneminin baskıcı uygulamaları bağlamında anıldı.
Ethel ve Julius Rosenberg, McCarthyizm döneminde casuslukla suçlandı ve 5 Nisan 1951’de ölüm cezasına çarptırıldı. Kararın gizli tanıklar ve sahte belgelerle verildiği aktarıldı. Çifte, Sovyet ajanı olduklarını kabul etmeleri halinde idamdan kurtulabilecekleri söylense de Rosenbergler bu öneriyi reddetti.
Ethel Rosenberg, itiraf etmesi halinde affedileceği belirtilince, suçlu bulunan eşiyle birlikte ölmeyi tercih ettiğini ve suçsuzluklarına inanan insanların yüzüne nasıl bakacaklarını sordu. Einstein, Picasso, Brecht, Frida Kahlo ve Papa’nın da aralarında bulunduğu isimler, ABD başkanından idamın durdurulmasını istedi.
Tüm bu tepkilere karşın Rosenbergler 19 Haziran 1953’te idam edildi. Üç gün sonra Jean-Paul Sartre, Liberation gazetesindeki yazısında ABD’nin tutumunu sert biçimde eleştirdi. Olay, dönemin siyasal baskı ortamının simgelerinden biri olarak değerlendirildi.
Rosenbergler Türkiye’de de edebiyat ve sanat çalışmalarına konu oldu. Oktay Rifat, Ethel’in ağzından “Telefon” şiirini yazarken Melih Cevdet Anday, “Anı” adlı şiirinde çifti andı. Alan Decaux’nun “Rosenbergler Ölmemeli” oyunu Dostlar Tiyatrosu’nda sahnelendi; çocuklarının kaleminden mektupları ve anıları içeren bir kitap da yayımlandı.
Metinde günümüz McCarthyizmi; yeterli kanıt olmadan suçlama, egemen ideolojiye boyun eğmeye zorlama, muhalifleri düşmanlaştırma ve yargı ile kolluk güçlerini sindirme aracı olarak kullanma eğilimleriyle ilişkilendiriliyor. Nâzım Hikmet’in Paul Robeson’a adadığı “Korku” şiiri de bu bağlamda, korkuya karşı umudu ve dayanışmayı öne çıkarıyor.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
