Mustafa Kemal Atatürk, I. Dünya Savaşı ertesinde ülkemizin topraklarını işgal eden yabancı devletlere ve Padişah ve şeriat yanlılarına karşı gerçekleştirdiği Ulusal Kurtuluş Savaşı’nı kazanmakla yetinmemiş; 29 Ekim 1923’te, köhnemiş ve çağdışı kalmış Osmanlı Devleti yerine Türkiye Cumhuriyeti’ni kurmuş ve 1923-1938 yıllarında yaptığı devrimlerle Türkiye Cumhuriyeti’nin çağdaş devletler topluluğunda yer alabilmesini sağlamıştı.
Mustafa Kemal’in, Cumhuriyeti nasıl ilan ettiğini kendi ağzından dinleyelim: “Milli Savunma Bakanı Kâzım Paşa’yı, İsmet Paşa’yı, Fethi Bey’i, Kemalettin Sami ve Halit Paşaları akşam (28 Ekim) Çankaya’ya yemeğe davet ettim. Çankaya’da beni görmek için bekleyen Rize Milletvekili Fuat ile Afyonkarahisar Milletvekili Ruşen Eşref Beyleri de yemeğe alıkoydum. Yemek esnasında, ‘Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz!’ dedim.
Hazır bulunan arkadaşlar derhal fikrime katıldılar. (...) Efendiler, görüyorsunuz ki, Cumhuriyet ilanına karar vermek için, Ankara’da bulunan bütün arkadaşlarımı davete ve onlarla müzakere ve münakaşaya asla lüzum ve ihtiyaç görmedim. Çünkü onların zaten ve tabiaten benimle bu hususta hemfikir olduklarına şüphe etmiyordum. O gece yalnızca İsmet Paşa, Çankaya’da misafir idi.
Onunla bir kanun tasarısı taslağı hazırladık. Bu taslakta, 20 Ocak 1921 tarihli Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun devlet şeklini tespit eden maddelerini şu suretle değiştirmiştim: Birinci maddenin sonuna, ‘Türkiye Devleti’nin hükümet şekli Cumhuriyet’tir’ cümlesini ilave ettim. Üçüncü maddeyi şu yolda değiştirdim: ‘Türkiye Devleti, Büyük Millet Meclisi tarafından idare olunur.
Meclis, hükümetin bölündüğü idare şubelerini İcra Vekilleri vasıtasıyla idare eder.” Bundan başka Teşkilat-ı Esasiye Kanunu’nun esas maddelerinin sekizinci ve dokuzuncu maddeleri de değiştirilip açıklığa kavuşturularak şu maddeler yazıldı: Madde: Türkiye cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından ve kendi üyeleri arasından bir seçim dönemi için seçilir.
Başkanlık görevi, yeni cumhurbaşkanı seçilene kadar devam eder. Yeniden seçilmek mümkündür. Madde: Türkiye cumhurbaşkanı, devletin başıdır. Bu sıfatla gerekli gördüğü zamanlarda Meclis’e ve Bakanlar Kurulu’na başkanlık eder. Madde: Başbakan, cumhurbaşkanı tarafından Meclis üyeleri arasından seçilir.
Diğer vekiller, başbakan tarafından yine Meclis üyeleri arasından seçildikten sonra, hepsi cumhurbaşkanı tarafından Meclis’in onayına sunulur. Meclis toplantı halinde değilse, onay işlemi Meclis toplanana kadar ertelenir. Mustafa Kemal Nutuk’ta, Cumhuriyetin ilanını, “Meclisçe cumhuriyet kararı 29/30 Ekim 1923 gecesi saat 8. 30’da verildi. On beş dakika sonra, yani 8. 45’te reisicumhur seçildi.
Bu durum aynı gece bütün memlekete duyuruldu ve her tarafta gece yarısından sonra yüz bir pare top atılarak ilan olundu” sözleriyle ifade etmektedir. Tam bağımsız, laik, demokratik, çağdaş ve Atatürkçü bir Türkiye’de yaşamak, bugün her bilinçli Türk insanının hedefi olmalıdır. Bu hedefi kendimiz benimsediğimiz gibi, gençlerimize ve çocuklarımıza da benimsetmeliyiz.
Dünyada saygı duyulmak ve itibar görmek istiyorsak Atatürkçü düşünce biçiminden hiçbir zaman sapmamalı, onun düşüncelerini rehber edinmeliyiz! Atatürk’ün kurduğu Cumhuriyet Devleti, Atatürk’e ve onun yaptığı devrimlere yürekten inanan Türk ulusunca önümüzdeki yüzyıllarda da yaşatılacaktır! DOÇ. DR. HÜNER TUNCER
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
