Anayasa Mahkemesi’nin boşanma sonrası yoksulluk nafakasının süresiz talep edilmesine imkan veren hükmü iptal etmesinin ardından kadın örgütleri, partiler ve hukukçulardan açıklamalar geldi. Kararın dokuz ay sonra yürürlüğe girecek olması nedeniyle yeni düzenlemenin Meclis’te yapılması beklenirken, tepkilerde kadınların ekonomik güvencesi ve bakım emeğine dikkat çekildi.
Anayasa Mahkemesi’nin (AYM), boşanma sonrası yoksulluk nafakasının süresiz talep edilmesine imkan veren düzenlemeye ilişkin iptal kararı Resmî Gazete’de yayımlandı. Kararın dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi öngörüldü. Kararın ardından kadın örgütleri, barolar ve hukukçular yeni düzenlemenin kadınların ekonomik koşulları gözetilerek hazırlanması çağrısında bulundu.
“NAFAKA HAKKI YALNIZCA HESABA YATAN PARA DEĞİL” Emek Partisi Genel Başkan Yardımcısı Selma Gürkan, AYM kararının ardından yaptığı değerlendirmede nafaka hakkının yalnızca ekonomik bir ödeme olarak görülmemesi gerektiğini savundu.
Gürkan, iktidarın yıllardır nafaka konusunda “mağduriyet” anlatıları üzerinden tartışma yürüttüğünü belirterek, şu ifadeleri kullandı: “Ortalama nafaka miktarının 2 bin lirayı bile bulmadığı, nafaka bağlanmasına rağmen binlerce kadının bu hakka ulaşamadığı bir ülkede kadınları mağduriyet yaratan taraf olarak ilan ediyor.
Gerçek mağduriyetin ne olduğunu ise söylemiyor: Boşandığı için yoksulluğa itilen, yıllarca şiddet gördüğü evliliğinden çıkamayan, güvencesi olmadığı için boşanmayı göze alamayan kadınların mağduriyetini!”
Gürkan, nafaka tartışmasının boşanmalarda arabuluculuk, miras hakkı ve velayet gibi başlıklarla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, “Kadınların eşit yurttaşlığını sağlayan haklar birer birer hedefe konuluyor” dedi.
Gürkan ayrıca, “Nafaka hakkı yalnızca kadının hesabına yatan bir miktar para değildir; cinsiyetler arası eşitsizliğin karşısında eşit bir yaşam mücadelesinin parçasıdır” ifadelerini kullandı. “NAFAKA HAKTIR, KADINLARIN EKONOMİK GÜVENCESİDİR” Önce Çocuklar ve Kadınlar Derneği de kararın ardından “Nafaka haktır, kadınların ekonomik güvencesidir” başlıklı bir açıklama yayımladı.
Dernek, “Yoksulluk nafakası bir lütuf değil, boşanma sonrasında yoksulluğa düşen eşin hakkıdır” ifadelerini kullandı. Kadınların yıllarca ücretsiz bakım emeği verdiğine ve çocuk bakımını üstlendiğine dikkat çeken dernek, nafaka hakkının zayıflatılmasının kadınları daha büyük bir ekonomik güvencesizliğe sürükleme riski taşıdığını belirtti.
Açıklamada şu ifadeler yer aldı: “Nafaka hakkının sınırlandırılmasına değil, kadınların yoksulluğunun ortadan kaldırılmasına çözüm üretilmelidir. Kadınların hakları pazarlık konusu değildir.” Şanlıurfa Barosu Kadın Hakları Merkezi de yeni düzenlemenin kadınların ev ve bakım emeğini ve ekonomik kırılganlığını gözetmesi gerektiğini belirtti.
Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu ise nafakanın kadınların şiddet ilişkilerinden çıkabilmesi açısından taşıdığı öneme dikkat çekerek, tartışmanın kadınların ekonomik bağımsızlığı ve şiddetten uzaklaşabilme olanaklarından ayrı değerlendirilemeyeceğini vurguladı.
KADINLAR YILLARDIR NAFAKA HAKKINI SAVUNUYOR Nafakanın süreyle sınırlandırılmasına yönelik tartışmaların yeni olmadığı belirtilirken, kadın örgütlerinin özellikle 2018’den bu yana “Nafaka hakkımıza dokunmayın” çağrısıyla çok sayıda kampanya, ortak açıklama ve eylem düzenlediği aktarıldı.
AYM’nin haziran ayında iptal kararını açıklamasının ardından da EŞİK, Kadının İnsan Hakları Derneği, Türkiye Barolar Birliği Kadın Hukuku Komisyonu, Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu ve çok sayıda kadın örgütü karara tepki gösterdi. Kadın örgütlerinin itirazlarının merkezinde ise kadınlarla erkeklerin boşanmaya eşit ekonomik koşullarda girmediği değerlendirmesi bulunuyor.
TÜİK’in 2025 verilerine göre kadınların istihdam oranı yüzde 32,1, erkeklerin istihdam oranı ise yüzde 66,4. Hanelerinde 3 yaşından küçük çocuk bulunan 25-49 yaş grubundaki kadınlarda istihdam oranı yüzde 26,2 olurken aynı durumdaki erkeklerde bu oran yüzde 91.
Kadın örgütleri, çocuk ve diğer bakım sorumlulukları nedeniyle çalışma yaşamından uzaklaşan kadınların boşanmayla birlikte bu ekonomik dezavantajlardan kurtulmadığına dikkat çekerek nafakaya genel bir süre sınırı getirilmesine karşı çıkıyor.
CANAN GÜLLÜ: “KADINLARIN İHTİYAÇLARI ESAS ALINMALIDIR” Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu Başkanı Canan Güllü de kararın ardından yaptığı açıklamada, kadınların ekonomik güvencesinin zayıflatılmaması gerektiğini söyledi.
Güllü, tahsil edilemeyen nafakaların ödenmesini sağlamak yerine kadınların mevcut güvencelerinin zayıflatılmasının yanlış olduğunu belirterek şöyle konuştu: “Tahsil edilemeyen nafakaların ödenmesini sağlamak yerine kadınların mevcut güvencelerini zayıflatma kolaycılığına başvurmak, 1926'da Medeni Kanun'un kabulüyle güçlenen eşit yurttaşlık mücadelesinde geriye gidiştir.”
Güllü, yıllarca üstlenilen ücretsiz bakım emeğinin ve kaybedilen çalışma ve sosyal güvence olanaklarının boşanmayla ortadan kalkmadığını belirterek, “Yoksulluğu yaratan koşullar sürerken, kadının desteğe duyduğu ihtiyacın takvimle sona ereceğini TBMM'nin sorumluluğu, kadınların ekonomik güvencesini ve fiili eşitliği koruyan bir düzenleme yapmaktır” dedi.
Güllü ayrıca yeni düzenlemede kadınların yaşı, sağlığı, bakım yükü, istihdama erişimi ve maruz bırakıldığı şiddetin sonuçlarının gözetilmesi gerektiğini belirtti. Güvenli barınma, ücretsiz ve erişilebilir kreş, güvenceli istihdam, sosyal destek ve etkili adli yardımın somut kamu politikalarıyla sağlanması gerektiğini ifade etti.
NAZAN MOROĞLU: “9 AY İÇİNDE ACİLEN DÜZENLEME YAPILMALI” Avukatlar Vakfı Başkan Yardımcısı ve kadın hukuku uzmanı avukat Nazan Moroğlu ise AYM’nin kararına ilişkin değerlendirmesinde, Türk Medeni Kanunu’nun yoksulluk nafakasını düzenleyen 175. maddesinin tek başına ele alınmaması gerektiğini söyledi. Moroğlu, yoksulluk nafakasının hangi koşullarda sona ereceğinin 176. maddede düzenlendiğine dikkat çekti.
Kaynak: Cumhuriyet Son Dakika
